* Tỷ lệ nông sản hàng hóa tiêu thụ thông qua hợp đồng còn thấp

Tiến sĩ Lưu Thanh Đức Hải (Khoa Kinh tế & Quản trị kinh doanh, Đại học Cần Thơ), cho biết hiện nay các tỉnh ĐBSCL, tập trung là 3 tỉnh An Giang, Vĩnh Long, Tiền Giang, đã mở rộng gần 55.000 ha đất lúa chuyển sang trồng rau màu. Nhiều hộ trúng mùa, trúng giá đạt lợi nhuận hàng trăm triệu đồng/ha/năm qua 3 vụ sản xuất.

Huyện Chợ Mới - An Giang là vùng trọng điểm về chuyển đổi sản xuất mùa lũ đã giúp nông dân đưa trên 21.000 ha đất trồng trọt sang mô hình lúa+rau, giá trị 90 triệu đồng/ha/năm, mô hình này sẽ được quy hoạch tăng lên 35.000 ha vào năm 2010.

Tiền Giang trong nhiều năm qua đã hình thành vùng chuyên canh rau trên chân ruộng lên đến gần 30.000 ha, bình quân năng suất 16-18 tấn/ha, sản lượng hàng năm gần 490.000 tấn, tập trung ở 3 huyện Châu Thành, Cái Bè, Cai Lậy và TP Mỹ Tho, cung ứng cho thị trường ĐBSCL và TP Hồ Chí Minh. Vĩnh Long cũng đã chuyển 13.000 ha độc canh cây lúa sang luân canh 2lúa+1màu và trồng 1.600 ha rau chuyên canh với mức lợi nhuận 50 triệu đồng/ha/năm.

Theo kết quả điều tra thực tế thì trồng rau an toàn đạt giá trị 160 triệu đồng/ha, cao hơn sản xuất bình thường từ 1,2 đến 1,7lần; sản xuất trong nhà lưới có khả năng đạt 180 triệu đồng/ha/năm.

* Theo nhận định của các ngành hữu quan, sau hơn 6 năm triển khai thực hiện, tỷ lệ nông sản hàng hóa được tiêu thụ thông qua hợp đồng theo Quyết định 80/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng trên địa bàn TP Cần Thơ còn thấp. Trong các loại hàng hóa nông sản, cao nhất là lúa, nhưng chỉ đạt 4,8% sản lượng; các nông sản khác không đáng kể. Một trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do hợp đồng ký kết chưa được giải thích rõ ràng với người nông dân, chưa đảm bảo lợi ích hài hòa giữa các bên, thiếu chế tài khi các bên không thực hiện đúng hợp đồng... khiến các bên tham gia dễ vi phạm hợp đồng. Ngoài ra, doanh nghiệp chưa quan tâm đầu tư vùng nguyên liệu, tập quán sản xuất của người dân còn chạy theo giá cả thị trường, sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, manh mún, khó tạo ra được sản phẩm có chất lượng cao, đồng nhất với số lượng lớn... Vì thế, không xác lập được mối quan hệ mua bán ổn định, lâu dài giữa các bên tham gia.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, từ năm 2003 đến nay, có trên 38.690 lượt hộ nông dân trồng lúa được các doanh nghiệp ứng khoảng 419 tỉ đồng vốn để trồng lúa theo hợp đồng, cung ứng trên 750.300 tấn lúa hàng hóa các loại. Ngoài cây lúa, trong khoảng thời gian này, nhiều sản phẩm nông sản khác của nông dân như: rau màu các loại, cây giống, bắp, mè, sữa bò, cá tra nguyên liệu, cá giống... cũng đã có “đầu ra” thông qua hợp đồng ký kết với doanh nghiệp.

HÀ PHƯƠNG-HÀ TRIỀU