Trong thời gian qua, mặc dù các tàu khai thác còn gặp nhiều khó khăn do giá dầu tăng, thiếu lao động
nhưng sản lượng khai thác thủy sản của cả nước vẫn đạt khá. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám khẳng định: "Khai thác hải sản là nghề đã tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng ngàn lao động, góp phần phát triển kinh tế, bảo vệ an ninh, chủ quyền trên các vùng biển. Do đó, các địa phương cần có những giải pháp thích hợp để nâng cao hiệu quả của các tàu khai thác".
* Đạt hiệu quả cao nhờ có sự liên kết trên biển
Theo báo cáo của Tổng Cục Thủy sản, mặc dù, vụ cá Nam 2013 (từ tháng 4 đến tháng 9) ngư dân gặp rất nhiều khó khăn, thời tiết diễn biến bất thường (có 9 cơn bão), giá dầu tăng gây ảnh hưởng đến hoạt động khai thác
nhưng kết quả đã đạt khá, nguồn lợi cá nổi xuất hiện nhiều, một số nghề năng suất và sản lượng ổn định.
Vụ cá Nam, cả nước có tổng sản lượng khai thác đạt 1.533 ngàn tấn, đạt 104,24% kế hoạch; trong đó, sản lượng khai thác biển tăng (tăng 5,03% so cùng kỳ). Nhiều tỉnh có kết quả khai thác tăng so với năm 2012 như: Bình Thuận tăng 14,9%, Thái Bình tăng 10,4%, Nghệ An tăng 7,4%, Ninh Bình, Quảng Bình tăng 7,2%
Tuy nhiên, cũng có nhiều tỉnh không đạt kế hoạch đề ra như: Quảng Nam, Ninh Thuận, Bạc Liêu, Tiền Giang
Bên cạnh đó, việc thu mua và chế biến thủy sản có bước chuyển biến tích cực. Đến nay, có 262 tàu chuyên làm dịch vụ hậu cần nghề cá, góp phần giảm chi phí sản xuất và ổn định thị trường cho ngư dân.
Ông Đào Hồng Đức, Cục trưởng Cục Khai thác và Bảo vệ Nguồn lợi thủy sản cho biết, vụ khai thác cá Nam đạt thắng lợi là nhờ các đội tàu khai thác phát huy tối đa năng lực dưới hình thức tổ chức sản xuất chủ yếu là thành lập tổ, đội, tập đoàn, hợp tác xã
và liên kết dịch vụ hậu cần nghề cá trên biển.
Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã đưa các hình thức mới vào khai thác, bảo quản hải sản tiên tiến được ngư dân áp dụng thành công, mang lại hiệu quả cao như: công nghệ khai thác cá ngừ đại dương bằng nghề câu vàng; nghề lưới chụp mực, kỹ thuật khai thác bằng nghề lồng bẫy (khai thác ghẹ, ốc hương, cá chình); công nghệ bảo quản sản phẩm bằng hầm lạnh sâu giúp tăng chất lượng sản phẩm và kéo dài thời gian đánh bắt. Ngoài ra, công tác thông tin dự báo ngư trường khai thác hải sản cũng đã giúp ngư dân nắm bắt tình hình, khai thác đạt hiệu quả tốt hơn...
Đối với nghề khai thác cá ngừ đại dương, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Khánh Hòa, Lê Tấn Bản cho biết, năm nay, sản lượng cá ngừ đại dương của các tàu khai thác trong tỉnh đạt khá cao, trung bình đạt khoảng 2 tấn/tàu/chuyến. Mặc dù, đầu vụ giá cá ngừ không cao, chỉ dao động từ 40.000 - 50.000 đồng/kg nhưng đến cuối vụ giá cá ngừ tăng lên 90.000 đồng/kg. Nhiều ngư dân phấn khởi, tăng cường bám biển, không có hiện tượng tàu cá nằm bờ.
Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Khai thác Đào Hồng Đức, vụ cá Nam đạt sản lượng cao nhưng hoạt động khai thác trên biển vẫn còn nhiều khó khăn; tranh chấp ngư trường giữa các vùng biển giáp ranh diễn biến ngày càng phức tạp. Việc liên kết sản xuất, dịch vụ hậu cần nghề cá trên biển tuy có phát triển nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của ngư dân. Ngoài ra, một số quy định đã ban hành như quy định nghề nghiệp cấm khai thác, cấm khai thác theo thời gian, khu vực cấm khai thác chưa được thực hiện tốt, do đó dẫn tới nguồn lợi hải sản suy giảm nghiêm trọng.
