Kể từ sau thống nhất đất nước, với 3 lần điều chỉnh về địa giới hành chính, TP Cần Thơ đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Diện mạo, vị thế, tiềm lực kinh tế - xã hội chuyển biến trên nhiều lĩnh vực. Không chỉ vậy, TP Cần Thơ còn từng bước khẳng định vai trò “Tây Đô” - Thủ phủ miền Tây trong việc tạo động lực, sức lan tỏa thúc đẩy cả vùng ĐBSCL cùng phát triển.

Quy mô kinh tế tăng 63,4 lần

Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển (1975-2015), TP Cần Thơ đạt được nhiều thành tựu quan trọng, khá toàn diện và bước đầu giành thắng lợi trong công cuộc đổi mới. Theo báo cáo của UBND TP Cần Thơ, giai đoạn 1976 - 2015, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của thành phố là 11,23%. Tổng sản phẩm trên địa bàn (theo giá hiện hành) ước thực hiện năm 2015 đạt hơn 99.376 tỉ đồng, qui mô kinh tế tăng gấp 63,4 lần so với năm 1976, GDP bình quân đầu người đạt 79,26 triệu đồng/người. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp và dịch vụ với tỷ trọng khu vực I chiếm 6,49%, khu vực II chiếm 35,02%, khu vực III chiếm 58,49%...

Ông Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, chia sẻ: Điểm nhấn cho sự phát triển về kinh tế-xã hội của TP Cần Thơ phải kể đến giai đoạn 2004-2015 khi Cần Thơ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Thời điểm này, khó khăn, thử thách thức lớn nhất là hạ tầng kinh tế-xã hội chưa được đầu tư đồng bộ, trong khi Cần Thơ chịu ảnh hưởng không nhỏ từ khủng hoảng kinh tế thế giới. Song, được sự quan tâm của Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 45-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP Cần Thơ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Quyết định số 366/QĐ-TTg Thủ tướng Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW đã mở ra bước ngoặt mới cho TP Cần Thơ. Cùng với sự đoàn kết, nỗ lực phấn đấu, sáng tạo của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, Cần Thơ từng bước vượt qua khó khăn, thách thức đưa kinh tế phát triển với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm đạt 14,5%. Đời sống nhân dân không ngừng cải thiện, quốc phòng - an ninh được bảo đảm, công tác xây dựng hệ thống chính trị đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Hướng đến mục tiêu cơ bản trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Cần Thơ diễn ra mạnh mẽ. Kết quả này từng bước đưa TP Cần Thơ thành địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp cao của vùng ĐBSCL. Tiến sĩ Dương Thái Công, Hiệu trưởng Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, đánh giá: Cơ cấu nội bộ ngành công nghiệp có hàm lượng chất xám, giá trị gia tăng cao (sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí, hóa dược, hàng tiêu dùng...) và ngành công nghiệp truyền thống (chế biến lương thực-thực phẩm, thủy-hải sản, thuốc lá, đồ gỗ xuất khẩu...) tiếp tục phát triển ổn định. Không chỉ vậy, công nghiệp của thành phố ngày càng đi vào chiều sâu, nâng dần tỷ lệ tinh chế trong sản phẩm từ đó gia tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm. Cùng với việc cải tiến máy móc, thiết bị; áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn; đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, các doanh nghiệp góp phần quan trọng trong tiết giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Một góc đô thị Cần Thơ nhìn từ trên cao.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, TP Cần Thơ giải quyết triệt để vấn đề thiếu lương thực, thực phẩm cấp bách của những năm sau giải phóng và trở thành địa phương xuất khẩu lương thực hàng đầu ở ĐBSCL.Thời gian qua, Cần Thơ đã đầu tư phát triển mạnh mẽ hạ tầng thương mại - dịch vụ (siêu thị, trung tâm thương mại, chợ truyền thống) và ngày càng thể hiện rõ vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ của vùng. Từ năm 2004 đến nay, nhiều dự án, công trình trọng điểm được đầu tư và đưa vào khai thác tạo sức lan tỏa và kết nối như: Cảng biển Cái Cui, Trung tâm Nhiệt điện Ô Môn, cầu Cần Thơ, tuyến giao thông Bốn Tổng - Một Ngàn, tuyến Thới Lai - Đông Bình… Hiện tại, Cần Thơ là địa phương duy nhất vùng ĐBSCL hằng năm điều tiết ngân sách về Trung ương...

Tạo sức bật mới

Tiếp nối những thành quả đạt được, bước vào giai đoạn phát triển mới, TP Cần Thơ phấn đấu là một trong những địa phương đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và cơ bản trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020. Giai đoạn 2016 - 2020, Cần Thơ đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt khoảng 7,3%/năm; GDP bình quân đầu người đến năm 2020 đạt 96,2 triệu đồng; kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ đạt 11 tỷ USD. Ở lĩnh vực xã hội, môi trường, TP Cần Thơ phấn đấu tỷ lệ huy động học sinh đúng độ tuổi (mẫu giáo 93%, tiểu học 100%, THCS 90%, THPT 70%); tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 75-80%; giảm tỷ lệ hộ nghèo 1,5%/năm; số xã đạt tiêu chí nông thôn mới 26/36 xã. Để hoàn thành mục tiêu trên, theo ông Trần Văn Tư, Chủ tịch Hội Khoa học xã hội và Nhân văn TP Cần Thơ, tái cấu trúc nền kinh tế là nhu cầu bức xúc cho bước phát triển mới. Bởi cơ cấu kinh tế hiện nay của TP Cần Thơ không còn phù hợp nữa. Tái cấu trúc kinh tế phải đồng thời, thậm chí phải đi trước một bước tái cơ cấu cơ chế, chính sách để giải phóng sức sản xuất, mở ra thời kỳ phát triển mới của TP Cần Thơ.

Để TP Cần Thơ cơ bản trở thành thành phố công nghiệp trước năm 2020, Tiến sĩ Dương Thái Công, Hiệu trưởng Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ, đề xuất lãnh đạo thành phố nên ưu tiên phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. “Phát triển công nghiệp hỗ trợ là chìa khóa thành công cho rất nhiều nền kinh tế. Đây là ngành đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng sức cạnh tranh cho các sản phẩm công nghiệp chính. Đồng thời, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa theo hướng rộng và sâu. Bài học rút ra từ sự phát triển công nghiệp tại các nước tiên tiến là phải xây dựng một cơ cấu công nghiệp hợp lý. Cơ cấu này phải tự sản xuất các tư liệu sản xuất cung cấp cho toàn bộ nền kinh tế”- Tiến sĩ Dương Thái Công nói. Theo Phó Giáo sư Tiến sĩ Võ Thành Danh, Trưởng Khoa Kinh tế-Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Cần Thơ, TP Cần Thơ nên phát huy nguồn vốn ngoài ngân sách để đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh của thành phố. Về thu hút vốn đầu tư FDI, Cần Thơ cần có những chính sách ưu đãi cho những lĩnh vực, ngành mà thành phố đang cần như công nghiệp phụ trợ. Để tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, thuận lợi, thành phố đẩy nhanh đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông, vận tải, logistics để dễ dàng kết nối với các địa phương trong vùng và cả nước.

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra sâu rộng mang đến cơ hội lẫn thách thức đối với các địa phương vùng ĐBSCL. Vì vậy, các tỉnh, thành phải liên kết lại. Đặc biệt, TP Cần Thơ cần tích cực phát huy lợi thế so sánh, lợi thế cạnh tranh của thành phố trung tâm vùng. “Đó chính là việc đề ra cơ chế chính sách, tăng cường hợp tác, liên kết vùng; nghiên cứu xây dựng một số mô hình liên kết, phối hợp liên tỉnh. Đồng thời, đẩy mạnh, hợp tác trong thu hút nguồn lực; phát triển dịch vụ; đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng. Ngoài ra, Cần Thơ cần chú trọng liên kết phát triển ngành nông nghiệp dựa trên lợi thế cạnh tranh nông nghiệp xanh, ứng dụng công nghệ cao, có quan hệ chặt chẽ với TP Hồ Chí Minh và tác động thu hút, lan tỏa và hỗ trợ các tỉnh trong vùng ĐBSCL”- ông Trần Hữu Hiệp, Vụ trưởng Vụ Kinh tế, Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, đề xuất. Theo ông Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, vấn đề đào tạo nguồn nhân lực được TP Cần Thơ chọn là giải pháp có tính đột phá và cấp bách. Hiện TP Cần Thơ tập trung nghiên cứu, xây dựng đề án cụ thể hóa chủ trương phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao từ đó đưa ra nhiệm vụ, giải pháp đào tạo đến năm 2020 định hướng đến năm 2030. Đây là một trong những quyết sách hàng đầu từng bước hình thành đội ngũ chuyên gia, chuyên viên quản lý năng động, có trình độ chuyên môn sâu; đội ngũ công nhân cũng được nâng cao tay nghề tạo sức hấp dẫn trong thu hút đầu tư trong và ngoài nước...

Bài, ảnh: MỸ THANH

Ông Lê Hùng Dũng, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ: Phấn đấu trở thành thành phố động lực thúc đẩy cả vùng phát triển Để “là một cực phát triển, đóng vai trò động lực thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của toàn vùng” như Nghị quyết 45-NQ/TW đề ra, TP Cần Thơ tập trung 3 nhiệm vụ trọng tâm. Đó là: Thực hiện tốt công tác quy hoạch xây dựng thành phố theo hướng văn minh, hiện đại; tận dụng mọi cơ hội, phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế để phát triển kinh tế với tốc độ nhanh, bền vững. Chăm lo phát triển con người một cách toàn diện, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh cải cách hành chính; chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực Cần Thơ huy động mọi nguồn lực đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, tạo điều kiện thu hút đầu tư; tập trung đào tạo nguồn nhân lực, thu hút nhân tài đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa. Đồng thời, ứng dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất; nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân; xây dựng thành phố sáng - xanh - sạch - đẹp... MỸ THANH TS. Trần Thanh Bé, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế - Xã hội TP Cần Thơ: Cần năng động, đổi mới, sáng tạo hơn nữa! Để thành phố phát triển nhanh và bền vững hơn, Cần Thơ cần năng động, đổi mới, sáng tạo hơn nữa. Trong đó, cần quan tâm chuyển đổi mạnh mô hình tăng trưởng từ “chiều rộng” (dựa vào nguồn vốn đầu tư) sang “chiều sâu” (dựa vào khoa học công nghệ), lựa chọn ứng dụng công nghệ tiên tiến phù hợp, giảm chi phí năng lượng và nguyên vật liệu. Thúc đẩy tổ chức lại sản xuất, phát triển mạnh các ngành thành phố có lợi thế so sánh trong vùng về công nghiệp, như: điện tử, công nghệ thông tin, cơ khí chế tạo, chế biến ; dịch vụ chất lượng cao, như: logistics, tài chính, đào tạo nhân lực, chăm sóc sức khoẻ, du lịch ; nông nghiệp công nghệ cao không chỉ cho thành phố mà còn phục vụ phát triển toàn vùng. Thành phố cần tập trung cải cách hành chính thực chất, mạnh mẽ và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội để phục vụ phát triển tất cả các ngành, lĩnh vực. T.TRINH Ông Lê Văn Miên, xã Vĩnh Trinh, huyện Vĩnh Thạnh, TP Cần Thơ: Tự hào với sự phát triển Vĩnh Trinh là xã cách xa trung tâm thành phố, đời sống người dân dựa vào nông nghiệp là chính nên còn nhiều khó khăn; đường sá cơ sở vật chất thiếu thốn. Những năm gần đây, Vĩnh Trinh có những chuyển biến rõ nét. Đường sá được sửa chữa, nâng cấp, mở rộng, bê tông hóa hoặc trải nhựa, người dân đi lại dễ dàng. Xã còn có trạm y tế khang trang, trường học đạt chuẩn quốc gia; người dân sử dụng nước sạch, điện ổn định, tiếp cận internet Không chỉ vậy, giờ mua sắm gì cũng dễ dàng thuận tiện, bà con ai nấy đều phấn khởi. Trung tâm thành phố với hệ thống siêu thị, sân bay, đường phố rộng mở, nhiều khu dân cư khang trang hiện đại Tôi và bà con kỳ vọng, thành phố tiếp tục phát triển, người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc. L.M Ông Nguyễn Văn Tuấn, Cán bộ hưu trí, ở khu vực 2, phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ: Người dân ngày càng được thụ hưởng từ sự đổi mới Hơn 20 năm là công dân của tỉnh Cần Thơ, nay là TP Cần Thơ, tôi được chứng kiến thành phố thay đổi từng ngày với bao niềm phấn khởi. Đặc biệt từ sau khi Cần Thơ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, các cơ sở hạ tầng như: giao thông, thương mại, giáo dục, y tế được cải thiện, đầu tư hoàn thiện đã “nâng cấp” đời sống của người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân TP Cần Thơ nói riêng và ĐBSCL nói chung mở rộng mối giao thương, hợp tác với bên ngoài. Tuy nhiên, để TP Cần Thơ phát triển hoàn thiện, lãnh đạo thành phố cần quan tâm nhiều hơn nữa trong công tác an sinh xã hội, với các hạng mục đầu tư, thành phố nên công khai qui hoạch chi tiết để nêu cao tính dân chủ “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Có như vậy người dân sẽ an tâm hơn trong cuộc sống. NAM HƯƠNG