Nhằm đáp ứng nhu cầu quy hoạch (QH), đầu tư phát triển, hằng năm thành phố bố trí hằng chục tỉ đồng cho công tác QH và chuẩn bị đầu tư (lập thủ tục, thiết kế và phê duyệt dự án). Tuy nhiên, cuộc giám sát mới đây của Thường trực HĐND thành phố tại Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) cho thấy, việc sử dụng nguồn vốn này ở nhiều sở, ngành, đơn vị chưa đạt yêu cầu, tiến độ QH, lập dự án chuẩn bị đầu tư chậm so với kế hoạch đề ra.

* Chỗ thừa, nơi thiếu

Qua giám sát việc sử dụng hai nguồn vốn QH và chuẩn bị đầu tư tại Sở KH & ĐT, đoàn giám sát ghi nhận: Trong 3 năm (từ 2006 đến 2008), thành phố đã bố trí vốn QH trên 33,45 tỉ đồng cho 18 sở, ngành, đơn vị thực hiện 106 đồ án QH. Thế nhưng, đến nay các sở, ngành, đơn vị mới tổ chức QH được18 đồ án với tổng vốn được giải ngân 8,27 tỉ đồng, đạt 24,74%; còn lại 88 đồ án chưa có sản phẩm được phê duyệt. Cũng trong thời gian này, thành phố đã bố trí 17,47 tỉ đồng vốn chuẩn bị đầu tư cho 29 sở, ngành, đơn vị thực hiện các bước lập thủ tục 143 dự án. Tuy nhiên, đến cuối tháng 10-2008, mới có 80 dự án được cấp có thẩm quyền quyết định phê duyệt, tiến độ giải ngân được 33,12%... Một số đơn vị, như: Sở Xây dựng được giao 36 dự án QH (14 tỉ đồng), nhưng mới lập được 4 QH (giải ngân được 2,1 tỉ đồng); Sở Giao thông - Vận tải được giao lập 18 dự án chuẩn bị đầu tư (5,4 tỉ đồng), nhưng chỉ 3 dự án có quyết định phê duyệt,... Có đơn vị được giao vốn 3 năm liên tục, nhưng chưa có sản phẩm nào, như: Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Y tế.

Theo ông Võ Thành Sang, Giám Đốc Sở KH&ĐT, nguyên nhân khiến tình trạng lập dự án QH, dự án đầu tư chậm hoàn thành của các cơ quan, đơn vị là do công tác phê duyệt các QH chậm, làm ảnh hưởng đến công tác thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư. Mặt khác, do thành phố còn thiếu các đơn vị tư vấn thiết kế có năng lực chuyên môn cao, nhiều tư vấn còn lúng túng trong khâu khảo sát, lập dự án, thiết kế cơ sở. Bên cạnh đó, giá cả vật liệu liên tục biến động cũng dẫn đến tình trạng dự án phải điều chỉnh nhiều lần, làm chậm thời gian trình duyệt dự án...

Với vai trò là cơ quan tham mưu cho UBND và HĐND thành phố, Sở KH & ĐT là cơ quan đầu mối trong việc tập hợp nhu cầu vốn đầu tư cho hai lĩnh vực quan trọng này. Ông Lê Kế Hoa, Trưởng Phòng, Đầu tư -Xây dựng Cơ bản, Sở KH&ĐT, nói: “Hằng năm, nhu cầu QH và lập dự án chuẩn bị đầu tư của các sở, ngành, đơn vị, quận, huyện rất lớn, nhiều Sở ngành, địa phương có nhu cầu nhưng phải “xếp hàng” chờ nguồn vốn này”. Chính vì vậy, việc các sở ngành được phân bổ vốn, nhưng chậm thực hiện đã làm chậm quá trình QH, đầu tư của thành phố, đồng thời nảy sinh tâm lý “so bì” giữa các Sở, ngành, đơn vị, địa phương.

* Khó tránh lãng phí

Dự án mở rộng đường Quang Trung - Cái Cui được ghi vốn kế hoạch chuẩn bị đầu tư từ năm 2007 nhưng đến cuối năm 2008 vẫn chưa có dự án đầu tư.

Mặc dù các QH, dự án chuẩn bị đầu tư chưa lập xong thì chưa được giải ngân vốn, nhưng việc “xí phần” vốn trong khi các đơn vị có nhu cầu lại không có vốn thực hiện sẽ làm chậm quá trình phát triển của thành phố. Tại buổi giám sát của Thường trực HĐND thành phố về vấn đề này, nhiều ý kiến cho rằng, việc một đơn vị “ôm” vốn không thực hiện, trong khi đó các đơn vị khác có nhu cầu, nhưng không có vốn, chờ năm sau, là lãng phí. Nếu QH mà không thực hiện, QH phải điều chỉnh nhiều lần sẽ gây lãng phí nguồn vốn đầu tư. Ông Nguyễn Văn Giáo, Trưởng Phòng Đầu tư, Sở Tài chính thành phố, nói: “Qua theo dõi, chúng tôi nhận thấy các QH đăng ký vốn phần lớn là QH điều chỉnh QH. Trong khi việc điều chỉnh QH, nhất là các QH xây dựng không chỉ tốn kém kinh phí thực hiện, mà còn ảnh hưởng đến các QH ngành như: QH giao thông, QH sử dụng đất, QH thương mại, QH đô thị... cũng phải điều chỉnh cho phù hợp, nên tốn kém chi phí lập QH điều chỉnh QH”. Việc sử dụng không hết vốn chuẩn bị đầu tư cũng sẽ gây lãng phí và làm chậm sự phát triển của thành phố.

Cùng tham gia làm việc cùng đoàn giám sát, đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố, chia sẻ khó khăn với các ngành: “Việc lập QH điều chỉnh là do thời gian qua thành phố phát triển quá nhanh, trong khi đó các QH có từ thời còn tỉnh Cần Thơ (cũ) nên lạc hậu, phải điều chỉnh. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng thời gian qua công tác đôn đốc kiểm tra của các cơ quan chuyên môn chưa thường xuyên. Mặt khác, do đội ngũ làm công tác tư vấn thiết kế, lập dự án đầu tư còn hạn chế, nên dự án phải điều chỉnh nhiều lần dẫn đến chậm quá trình lập dự án đầu tư”. Theo các thành viên của Đoàn giám sát, thời gian tới, bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ lập dự án đầu tư, các cơ quan tham mưu cần tránh tình trạng QH có tầm nhìn hạn chế, “theo đuôi” phát triển, để hạn chế việc phải điều chỉnh QH”. Ngoài ra, Sở KH&ĐT tăng cường công tác giám sát, theo dõi, tham mưu với cơ quan thẩm quyền có biện pháp xử lý các đơn vị được phân bổ vốn, nhưng thực hiện chậm.

Năm 2009, năm thành phố tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng để phấn đấu trở thành đô thị loại I. Do vậy, bên cạnh việc tập trung các nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản, thành phố dự kiến bố trí gần 30 tỉ đồng để thực hiện công tác QH và 20 tỉ đồng phục vụ cho chuẩn bị đầu tư. Đồng chí Trần Thị Kim Một, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, yêu cầu: “Thời gian tới, Sở KH & ĐT cần đôn đốc các sở, ngành, đơn vị được phân bổ vốn, đẩy nhanh tiến độ QH, lập dự án chuẩn bị đầu tư nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ngân sách đồng thời đáp ứng nhu cầu QH, đầu tư phát triển của thành phố. Mặt khác, Sở KH&ĐT cần nghiên cứu, tham mưu cho UBND thành phố chỉ phân bổ vốn cho những dự án thật sự cấp thiết, có khả năng thực hiện, tránh tình trạng các sở, ngành, đơn vị “ghi tên” để được bố trí vốn rồi để đó không có sản phẩm”.

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG