Muốn phát triển kinh tế-xã hội bền vững cần quy hoạch tổng thể, quy hoạch chuyên ngành mang tính khả thi cao và phải có nguồn lực để thực hiện. Để đưa huyện thuần nông Thới Lai (TP Cần Thơ) phát triển bền vững, lãnh đạo huyện đã "gõ cửa" các nhà khoa học và đặt hàng để các nhà khoa học hiến kế giúp huyện giải bài toán nâng cao thu nhập cho người dân, đưa kinh tế huyện phát triển.

Khi chính quyền cầu thị

Mới đây, Huyện ủy Thới Lai đã tổ chức buổi tọa đàm với các nhà khoa học Trường Đại học Cần Thơ (ĐHCT) về chủ đề: "Nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp hướng tới quy hoạch tổng thể kinh tế nông nghiệp, phát triển nông thôn huyện", lãnh đạo huyện kỳ vọng các nhà khoa học sẽ có những hiến kế hữu ích giúp huyện thuần nông phát triển kinh tế năng động hơn. Và cũng với tầm nhìn xa hơn, chính quyền huyện Thới Lai đề nghị các nhà khoa học Trường ĐHCT nghiên cứu đề án phát triển kinh tế nông nghiệp cho huyện cần đặt trong tương quan điều kiện hạn hán, biến đổi khí hậu. Huyện có diện tích tự nhiên trên 25.556 ha; trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm hơn 90%. Huyện có 13 đơn vị hành chính trực thuộc, với 31.205 hộ dân, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn huyện chiếm 5,11%; trên 80% hộ dân thu nhập chủ yếu từ nông nghiệp. Lãnh đạo huyện cho rằng, sản xuất nông nghiệp của huyện đang đứng trước rất nhiều thách thức như: diện tích sản xuất đang giảm, thu nhập khó cải thiện, nguy cơ ly hương của những lao động trẻ cao; trong khi đó công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp, thương mại- dịch vụ còn chậm phát triển; hạ tầng cơ sở, đặc biệt là hạ tầng giao thông không đồng bộ là những lực cản lớn cho sự phát triển của huyện trong hiện tại và tương lai.

Ông Nguyễn Ngọc Tâm, Bí thư Huyện ủy Thới Lai, trăn trở: "Thời gian qua, huyện đã tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, giúp cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân nhưng vẫn chưa đạt kết quả như kỳ vọng. Về sản lượng lúa huyện đứng thứ ba của thành phố; sản lượng rau màu xếp thứ hai; tổng đàn heo đứng đầu nhưng thu nhập của người dân không cao, lợi nhuận thấp, đầu ra sản phẩm bấp bênh. Hay diện tích nuôi thủy sản của huyện đứng thứ hai trong các quận, huyện của thành phố, nhưng sản lượng lại đứng thứ bảy. Do đó, với quyết tâm cao lần này, huyện sẽ phân công một đồng chí Phó Chủ tịch UBND huyện phụ trách các vấn đề liên kết với trường; các phòng NN&PTNT, Kinh tế hạ tầng làm đầu mối cung cấp thông tin cho các nhà khoa học". Để thông tin thêm về tình hình phát triển của huyện, giúp các nhà khoa học Trường ĐHCT có cơ sở dữ liệu nghiên cứu khả thi, lãnh đạo UBND huyện Thới Lai cho biết, huyện có tuyến sông Ô Môn đã có nhiều nhà máy xay xát, chế biến gạo, huyện có ý tưởng thành lập chợ gạo để đáp ứng yêu cầu sản xuất, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Để làm được điều này, huyện cần một chiến lược bài bản về khơi gợi tinh thần khởi nghiệp nhằm hình thành một số doanh nghiệp nông nghiệp dẫn đầu. Mặt khác, do có 2 xã giáp với huyện Phong Điền nên huyện có ý tưởng phát triển thành vùng du lịch sinh thái, vườn cây ăn trái...

Nông dân huyện Thới Lai sử dụng màng phủ công nghiệp trong sản xuất rau màu nhằm tiết kiệm nước tưới. Ảnh: KHÁNH TRUNG

Diện tích sản xuất nông nghiệp của huyện trên 23.256 ha, chiếm gần 19,9% tổng diện tích sản xuất nông nghiệp toàn thành phố, với hệ số sử dụng đất khoảng 2,7 vòng/năm. Riêng về diện tích lúa, trung bình 56.159 ha/năm, năng suất trung bình 6,3 tấn/ha. Hằng năm, huyện đều tập trung cải tạo diện tích vườn tạp, vườn kém hiệu quả, tổng diện tích đã cải tạo gần 940 ha. Năm 2015, diện tích sản xuất rau màu 2.325 ha, diện tích thả nuôi thủy sản hơn 4.235 ha. Huyện hiện có 655 cơ sở công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp, giá trị sản xuất năm 2015 đạt hơn 3.675 tỉ đồng. Thu nhập bình quân đầu người của huyện đến cuối năm 2015 đạt hơn 29,4 triệu đồng/người/năm; tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2015 đạt 57,2 tỉ đồng… Từ những con số thống kê này, các nhà khoa học Trường ĐHCT cho rằng, để chuyển đổi cơ cấu kinh tế, huyện cần kiến thiết lại từ quy hoạch đến phương thức sản xuất.

Nhà khoa học sẵn lòng

Theo PGS.TS Hà Thanh Toàn, Hiệu trưởng Trường ĐHCT, các nhà khoa học đến Thới Lai lần này theo đặt hàng của lãnh đạo UBND TP Cần Thơ, trường sẽ nghiên cứu để đưa ra phương án giúp cho huyện phát triển tổng thể; đặc biệt là phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp trong điều kiện hạn, mặn, biến đổi khí hậu. PGS.TS Hà Thanh Toàn đề nghị lãnh đạo các khoa chuyên môn của trường liên hệ chặt chẽ với các sở, ngành chức năng thành phố và huyện để viết đề án sát với yêu cầu thực tế của huyện.

Nhận định về tình hình sản xuất nông nghiệp của huyện Thới Lai, PGS. TS Dương Nhựt Long, Khoa Thủy sản ĐHCT, cho biết: "Nếu tính bình quân đất sản xuất trên nông hộ của huyện là khoảng 0,9ha/hộ, đây là diện tích khó có thể làm giàu. Còn nếu tính bình quân sản xuất 3 vụ lúa/năm, lợi nhuận thu về khoảng 36 triệu đồng/ha, chia trên đầu người thì thu nhập khoảng 1 triệu đồng/người/tháng. Diện tích nuôi thủy sản của huyện đứng thứ hai, nhưng sản lượng lại xếp thứ bảy toàn thành phố cũng là bất cập. Do đó, chúng ta phải đặt vấn đề, với diện tích này, kiểu canh tác này thì bao lâu nữa người dân huyện mới có thể làm giàu. Phải có cái nhìn tổng quan và sát thực tế để giải bài toán nâng cao thu nhập cho nông dân". Theo PGS.TS Dương Nhựt Long, trong điều kiện đất ở Thới Lai, trình độ canh tác của nông dân, có thể làm 1 vụ lúa-1 vụ tôm càng xanh, đảm bảo lợi nhuận trên 100 triệu đồng/ha/năm; hoặc không nuôi tôm càng xanh có thể chọn các đối tượng thủy sản như: cá lóc, cá thát lát, sặc rằn, trê vàng… đều hoàn toàn phù hợp với mô hình. Để đảm bảo tỷ lệ sống của các đối tượng nuôi, không thất thoát phải thiết kế bể nuôi sát với ruộng lúa và nuôi ít nhất 2 tháng trong bể, sau đó đưa xuống ruộng. Còn những vườn cây ăn trái của huyện có thể tận dụng mặt nước nuôi cá sặc rằn, giúp tăng thu nhập cho nông dân trên cũng diện tích đất. Những mô hình này, trường đã triển khai có hiệu quả ở các địa phương trong vùng ĐBSCL có điều kiện đất đai, thổ nhưỡng tương đồng như Cần Thơ, nên có thể chuyển giao ngay cho huyện.

Các nhà khoa học ĐHCT cho biết sẽ hỗ trợ địa phương một số mô hình thí điểm về xử lý môi trường trong chăn nuôi, triển khai mô hình VAC. Đồng thời cũng khuyến cáo huyện chú trọng đến phát triển mô hình nông nghiệp đô thị, phát triển cây trồng cạn trên nền đất lúa trong điều kiện thiếu nước tưới. Còn đối với mô hình nuôi heo, gà cần phải đánh giá lại, vì khi gia nhập TPP những đối tượng nuôi này sẽ chịu sức ép cạnh tranh rất lớn, nếu không tính toán kỹ, nông dân dễ thiệt thòi. Còn về ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, bà Trần Hoài Phương, Phó Giám đốc Sở KH&CN thành phố đề nghị lãnh đạo huyện quan tâm hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, thương hiệu nông sản, hiện huyện chưa có nông sản nào được bảo hộ. Với các đề xuất này, PGS.TS Hà Thanh Toàn khẳng định: Thới Lai là huyện thuần nông nên rất khó tăng thu nhập cho nông dân trong thời gian ngắn mà phải có thời gian. Để tăng thu nhập cho dân trên cùng đơn vị diện tích, trường sẽ xây dựng mô hình thí điểm theo hướng nông nghiệp công nghệ cao. Đồng thời mở các lớp đào tạo nhân lực, đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Và để hỗ trợ cho huyện đảm bảo nguồn thu ngân sách, tới đây, đoàn doanh nghiệp Nhật Bản đến giao lưu với trường, nhân cơ hội này, trường sẽ tranh thủ giới thiệu các doanh nghiệp đến huyện tìm hiểu đầu tư.

GIA BẢO