Bài, ảnh: MỸ THANH

Tại tọa đàm Dự báo kinh tế - Vượt "cơn gió ngược" 2023 vừa diễn ra, các chuyên gia nhận định tình hình thế giới năm 2023 dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Trong nước, các yếu tố thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen nhưng khó khăn, thách thức nhiều hơn. Từ thực tế đó, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần nhận diện đúng, trúng các thách thức đối với nền kinh tế để chủ động đề ra các kịch bản ứng phó, khơi thông nguồn lực nhằm tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu - đầu tư - chi tiêu, giữ vững các trụ cột tăng trưởng GDP.

Hoạt động sản xuất tại Công ty Thép Tây Ðô.

Khó khăn

Vào tháng 9-2022, Ngân hàng Thế giới (WB) đã cảnh báo nguy cơ kinh tế toàn cầu suy thoái có thể kéo dài ở năm 2023 và lâu hơn nữa. WB dự báo tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu sẽ giảm xuống 0,5% vào năm 2023 - tức giảm 0,4% tăng trưởng tính theo đầu người, đồng nghĩa với việc kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái. Trong kịch bản tồi tệ nhất, các nền kinh tế phát triển sẽ suy thoái trong khi các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi ghi nhận tăng trưởng giảm.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng dự báo Việt Nam ghi nhận tăng trưởng điều chỉnh vào 2023. Thách thức của kinh tế Việt Nam bị chi phối bởi suy thoái đình lạm của thị trường toàn cầu do có độ mở lớn, phụ thuộc vào các thị trường lớn và tương ứng là tác động của các biến động lãi suất từ các nước lớn, biến động ngoại hối. Ngoài ra, tác động của thị trường vốn do bất ổn, thị trường cổ phiếu xáo động đang khiến doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn thanh khoản và bế tắc vốn đầu tư kinh doanh, áp lực trả nợ trái phiếu 2023 tiếp tục nặng gánh…

Ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), thông tin: Khảo sát nhanh của VCCI về triển vọng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện tại TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phía Nam ghi nhận có 9% doanh nghiệp cho biết tăng đơn hàng; 68% giảm đơn hàng và 23% chưa biết được tình hình sản xuất trong thời gian tới. Từ thực tế cho thấy, tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không khả quan trong tháng cuối năm 2022 và dự báo sẽ kéo dài đến ít nhất hết quý I năm sau.

Liệu có  "ánh sáng cuối đường hầm"?

Theo ông Trần Ngọc Báu, Giám đốc điều hành Công ty CP Dữ liệu WiGroup, các dấu hiệu khó khăn của năm 2023 khởi đầu với số lượng các đơn hàng của doanh nghiệp giảm từ những tháng cuối năm 2022 và sẽ kéo dài sang quý I-2023. Hiện tại, dòng tiền đang chịu áp lực lớn. Tổng cung tiền trong nền kinh tế đi ngang và giảm nhẹ cả năm qua. Tuy nhiên, nền kinh tế nước ta sẽ có được "ánh sáng cuối đường hầm" khi lãi suất bắt đầu giảm từ quý II-2023. Lạm phát năm 2023 sẽ cao trong những tháng đầu năm nhưng giảm dần, cùng với đó, thanh khoản sẽ tốt hơn ở những tháng cuối năm.

Một điểm sáng nữa cho nền kinh tế thế giới trong năm 2023 là gần đây Trung Quốc thay đổi chính sách "Zero Covid" để mở cửa nền kinh tế. Ðây là tín hiệu vui cho sự phục hồi của nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu. Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Trung ương Ðảng khóa XIII đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW về "Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao". Ðây là cơ sở để hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai và căn cứ quan trọng định hướng trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Ðất đai 2013 nhằm khai thác tối ưu nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội; tạo điều kiện để thị trường bất động sản phát triển minh bạch, lành mạnh, an toàn bền vững, hướng về nhu cầu thực.

Ông Võ Tân Thành, nhấn mạnh: Ðể nền kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong năm 2023 từ các trụ cột đầu tư - xuất khẩu - tiêu dùng, thực hiện đạt các chỉ tiêu Quốc hội đã giao cho Chính phủ trong năm 2023 là tăng trưởng GDP 6,5%, lạm phát 4,5%, GDP bình quân đầu người khoảng 4.400 USD. Bên cạnh các chỉ đạo sát sao và chủ trương, chính sách kiến tạo môi trường kinh doanh của Chính phủ, rất cần sự nỗ lực tiếp tục của cộng đồng doanh nghiệp; nhận diện đúng, trúng các yếu tố thách thức, khó khăn ở năm tới để có các kịch bản ứng phó, chủ động linh hoạt ngay từ bây giờ. Theo ông Võ Tân Thành, hiện VCCI đã có kiến nghị các giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Ðặc biệt, mới nhất, trong văn bản góp ý Nghị quyết của Chính phủ về một số chính sách, giải pháp trọng tâm hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng, phục hồi nhanh và phát triển bền vững đến năm 2025, VCCI nhất trí với việc cần phải có nghị quyết riêng về phát triển doanh nghiệp cho cả nhiệm kỳ.

TS Ðinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế cho rằng, bên cạnh những khó khăn, thuận lợi và cơ hội của Việt Nam trong 2022 là kiểm soát và ổn định được hệ thống tài chính; kiểm soát tỷ giá và lạm phát, kinh tế tài chính vĩ mô ổn định giúp doanh nghiệp phát triển và thu hút đầu tư nước ngoài. Việt Nam tiếp tục thu hút FDI và lợi thế xuất khẩu do xu thế chuyển dịch sản xuất từ Trung Quốc sang các nước khu vực; các lợi thế nội tại về cải tiến cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và ổn định kinh tế... Ðây là môi trường thuận lợi, là động lực quan trọng để kinh tế nội địa phát triển.