Ông Võ Thiên Lăng, Chủ tịch Hội Nghề cá Khánh Hòa cho rằng, hiện nay, tồn tại lớn nhất trong khai thác xa bờ khiến sản lượng khai thác giảm là do công nghệ bảo quản sau thu hoạch trên tàu vỏ gỗ của ngư dân quá thô sơ. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu cải tiến cách bảo quản nhưng đến nay vẫn chưa mang lại kết quả khả thi do không thể thay đổi kết cấu các hầm chứa trên tàu vỏ gỗ.
* Nâng cao hiệu quả vụ cá Bắc
Trước nhận định của nhiều địa phương, vụ cá Bắc 2013-2014 (từ tháng 10 đến tháng 3), ngư dân sẽ gặp nhiều khó khăn do thời tiết có nhiều diễn biến phức tạp, giá dầu và các nhu yếu phẩm phục vụ sản xuất vẫn ở mức cao và có xu hướng tăng. Để đạt được hiệu quả cao, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám yêu cầu, các địa phương cần tập trung nâng cao hiệu quả dự báo ngư trường, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản; tổ chức lại sản xuất theo đề án tái cấu trúc trong lĩnh vực khai thác thủy sản; đồng thời, tích cực triển khai các biện pháp bảo quản, giảm tổn thất sau thu hoạch, mở rộng hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ khai thác
Thứ trưởng cũng đề nghị các địa phương cần tăng cường thực thi pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống nhằm phát triển và khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản. Các địa phương bám sát thực tiễn, gắn bó với ngư dân, giúp ngư dân khai thác vụ cá Bắc hiệu quả, an toàn. Ngoài ra, cần tiếp tục thực hiện Chỉ thị 689/CT-TTg để ngăn chặn ngư dân khai thác trái phép vùng biển nước ngoài, hỗ trợ ngư dân khai thác hợp pháp trên vùng biển Việt Nam. Xử lý nghiêm các đối tượng môi giới, các đối tượng cố tình vi phạm, thực hiện xử phạt theo quy định của Nghị định số 103/2013/NĐ-CP ngày 12/9/2013 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.
Trong khi các chính sách hỗ trợ, khuyến khích đầu tư đóng mới, cải hoán tàu cá xa bờ còn nhiều bất cập, để thúc đẩy phát triển nghề cá trong thời gian tới, ông Nguyễn Văn Giỏi, Chi cục trưởng Chi cục Khai thác & bảo vệ nguồn lợi thủy sản Quảng Nam kiến nghị các cơ quan Trung ương tiếp tục tham mưu Chính phủ thực hiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích đầu tư đóng mới, cải hoán tàu cá xa bờ có các nội dung hỗ trợ đầu tư, hỗ trợ trang thiết bị khai thác với những điều kiện phù hợp, khả thi, nhằm giúp ngư dân dễ dàng tiếp cận và thật sự được hưởng hỗ trợ từ chính sách.
Để hoàn thành chỉ tiêu sản lượng khai thác vụ cá Bắc 1,17 triệu tấn, hầu hết ý kiến nhiều địa phương cho rằng, Bộ NN&PTNT cần quan tâm hơn nữa cho công tác khuyến ngư trong khai thác hải sản, ưu tiên cho việc tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, khuyến khích sử dụng vật liệu mới để đóng, cải hoán vỏ tàu, hỗ trợ kinh phí để tăng chất lượng sản phẩm khai thác; đồng thời, sớm đưa Quỹ tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản vào hoạt động.
Bên cạnh những giải pháp trên, theo Cục trưởng Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, ông Đào Hồng Đức, Tổng cục Thủy sản cũng sẽ tiến hành quy hoạch khai thác thủy sản xa bờ ; xây dựng mạng lưới hệ thống thông tin về giá sản phẩm cho các mặt hàng thủy sản tại các cảng cá, bến cá và chợ đầu mối; thực hiện mô hình sản xuất tàu mẹ - tàu con cho đội tàu khai thác xa bờ.
THÚY HIỀN (TTXVN)
