Công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm ổn định quy mô dân số, đảm bảo an sinh và phát triển xã hội. Thời gian qua, công tác này được các cấp, các ngành của thành phố quan tâm chỉ đạo, thực hiện đạt được nhiều kết quả khả quan. Tuy nhiên, kết quả giám sát của Ban Văn hóa- Xã hội HĐND thành phố mới đây tại một số xã, thị trấn ngoại thành của thành phố cho thấy công tác DS-KHHGĐ vẫn còn một số khó khăn nhất định, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên vẫn còn nhiều…

CHUYỂN BIẾN

Việc tuyên truyền phổ biến các chủ trương, chính sách, pháp luật về DS-KHHGĐ được xem là khâu quan trọng nhất trong thực hiện các chỉ tiêu về DS-KHHGĐ. Kết quả giám sát ở nhiều địa phương cho thấy, thời gian qua, công tác này được các cấp, các ngành trên địa bàn thành phố thực hiện rất nghiêm túc. Ngoài việc phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể thực hiện chiến dịch truyền thông dân số hằng năm, ngành dân số các quận, huyện còn tổ chức tuyên truyền nhóm, tuyên truyền tổ, hội thảo, tuyên truyền lẻ, treo băng rôn, áp phích, tờ rơi,... qua đó, nâng cao nhận thức của nhân dân về chính sách DS-KHHGĐ quan tâm chăm sóc sức khỏe sinh sản, thực hiện kế hoạch hóa gia đình, quy mô gia đình ít con ngày càng phổ biến. Bà Phạm Ngọc Đang, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Vĩnh Thạnh, huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Để vận động nhân dân thực hiện chính sách DS-KHHGĐ, cán bộ địa phương và mạng lưới cộng tác viên dân số thị trấn tích cực thực hiện phương châm của ngành dân số là “đi từng nhà, rà từng đối tượng”, nhờ đó thực hiện đạt hiệu quả cao”.

Đoàn giám sát của Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố làm việc với UBND xã Thạnh Quới, huyện Vĩnh Thạnh.

Bên cạnh việc tuyên truyền, tùy theo điều kiện cụ thể các địa phương đã thực hiện tốt chính sách hỗ trợ cho các đối tượng thực hiện KHHGĐ. Ở thị trấn Vĩnh Thạnh, đối với người thực hiện đình sản ngoài chế độ chung của trung ương (200.000 đồng/ca), thành phố (150.000 đồng/ca), huyện 100.000 (đồng/ca), thị trấn còn trích ngân sách hỗ trợ thêm 100.000 đồng/ca, chi tiền xe đưa rước đối tượng thực hiện đình sản 150.000 đồng/ca. Đối với người thực hiện các biện pháp khác, như: bao cao su, thuốc uống,... được cấp phát dụng cụ tránh thai miễn phí, đúng thời gian. Còn ở xã Đông Thuận, huyện Thới Lai, ngoài chính sách chung của thành phố, huyện, xã còn hỗ trợ thêm 200.000 đồng và hỗ trợ gạo đối với những ca đình sản. Ông Bạch Văn Em, Phó Chủ tịch UBND xã Đông Thuận, cho biết: “Nhờ làm tốt công tác vận động, tuyên truyền và hỗ trợ có hiệu quả các đối tượng mà công tác DS-KHHGĐ ở xã có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu như năm 2008, toàn xã có 2% số hộ sinh con lần thứ 3, thì năm 2009 là 0%”.

NHƯNG CHƯA BỀN VỮNG

Mặc dù công tác DS-KHHGĐ có nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên, lãnh đạo nhiều địa phương cũng thừa nhận rằng, hiệu quả của công tác DS-KHHGĐ hiện nay thiếu tính bền vững. Ông Lê Minh Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Thới Lai, cho biết: “Sau khi thực hiện chủ trương giải thể Ủy ban dân số gia đình và trẻ em, sắp xếp lại bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ, chuyển cán bộ chuyên trách DS-KHHGĐ về trạm y tế xã quản lý, một số cán bộ ngành dân số trên địa bàn thiếu an tâm trong công tác. Bên cạnh đó, đội ngũ cộng tác viên dân số hiện có nhiều biến động nên hoạt động DS-KHHGĐ ở cơ sở còn hạn chế. Một bộ phận người dân vẫn còn quan điểm “có nếp, có tẻ”, sinh con trai để làm trụ cột gia đình,... nên tỷ lệ sinh con lần 3 trở lên ở Thới Lai vẫn còn cao so với tỷ lệ bình quân của thành phố”.

Tương tự, ở huyện Vĩnh Thạnh, do người dân nhận thức chưa đầy đủ các chính sách về dân số, nhất là khi có pháp lệnh dân số mới, nên tỷ suất sinh trên địa bàn huyện giảm chậm, số người dân chưa chấp nhận các biện pháp tránh thai hiện đại còn nhiều, tỷ lệ sinh con lần thứ 3 trở lên ở Vĩnh Thạnh còn cao so với các địa phương khác. Đặc biệt, vẫn còn tình trạng sinh con lần thứ 3 trở lên trong lực lượng cán bộ, công chức nhà nước. Ông Trần Văn Tươi, Phó Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Thạnh, thừa nhận: “Sở dĩ có tình trạng trên là do một số cấp ủy, chính quyền địa phương còn chủ quan trong chỉ đạo điều hành về công tác DS-KHHGĐ; nhận thức của một số cán bộ, đảng viên và một bộ phận nhân dân chưa đầy đủ về tầm quan trọng trong thực hiện chính sách DS-KHHGĐ”.

Trong quá trình giám sát, đoàn giám sát còn ghi nhận được nhiều ý kiến phản ánh về chính sách đối với những người làm công tác DS-KHHGĐ, nhất là đối với các cộng tác viên dân số. Theo đó, cộng tác viên dân số là người trực tiếp phổ biến các chính sách về DS-KHHGĐ đến người dân, vận động người dân thực hiện sinh đẻ có kế hoạch... Thế nhưng, chế độ hỗ trợ cho những người làm công tác cộng tác viên dân số chỉ có 100.000 đồng/người/tháng; bao gồm kinh phí hỗ trợ từ Trung ương là 50.000 đồng và kinh phí của thành phố là 50.000 đồng. Bà Phạm Ngọc Đang, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Vĩnh Thạnh, nói: “Nhiều trường hợp, thuyết phục họ đồng ý thực hiện biện pháp tránh thai không phải dễ dàng, nhất là đối với các trường hợp đình sản, phải vận động nhiều lần, nhiều lúc người vận động phải mời uống cà phê, xăng, xe..., nhưng mức bồi dưỡng của cộng tác viên dân số chỉ có 100.000 đồng/người/tháng là chưa tương xứng. Tôi đề nghị nâng mức hỗ trợ lên ít nhất cũng bằng chức danh đoàn thể ở ấp, khu vực là 260.00 đồng/người/tháng”. Bà Trần Thị Rớt, cộng tác viên dân số của xã Thạnh Quới, huyện Vĩnh Thạnh, đề nghị: “Cộng tác viên dân số chúng tôi làm việc rất cực, dù mức hỗ trợ thấp nhưng vì lòng nhiệt tình có người đã cống hiến gần cả chục năm. Trong khi chờ đợi thành phố nâng mức hỗ trợ sinh hoạt phí, chúng tôi đề nghị được các ngành chức năng quan tâm hỗ trợ mua bảo hiểm y tế để khám, chữa bệnh, đỡ tốn kém chi phí thuốc men”.

Đáng nói hơn là trong khi chưa tháo gỡ được khó khăn để đội ngũ cán bộ chuyên trách DS-KHHGĐ, cộng tác viên dân số ở các địa phương an tâm công tác, góp phần thực hiện hoàn thành các mục tiêu DS-KHHGĐ, thì đợt giám sát vào giữa tháng 3-2010 vừa qua, Đoàn giám sát phát hiện nhiều địa phương “nợ” trợ cấp cho cán bộ chuyên trách dân số nhiều tháng liền. Nguyên nhân là do Sở Y tế thành phố chậm phê duyệt danh sách để các địa phương phát trợ cấp cho cán bộ chuyên trách dân số. Bên cạnh đó, việc thiếu kinh phí để thực hiện các chiến dịch truyền thông dân số, mua sắm trang thiết bị phục vụ công tác tuyên truyền, vận động,... cũng là những cản ngại trong việc thực hiện các mục tiêu DS-KHHGĐ...

Bà Nguyễn Thanh Giang, Trưởng Ban Văn hóa – Xã hội HĐND thành phố, cho biết: “Những kết quả của quá trình giám sát và những phản ánh, kiến nghị của các địa phương, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố sẽ nghiên cứu, trình HĐND thành phố điều chỉnh, bổ sung nghị quyết của HĐND thành phố về công tác DS-KHHGĐ cho phù hợp hơn, nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu, chỉ tiêu về DS-KHHGĐ, góp phần ổn định, nâng cao chất lượng dân số, góp phần phát triển kinh tế- xã hội của thành phố”.

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG