Sốt xuất huyết (SXH) được xem là một trong những bệnh nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm vì tỷ lệ mắc và chết cao nhất trong các bệnh truyền nhiễm gây dịch ở nước ta. Cho đến nay, bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và cũng chưa có vắc -xin phòng. Để góp phần điều trị hiệu quả, hạn chế thiệt hại về sức khỏe cho trẻ, việc chăm sóc đúng cách là điều hết sức cần thiết.

Bệnh nhân SXH đang được các y, bác sĩ theo dõi điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ.

Trong 9 tháng năm 2012, thành phố Cần Thơ có 704 ca mắc SXH, tăng 299 ca so với cùng kỳ, không có ca tử vong. Số ca mắc bệnh chủ yếu vẫn là trẻ em dưới 10 tuổi. Đây là điều đáng lo ngại, bởi ở lứa tuổi này, sức đề kháng của trẻ em rất thấp. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi điều trị của bác sĩ, người nhà cần biết cách chăm sóc tốt cho các em khi còn nằm điều trị tại bệnh viện, đặc biệt là khi mới khỏi bệnh về nhà.

Con trai 5 tuổi của chị H.T.V, ở phường Trà Nóc, quận Bình Thủy, TP Cần Thơ vừa được các bác sĩ cho xuất viện về nhà. Cháu được các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ điều trị khỏi bệnh SXH nhưng sức khỏe còn rất yếu. Cháu sụt cân và vẫn chưa ăn uống được như lúc trước. Chị V. cho biết: "Được các bác sĩ, điều dưỡng hướng dẫn, khi cháu xuất viện về nhà, tôi thường nấu súp, cháo lỏng cho cháu ăn và cố ép cháu uống nhiều nước mát để cháu mau bình phục hơn. Tuy nhiên, cháu ăn uống rất ít và còn mệt mỏi lắm. Tôi chỉ biết dụ ngọt cho cháu ăn uống nhiều lần trong ngày để cháu mau lại sức".

Chị P.T.M., phường Thường Thạnh, quận Cái Răng, TP Cần Thơ, cũng có con gái 6 tuổi bị bệnh SXH. Chị rất lo lắng vì cháu bé cứ nằm li bì, rất mệt mỏi và chán ăn. Sốt ruột và lo lắng cho sức khỏe con mình, chị cố ép cháu ăn uống nhưng mỗi lần cháu ăn chẳng được bao nhiêu. Chị đành phải ép cháu ăn uống nhiều lần trong ngày, với mong muốn cháu lại sức nhanh hơn.

Hiện nay, việc điều trị SXH chỉ nhằm nâng sức chống đỡ của cơ thể đối với bệnh và làm giảm các triệu chứng nguy hiểm. Do đó, khi trẻ mắc bệnh thì chế độ dinh dưỡng hợp lý, đầy đủ là yếu tố quan trọng để trẻ mau khỏi bệnh và phục hồi sức khỏe tốt. Tiến sĩ, bác sĩ Lê Hoàng Sơn, Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, cho biết: "Khi mắc bệnh SXH, trẻ thường chán ăn, mệt mỏi, hay ói, đau bụng. Vì vậy, nên cho trẻ ăn thức ăn lỏng, nhẹ, dễ tiêu. Không nhất thiết bắt trẻ chỉ ăn cháo, có thể cho trẻ ăn súp, nui, mì,… tùy theo ý thích của cháu. Nếu trẻ ăn ít hoặc bị nôn thì cần cho trẻ ăn nhiều bữa để cung cấp đủ năng lượng cho trẻ, tránh để trẻ bị suy kiệt sau khi khỏi bệnh".

Cũng theo bác sĩ Sơn thì việc cho trẻ uống nước đầy đủ là điều rất cần thiết, vì bệnh SXH thường làm máu cô đặc lại, rất khó lưu thông. Đó chính là nguyên nhân chủ yếu gây ra biến chứng sốc. Để phòng tránh, nên cho trẻ uống Oresol hoặc nước cam, nước chanh để có thêm vitamin C, nước dừa hoặc nước khoáng, nước lọc đun sôi. Cho trẻ uống từ từ, thong thả vì việc uống quá nhanh, quá nhiều cùng một lúc có thể sẽ gây nôn, đầy bụng.

Cha mẹ hoặc người nhà của trẻ cũng cần phải phát hiện sớm bệnh SXH để có những can thiệp kịp thời, tránh bệnh diễn biến nặng mới đưa trẻ đến các cơ sở y tế điều trị. Bệnh SXH thường có những dấu hiệu như sốt cao đột ngột trên 39 độ C và liên tục trong 2-7 ngày. Kèm theo sốt có thể có những dấu hiệu ói mửa, đau bụng, xuất hiện chấm xuất huyết hay mảng xuất huyết ngoài da hoặc chảy máu cam, chảy máu nướu răng, nôn ra máu, tiêu phân có máu hay có vết bầm nơi tiêm chích.

Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2009, bệnh SXH gồm 3 phân độ lâm sàng cơ bản: phân độ 1: SXH Dengue, phân độ 2: SXH Dengue có dấu hiệu cảnh báo, phân độ 3: SXH Dengue nặng. Người lớn và trẻ em nếu được chẩn đoán là bệnh SXH Dengue (phân độ 1), hầu hết được bác sĩ chỉ định theo dõi và chăm sóc tại nhà, những trường hợp cụ thể theo sự chỉ định chuyên môn của bác sĩ thì phải nằm điều trị tại bệnh viện.

Cách xử trí trẻ bị SXH tại nhà khi trẻ bị sốt 1-2 ngày đầu tiên, nên cho trẻ nghỉ ngơi, uống nhiều nước hơn bình thường như nước chanh, nước cam, nước dừa. Cần theo dõi nhiệt độ của trẻ bằng cách cặp nhiệt độ ở nách hoặc hậu môn. Nếu nhiệt độ của trẻ trên 38 độ C cần cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt loại paracetamol đơn chất, cứ 6 giờ uống một lần, nếu trẻ còn sốt cao. Nếu thân nhiệt của trẻ trên 37 độ C nhưng dưới 38 độ C không cần cho trẻ uống thuốc hạ nhiệt mà chỉ cần lau mát cho trẻ bằng khăn nhúng nước ấm để làm thoát nhiệt cho trẻ dễ dàng.

Từ ngày thứ 3 trở đi là giai đoạn bệnh nặng có thể xảy ra. Nếu thấy trẻ ói mửa nhiều, đau bụng, bứt rứt, quấy khóc, lừ đừ, li bì, tay chân lạnh, vã mồ hôi, chảy máu mũi, chảy máu răng, ói ra máu, đi tiêu phân đen,… thì cần đưa ngay trẻ đến các cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối tránh những hành vi không tốt cho sức khỏe của trẻ như cạo gió, cắt lễ vì có thể làm đau, gây chảy máu, nhiễm trùng cho trẻ. Không tự ý cho trẻ uống thuốc Aspirine hoặc Ibuprofen vì có thể gây chảy máu dạ dày. Không cho trẻ truyền dịch tại các phòng khám tư hoặc cơ sở y tế không đủ điều kiện vì trên thực tế đã có nhiều trường hợp truyền dịch không đúng làm bệnh trở nặng và kéo dài, dễ gây phù nề, suy tim nặng…

Bài, ảnh: LÊ KHẢI