TP Cần Thơ đang phấn đấu trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020 theo mục tiêu mà Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị đề ra. Để đạt kế hoạch này, thành phố cần môi trường đầu tư năng động. Tuy nhiên, trong 8 khu công nghiệp (KCN) tập trung phục vụ cho mục tiêu công nghiệp hóa của thành phố, mới có 2 KCN cơ bản lấp đầy. Do hạ tầng trong và ngoài các KCN chưa được đầu tư đồng bộ, khủng hoảng kinh tế kéo dài, khiến việc mời gọi nhà đầu tư thứ cấp vào các KCN gặp khó.

Doanh nghiệp đầu tư hạ tầng "đuối sức"...

Theo Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp (KCX&CN) Cần Thơ, 8 KCN tập trung của thành phố đến thời điểm này mới 2 KCN Trà Nóc 1 và Trà Nóc 2 cơ bản lấp đầy, KCN Thốt Nốt giai đoạn 1 lấp đầy hơn 32% diện tích, các KCN còn lại đang vướng ở khâu bồi thường giải phóng mặt bằng, hoặc rơi vào tình trạng triển khai "da beo", chưa có "đất sạch" để mời gọi nhà đầu tư thứ cấp. Hiện giá cho thuê đất công nghiệp ở các KCN dao động từ 50- 80USD/m2 trong suốt vòng đời dự án, tùy theo vị trí các KCN. Mức giá cho thuê trung bình 50USD/m2 đất công nghiệp (khoảng 35 năm) được áp dụng đối với KCN Trà Nóc 2; song diện tích đất sạch ở đây chỉ còn khoảng 15-20% trên tổng diện tích 155ha. Còn các KCN đầu tư sau KCN Trà Nóc có suất đầu tư cao hơn rất nhiều. Ông Võ Ngọc Hồ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xây dựng hạ tầng KCN Cần Thơ (CIPCO), cho biết: "Ở thời điểm đầu tư hạ tầng KCN Trà Nóc 1 và Trà Nóc 2, lãi suất cho vay dài hạn phục vụ phát triển cơ sở hạ tầng KCN chỉ ở mức 5,4%/năm, công ty được tiếp sức thông qua vốn ngân sách thành phố và vốn vay ưu đãi. Trong khi vào thời điểm lập dự án KCN Hưng Phú 2B vào năm 2008-2009, đơn vị tư vấn dự trù khả năng huy động nguồn vốn vay đầu tư hạ tầng với lãi suất 12%/năm. Đến khi dự án thành lập xong vào cuối năm 2010 thì lãi suất cho vay đã tăng lên mức 18-20%/năm. Với suất đầu tư của KCN Hưng Phú 2B khoảng 70USD/m2 thì giá cho thuê của khu này phải từ 80-100USD/năm/vòng đời dự án mới đảm bảo thu hồi vốn". Tuy nhiên, trên thực tế, nếu áp dụng mức giá này rất khó mời gọi nhà đầu tư thứ cấp vào KCN.

Đầu tư xây dựng Nhà máy xử lý nước thải tại KCN Thốt Nốt.

Hiện các nhà đầu tư hạ tầng KCN đều "khát" vốn và khó tiếp cận vốn ngay cả khi ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay. Theo ông Võ Thanh Hùng, Trưởng Ban Quản lý Các KCX&CN Cần Thơ, tình trạng khó khăn của các nhà đầu tư hạ tầng KCN cũng tương tự như các nhà đầu tư dự án bất động sản bị đóng băng thời gian qua. Ngay cả khi Ngân hàng Nhà nước giảm lãi suất huy động ngắn hạn về mức 7,5%/năm vào cuối tháng 3-2013 và các ngân hàng giảm lãi suất cho vay xuống mức 11-12%/năm thì các nhà đầu tư hạ tầng KCN nếu muốn tiếp cận vốn vẫn phải chịu lãi suất tương đương với cho vay thương mại. Trong tình hình khó khăn này, nhà đầu tư phải đặt lên bàn cân bài toán thiệt hơn khi vay vốn.

Từ năm 2008 đến nay, trải qua khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng KCN đã không còn hấp dẫn với nhà đầu tư khi suất đầu tư cao mà lợi nhuận thu hồi chậm. Ông Võ Ngọc Hồ, Giám đốc CIPCO cho rằng: "Muốn mời gọi nhà đầu tư thứ cấp, các công ty đầu tư hạ tầng phải xây dựng hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng, phải có nhà máy xử lý nước thải tập trung theo quy định của Chính phủ. Trong khoảng thời gian chờ thu hồi vốn thì doanh nghiệp rất áp lực nếu vay vốn ngân hàng, vì ngân sách thành phố và Trung ương không còn hỗ trợ khiến nhà đầu tư hạ tầng dần đuối sức". Một vấn đề khác khiến các nhà đầu tư hạ tầng lo ngại là khi Việt Nam gia nhập ngày càng sâu vào sân chơi WTO, những ưu đãi về chính sách giảm thuế, giảm mức giá thuê đất không còn khiến sức hút vào KCN đối với các nhà đầu tư FDI đã giảm hẳn. Với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương, các KCN Cần Thơ lại phải cạnh tranh về giá thuê đất với các địa phương lân cận như: Vĩnh Long, Hậu Giang… khi nhà đầu tư thứ cấp cân nhắc hơn trong lựa chọn điểm đến đầu tư.

Hợp lực mời gọi đầu tư

Suất đầu tư vào KCN cao, trong khi khả năng tiếp cận vốn ngân hàng khó khăn đang là áp lực đối với các công ty đầu tư hạ tầng KCN trên địa bàn thành phố. Giải quyết hợp lý bài toán đầu tư hạ tầng KCN và thu hút nhà đầu tư thứ cấp vào lấp đầy các KCN là vấn đề cấp bách hiện nay và cần có sự tham gia đồng bộ từ các sở, ngành hữu quan của thành phố. Trước tình hình khó khăn về vốn đầu tư, UBND thành phố đã yêu cầu các sở, ngành hữu quan phối hợp với Ban Quản lý các KCX&CN Cần Thơ làm việc với các đơn vị đầu tư hạ tầng để tìm hướng giải quyết. Đồng thời, BQL các KCX&CN Cần Thơ đề xuất phương án có thể mời thêm nhà đầu tư có năng lực vào đầu tư hạ tầng KCN với các chính sách ưu đãi kèm theo. Chắt lọc nhà đầu tư hạ tầng để KCN thành phố phát triển ổn định, bền vững.

Song song với việc gỡ khó cho các đơn vị đầu tư hạ tầng KCN, các ngành chức năng thành phố cũng đặc biệt quan tâm đến công tác kết nối, mời gọi các nhà đầu tư thứ cấp vào KCN. Hiện Ban Quản lý Các KCX&CN Cần Thơ đang định hướng mời gọi các nhà đầu tư đến từ Nhật Bản và Hàn Quốc với các ngành nghề có hàm lượng chất xám và công nghệ vào các KCN trên địa bàn. Ông Kondo Noboru, Tổng Giám đốc điều hành Công ty Brainworks Asia, cho biết: "Trong nỗ lực kết nối các DN Nhật Bản đến đầu tư vào các KCN của TP Cần Thơ, chúng tôi tổ chức các buổi hội thảo cho các nhà đầu tư Nhật Bản gặp gỡ với các DN Nhật Bản đang đầu tư tại KCN của Cần Thơ để trực tiếp trao đổi thông tin liên quan cũng như chia sẻ kinh nghiệm. Khi quyết định đầu tư vào các KCN của Cần Thơ, các nhà đầu tư thứ cấp không chỉ quan tâm đến chính sách "mềm" từ chính quyền địa phương, hạ tầng cơ sở của KCN mà còn chú trọng đến cơ sở hạ tầng kết nối các hoạt động xuất nhập khẩu. Trong đó, hệ thống cảng biển và giao thông kết nối với TP Hồ Chí Minh là vấn đề mà nhiều nhà đầu tư quan tâm"… Theo kinh nghiệm của những người làm công tác xúc tiến đầu tư thì chính sách ưu đãi đầu tư của địa phương chỉ là một vấn đề trong nhiều vấn đề mà nhà đầu tư quan tâm. Đó là nguồn nhân lực, khả năng kết nối của dự án và tính bền vững của dự án khi phát triển ở thị trường đó, hạ tầng cơ sở là điều kiện tiên quyết nhất. Khi có đủ các điều kiện này thì chuyện lấp đầy KCN sẽ thuận lợi hơn.

Thêm vào đó, cảng phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, nguyên liệu… cũng có tầm quan trọng trong việc mời gọi đầu tư, nhất là nhà đầu tư nước ngoài. Theo ông Lê Minh Kháng, Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Cần Thơ, hiện 16 bến cảng hiện hữu tại Cần Thơ và các cảng khu vực An Giang, Đồng Tháp chỉ khai thác khoảng 50% công suất. Đây là một trong những nguyên nhân chính làm cho TP Cần Thơ khó thu hút được đầu tư, đặc biệt là đầu tư nước ngoài. Việc nạo vét luồng Định An, duy trì độ sâu ổn định khoảng 4,5-5m, đảm bảo cho tàu 10.000 tấn đầy tải và tàu có trọng tải lớn hơn giảm tải ra vào được các cảng trên sông Hậu là vấn đề mang tính quyết định hiện nay. Do đó, cần có sự chỉ đạo đồng bộ và quyết liệt từ Trung ương đến các địa phương hưởng lợi từ tuyến luồng hàng hải sông Hậu, cửa Định An. Khi luồng Định An thông thoáng hứa hẹn sẽ làm tăng khả năng thu hút nhà đầu tư vào các KCN của TP Cần Thơ và ĐBSCL.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN