Bài, ảnh: MỸ THANH

Khi mức sống được nâng cao, người tiêu dùng không chỉ mong mua được những sản phẩm an toàn, chất lượng mà còn muốn hiểu rõ hơn về quá trình nuôi trồng, sản xuất đến chế biến, phân phối sản phẩm. Và ứng dụng truy xuất nguồn gốc (TXNG) là giải pháp hữu hiệu đáp ứng yêu cầu tìm hiểu thông tin “ngược dòng” từ người tiêu dùng. Tại TP Cần Thơ, để hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hợp tác xã ứng dụng TXNG vào thực tế sản xuất, kinh doanh, Trung tâm Ứng dụng khoa học và công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ triển khai Dự án “Ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ đăng ký và TXNG sản phẩm hàng hóa TP Cần Thơ” (dự án) từ tháng 1-2021 đến tháng 6-2022.

Nhiều tiện ích từ TXNG

Theo Ban Chủ nhiệm dự án, qua gần 1,5 năm triển khai, dự án đã đạt được mục tiêu đề ra: xây dựng mô hình cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin và các công cụ hỗ trợ phục vụ cho việc đăng ký và TXNG các sản phẩm hàng hóa của TP Cần Thơ dựa trên mã QR. Ðồng thời, triển khai thử nghiệm đăng ký nguồn gốc cho 10 sản phẩm hàng hóa của TP Cần Thơ.

Ông Trần Thế Duy, Chủ nhiệm dự án, cho biết: Ðến nay, cơ sở dữ liệu và bộ cài đặt cổng thông tin phục vụ đăng ký và TXNG sản phẩm hàng hóa của TP Cần Thơ đã được vận hành tại địa chỉ  http://check.cantho.gov.vn/. Bên cạnh đó, dự án chọn được 17 sản phẩm triển khai TXNG: dâu Hạ Châu (Hợp tác xã Dâu Hạ Châu Phong Ðiền), nhãn thanh (Hợp tác xã Hữu Tâm - Cờ Ðỏ), giá sạch Hồng Nhung (Hộ kinh doanh Nguyễn Thị Hồng Nhung), trà mãng cầu (Công ty TNHH Chế biến nông sản Kim Nhiên), Hapi chả viên thát lát - tôm (Công ty CP Thực phẩm Phạm Nghĩa)…

Thao tác TXNG sản phẩm yến sào Tịnh Hoằng.

Công ty TNHH Yến Sào Tịnh Hoằng là một trong những doanh nghiệp được hỗ trợ từ Dự án, ông Mạc Chí Hải, Giám đốc Công ty, chia sẻ: “Công ty tham gia vào hệ thống TXNG để chứng minh với người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm của mình thông qua việc minh bạch quá trình làm ra sản phẩm bắt đầu từ thông tin về vùng nguyên liệu, khâu thu hoạch, chế biến và phân phối đến tay người tiêu dùng. Mặt khác sử dụng tem truy xuất nguồn gốc giúp chúng tôi tiết kiệm chi phí đầu tư hệ thống quản lý. Bởi công ty được cung cấp một hệ thống TXNG tích hợp những tính năng của hệ thống phần mềm quản lý kho, bán hàng. Ðây là 2 tính năng quan trọng và cần thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của một doanh nghiệp”.

Ông Phạm Ngọc Ðá, Giám đốc Hợp tác xã Giọt Phù Sa, nhìn nhận: “Ban đầu tham gia dự án, chúng tôi khá lúng túng do chưa quen thao tác, quy trình thực hiện TXNG và thiếu nhân sự thực hiện. Tuy nhiên, dưới sự quyết tâm và nỗ lực của hợp tác xã, chúng tôi tiếp cận, học hỏi và dần làm quen với cách thức vận hành, quản trị hệ thống. Thông qua TXNG cho sản phẩm trà sâm túi lọc đông trùng hạ thảo cho thấy, TXNG không chỉ giúp quản trị sản xuất, minh bạch thông tin mà còn giúp hợp tác xã khẳng định uy tín, bảo chứng thương hiệu, tránh được hàng giả, hàng nhái. Hệ thống TXNG còn là kênh kết nối, tương tác với khách hàng nhanh chóng, hiệu quả”.

Tiếp sức nhân rộng

Thực tế triển khai dự án cho thấy, 100% đơn vị đánh giá hệ thống TXNG phù hợp với thực tế sản xuất của đơn vị, 87% đơn vị đánh giá các tính năng của hệ thống đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của đơn vị. Tuy nhiên, còn 13% đơn vị đánh giá là chưa thực hiện được và cần sự hỗ trợ của các thành viên dự án. Nguyên nhân là do thiếu nhân sự có chuyên môn phụ trách dẫn đến quá trình thao tác chưa được thực hiện thường xuyên, thành thục…

Nhiều ý kiến cho rằng, việc ứng dụng TXNG hiện nay vẫn mang tính chất tự nguyện và vận động doanh nghiệp thực hiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng thì TXNG sản phẩm hàng hóa là việc cần làm ngay. Nếu TXNG được ứng dụng rộng rãi không chỉ đáp ứng tốt yêu cầu thị trường trong nước mà có thể tiếp cận và đáp ứng các yêu cầu xuất khẩu, nâng cao vị thế của sản phẩm Việt Nam trên thế giới. Ông Mạc Chí Hải, cho biết: “Ứng dụng TXNG ngoài việc gây dựng niềm tin cho người tiêu dùng, chúng tôi còn hướng đến xây dựng, định vị thương hiệu yến sào Tịnh Hoằng trên thị trường, từ đó tạo sự khác biệt và lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm. Một sản phẩm rõ ràng nguồn gốc xuất xứ, ngoài cung cấp thông tin cho người tiêu dùng còn đảm bảo tính cam kết về sự minh bạch cũng như chịu trách nhiệm về thông tin của nhà sản xuất công bố trên nội dung mã truy xuất nguồn gốc. Ðây cũng là nền tảng, giấy thông hành để công ty xuất khẩu sang thị trường Mỹ, Nhật, châu Âu… trong tương lai”.

Thời gian tới, dự án tiếp tục hoàn thiện và đề ra giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hợp tác xã trên cơ sở rút kinh nghiệm từ thực tế cũng như ý kiến đóng góp, đề xuất từ các bên có liên quan. “Một trong những động lực để các doanh nghiệp thực hiện TXNG cho sản phẩm là các yêu cầu thực tế từ phía người tiêu dùng cần mua các sản phẩm có TXNG. Vì vậy, các bên có liên quan cần phối hợp mạnh mẽ trong công tác tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng và hướng dẫn người dân hình thành thói quen thực hiện TXNG sản phẩm. Về phía Nhà nước, cần tham gia tích cực trong kiểm tra, đánh giá và thực hiện đúng quy trình đánh giá về TXNG. Khi tất cả mọi quy định đều rõ ràng, có sự giám sát của cơ quan nhà nước thì việc thực hiện TXNG sản phẩm hàng hóa của thành phố sẽ diễn ra thuận lợi. Qua đó, sản phẩm làm ra sẽ có giá trị cao do chất lượng được chứng minh, từng bước gây dựng và tạo niềm tin cho người tiêu dùng trong và ngoài nước” - ông Trần Thế Duy nhấn mạnh.