Những năm qua, TP Cần Thơ luôn đứng tốp đầu về giá trị sản xuất công nghiệp trong khu vực ĐBSCL. Tuy nhiên, ngành công nghiệp phụ trợ (CNPT) của thành phố được các chuyên gia kinh tế đánh giá chỉ mới ở "vạch xuất phát". Ngoài một số ngành có bước phát triển như: sản xuất linh kiện, phụ tùng, chi tiết máy cung cấp cho ngành đóng tàu, ô tô, xe máy, nhựa-cao su, điện-điện tử... đến nay, CNPT của Cần Thơ còn yếu, nhỏ lẻ, manh mún; sản phẩm đơn điệu, hầu hết được nhập khẩu với giá rất rẻ. Đơn cử, ngành dệt may được đánh giá là đem lại kim ngạch xuất khẩu lớn nhưng thực sự là ngành hàng gia công. Các nguyên phụ liệu từ hóa chất, thuốc nhuộm cho tới bông, xơ, sợi... đều phải nhập khẩu. Do đó, tuy kim ngạch xuất khẩu cao song giá trị gia tăng lại thấp, chỉ khoảng 25-30%. Ngành điện tử cũng trong tình trạng tương tự. Hiện tại, thành phố vẫn duy trì công đoạn lắp ráp quá lâu trong khi các nước trên thế giới chỉ cần 5-10 năm là chuyển sang giai đoạn sản xuất linh kiện, thiết kế sản phẩm...

Hoạt động sản xuất tại DNTN Cơ  khí Sông Hậu.

Theo Tiến sĩ Dương Thái Công, Hiệu trưởng Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, phát triển công nghiệp hỗ trợ là chìa khóa thành công cho rất nhiều nền kinh tế trên thế giới. Đây là ngành đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng sức cạnh tranh cho các sản phẩm công nghiệp chính. Đồng thời, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa theo hướng rộng và sâu. Bài học rút ra từ sự phát triển công nghiệp tại các nước tiên tiến là phải xây dựng một cơ cấu công nghiệp hợp lý. Cơ cấu này phải tự sản xuất các tư liệu sản xuất cung cấp cho toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, TP Cần Thơ nên huy động doanh nghiệp nhỏ và vừa đầu tư phát triển CNPT và liên quan. Để tăng tỷ lệ sử dụng sản phẩm nội địa, trước hết thành phố phải hình thành cho được ngành công nghiệp điện tử, chế tạo máy móc nông nghiệp, dây chuyền chế biến nông thủy sản, thiết bị cho ngành hóa chất và dược phẩm... với khả năng chế tạo và thiết kế cao.

Phó Giáo sư Tiến sĩ Võ Thành Danh, Trưởng Khoa Kinh tế, Trường Đại học Cần Thơ, cho rằng: Mỗi địa phương ở ĐBSCL sẽ phát triển ngành CNPT dựa trên nguồn lực và lợi thế so sánh riêng. Sự phát triển CNPT của Cần Thơ với vai trò là động lực phát triển của vùng sẽ dựa trên lợi thế so sánh của cả vùng ĐBSCL. Trong điều kiện các tỉnh ở ĐBSCL chưa có ngành CNPT phát triển, Cần Thơ cần có chiến lược phát triển ngành CNPT với yêu cầu là cung ứng cho toàn vùng ĐBSCL. Ngoài ra thành phố cần phát triển hệ thống doanh nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực cho sản xuất CNPT. Đồng thời, tăng cường các hoạt động hỗ trợ cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực CNPT như: vay tài chính (nguồn vốn, lãi suất, thủ tục vay…); hỗ trợ công nghệ kỹ thuật, xây dựng hạ tầng, tư vấn, thông tin-thương mại…

Có thể khẳng định, CNPT là mũi đột phá để phát triển ngành công nghiệp chính. Bởi CNPT có vai trò rất quan trọng trong việc tăng sức cạnh tranh, hạn chế nhập siêu, giúp sản phẩm công nghiệp nước ta gia nhập chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu, mở rộng khả năng thu hút đầu tư nước ngoài. Thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều chính sách nhằm khuyến khích phát triển CNPT đối với các ngành như: cơ khí chế tạo, điện- điện tử, sản xuất lắp ráp ô tô, dệt may, phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao… Đồng thời, thực hiện ưu đãi về thuế theo hình thức giảm miễn thuế nhập khẩu đối với sản phẩm CNPT cho các dự án thuộc danh mục lĩnh vực được ưu đãi, ưu đãi đặc biệt… Tuy nhiên, theo phản ánh từ phía các DN, các chính sách này vẫn chưa đủ lực để vực dậy ngành CNPT của Việt Nam nói chung và TP Cần Thơ nói riêng. Vì vậy, để đẩy mạnh phát triển CNPT, các Bộ, ngành Trung ương cần đề ra chính sách đồng bộ, mạnh mẽ hơn nữa mới có thể thu hút doanh nghiệp đầu tư, từng bước đưa ngành công nghiệp này phát triển đúng với vai trò, vị thế của nó...

Bài, ảnh: MỸ THANH