Trung tâm Học liệu Đại học Cần Thơ hiện là một công trình được đánh giá cao về việc thiết kế, xây dựng theo hướng tiết kiệm năng lượng.

Trong những năm gần đây, việc thiết kế, thi công các ngôi nhà, tòa nhà theo hướng tiết kiệm năng lượng (TKNL) đã được Nhà nước khuyến khích và nhiều người dân cả nước quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, mức độ quan tâm còn hạn chế, dù Nhà nước đã có quy định cụ thể trong các Quy chuẩn xây dựng và gần đây nhất là trong Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được ban hành trong năm 2010 và chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2011. Tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, lượng điện năng tiêu thụ trong các công trình xây dựng cũng tăng mạnh. Theo Bộ Xây dựng, hiện tổng năng lượng tiêu thụ trong khu vực xây dựng ước tính chiếm 20- 24% tổng tiêu thụ năng lượng của quốc gia. Đây được coi là một đối tượng đang còn có nhiều tiềm năng trong việc TKNL. Do vậy, việc thực hiện TKNL cho các công trình nhà không chỉ mang lại hiệu quả cho các hộ gia đình mà còn có ý nghĩa rất lớn trong việc góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Tại TP Cần Thơ, đã có những tòa nhà được thiết kế xây dựng theo hướng TKNL. Song, trên thực tế, nhiều căn phòng và ngôi nhà ở khu vực nội thành TP Cần Thơ đang tiêu thụ một lượng điện năng rất lớn để phục vụ hệ thống chiếu sáng, hệ thống làm mát, làm lạnh không khí, thang máy... Ngược lại, các ngôi nhà ở khu vực nông thôn hầu như không tốn nhiều điện năng cho các thiết bị chiếu sáng, quạt máy và máy lạnh. Đa số các ngôi nhà ở khu vực nội thị được xây dựng liền kề, rất khó xây dựng theo hướng không gian mở, với nhiều cửa sổ và ô cửa để hứng gió và ánh sáng tự nhiên. Ngoài ra, còn nguyên nhân khác nữa là nhiều người ngại xây các cửa sổ, vì sợ bị “dòm ngó” và dễ mất tài sản... nên chọn cách xây ngôi nhà khá kín kẽ.

Anh Phạm Phúc Toàn, một nhà thầu xây dựng ở phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, cho rằng: “Chính những bất lợi về diện tích và không gian, nhiều người dân khi xây nhà ở đô thị đã không nghĩ rằng có thể thiết kế, xây dựng được các ngôi nhà có thể giúp tiết kiệm năng lượng do tận dụng gió và ánh sáng tự nhiên... nên chưa quan tâm đúng mức. Trên thực tế, với điều kiện không gian và diện tích khá chật hẹp ở đô thị, vẫn có thể thiết kế được các ngôi nhà TKNL”. Theo anh Toàn, khi xây nhà các nhà phố liền kề, không thể mở các cửa sổ ra hai bên hông, có thể mở các cửa sổ ra phía trước và sau nhà. Đồng thời sử dụng thêm các thiết bị thông hơi, các loại vuông và loại gạch chuyên dụng để lấy ánh sáng tự nhiên. Thay đổi cách bố trí các căn phòng trong nhà theo kiểu truyền thống (phòng khách, phòng ngủ, phòng bếp) bằng thiết kế “mặt lồi mặt thụt”, đưa phòng khách vô phía trong để tạo sự thoáng mát cho phòng ngủ khi được đưa ra phía trước...

Theo ông Trần Quốc Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm TKNL Cần Thơ, đối với các công trình xây dựng mới, nếu áp dụng đồng bộ các biện pháp thiết kế kiến trúc, sử dụng các vật liệu TKNL,... có thể tiết kiệm 20-30% năng lượng tiêu thụ so với các công trình thông thường. Đồng thời, còn giúp tăng hiệu suất làm việc lên rất nhiều. Nhưng thời gian qua, do chưa có hướng dẫn đồng bộ và chế tài mạnh nên nhiều công trình xây dựng chưa thực hiện tốt việc thiết kế, thi công theo hướng TKNL. Do vậy, thời gian tới các ngành chức năng của thành phố cần quan tâm giới thiệu các mô hình về nhà TKNL và các quy định của Nhà nước về xây dựng nhà ở và các công trình xây dựng theo hướng TKNL, đặc biệt là Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, để mọi người dân có thể thực hiện tốt.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG