Một góc khu dân cư Hưng Phú 1 (quận Cái Răng), do Công ty Phát triển và Kinh doanh nhà làm chủ đầu tư – một trong những khu dân cư còn vướng mắc về thu tiền SDĐ. Ảnh: THANH NHỊ

Nhiều năm nay, việc thu tiền sử dụng đất (SDĐ) các dự án khu dân cư trên địa bàn TP Cần Thơ đạt rất thấp. Trong khi đó, đây là nguồn thu ngân sách lớn, chiếm tới hơn 21% tổng nguồn thu của thành phố. Vấn đề này đã được đặt ra tại nhiều kỳ họp HĐND thành phố và tại các cuộc tiếp xúc cử tri; UBND thành phố cũng đã nhiều lần chỉ đạo, nhưng tình hình thu tiền SDĐ các khu dân cư vẫn không được cải thiện, gây khó khăn cho ngân sách địa phương. Vì sao như vậy?

* Thất thu!

Ông Võ Kim Hoàng, Cục trưởng Cục Thuế TP Cần Thơ, cho biết: “Năm 2008, dự toán thu ngân sách HĐND thành phố giao là 2.998 tỉ đồng; trong đó tiền SDĐ các dự án khu dân cư chiếm 21%, tương đương gần 600 tỉ đồng. Tuy nhiên, đã gần hết 6 tháng đầu năm, Cục Thuế chỉ thu được khoảng 50 tỉ đồng tiền SDĐ. Không thu được khoản tiền này, ngành thuế sẽ không thể hoàn thành chỉ tiêu, đồng thời cũng gây khó khăn cho ngân sách địa phương”.

Không chỉ năm 2008, những năm trước đó, tình hình thu tiền SDĐ ở các khu dân cư cũng gặp nhiều khó khăn. Năm 2006, HĐND thành phố giao chỉ tiêu thu tiền SDĐ riêng đối với các khu dân cư là 408 tỉ đồng, nhưng chỉ thu được 136 tỉ đồng; năm 2007, chỉ tiêu thu 242 tỉ đồng, chỉ thu được khoảng 91 tỉ đồng. Tính chung, trong 3 năm 2006, 2007 và 2008, chỉ tiêu thu tiền SDĐ của các dự án khu dân cư trên địa bàn khoảng 1.250 tỉ đồng, nhưng thực tế thu đến thời điểm này mới chỉ khoảng 270 tỉ đồng.

Thu tiền SDĐ đạt thấp đã ảnh hưởng đến hoạt động chi ngân sách của thành phố, nhất là chi cho các công trình, dự án dân sinh, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế – xã hội của địa phương; đồng thời, cũng gây thắc mắc trong nhân dân. Trong các lần tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND các cấp, nhiều cử tri đặt vấn đề: Có phải thành phố thiếu cương quyết trong việc thu tiền SDĐ các dự án khu dân cư? Ông Mai Văn Nam, đại biểu HĐND thành phố, so sánh: “Người dân mua gánh, bán bưng thu nhập không là bao nhưng đều phải nộp hoa chi; hộ kinh doanh cá thể chậm nộp thuế là bị phạt, bị rút giấy phép kinh doanh. Trong khi đó, doanh nghiệp kinh doanh dự án khu dân cư thiếu nợ tiền SDĐ hàng chục tỉ đồng, thậm chí cả trăm tỉ đồng nhiều năm qua lại chẳng bị sao cả là điều bất hợp lý, không công bằng. Theo tôi, cơ quan chức năng cần phải kiên quyết thu cho bằng được tiền SDĐ mà doanh nghiệp nợ, cần thiết thì áp dụng các biện pháp chế tài theo quy định của Luật Quản lý Thuế, không thể để dây dưa, kéo dài”.

* Vì sao?

Theo ông Võ Kim Hoàng, Cục trưởng Cục Thuế TP Cần Thơ, căn cứ để thu tiền SDĐ đối với các dự án này là dựa vào các quyết định của cơ quan có thẩm quyền, như quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ về đất; quyết định giao đất. Phê duyệt phương án bồi thường hoặc giao đất thời điểm nào thì tính tiền SDĐ tại thời điểm đó. Tuy nhiên, do trước đây có nhiều dự án khu dân cư, chủ đầu tư đã thực hiện dự án một thời gian dài, sau đó mới có quyết định phê duyệt phương án bồi thường, quyết định giao đất của cơ quan chức năng. Do đó, khi ngành thuế căn cứ vào thời điểm có các quyết định này để tính tiền SDĐ thì doanh nghiệp không đồng tình, cho rằng cách tính thuế này là không hợp lý.

Liên tiếp trong các năm 2006, 2007, Cục Thuế và UBND thành phố đã nhiều lần có văn bản xin ý kiến của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế về vấn đề này. Căn cứ vào các ý kiến chỉ đạo của Bộ Tài chính, Cục Thuế thành phố đã tính tiền SDĐ các dự án khu dân cư, yêu cầu các chủ đầu tư nộp thì chủ đầu tư lại khiếu nại, cho rằng tiền SDĐ áp cho doanh nghiệp quá cao (tăng từ 4 đến 8 lần so với mức tiền SDĐ tại thời điểm doanh nghiệp được giao đất trong thực tế để làm dự án), gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Năm 2007, Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam- chi nhánh TP Cần Thơ đã tổ chức cuộc đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo thành phố với các chủ đầu tư dự án khu dân cư (có đại diện Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường tham dự), nhưng kết quả vẫn chưa thống nhất được thời điểm tính tiền SDĐ.

Ngày 14-1-2008, UBND thành phố tiếp tục có công văn xin ý kiến của Bộ Tài chính giải quyết vướng mắc thu tiền SDĐ các dự án khu dân cư trên địa bàn. Ngày 27-5-2008, Bộ Tài chính đã có Công văn 6117/BTC-VP trả lời, cụ thể: Nội dung UBND thành phố Cần Thơ đề nghị hướng dẫn giải quyết vướng mắc trong thu tiền SDĐ, trước đây Bộ Tài chính đã có các công văn trả lời rõ. Đề nghị UBND thành phố căn cứ chỉ đạo các ngành liên quan triển khai thực hiện. Cụ thể là: Đối với dự án khu dân cư kéo dài nhiều năm, thời điểm tính tiền SDĐ căn cứ vào phương án bồi thường, hỗ trợ về đất của từng dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc khấu trừ tiền bồi thường, hỗ trợ về đất để trừ cho doanh nghiệp vào tiền SDĐ cũng được căn cứ vào quyết định phê duyệt này. Riêng đối với trường hợp dự án chưa nộp tiền SDĐ, thì thời điểm tính là khi nộp tiền SDĐ. Thế nhưng, các doanh nghiệp đầu tư dự án khu dân cư vẫn không đồng tình, tiếp tục khiếu nại.

Ngoài vướng mắc trên, hiện thủ tục chuyển thông tin địa chính các dự án khu dân cư của ngành tài nguyên và môi trường để ngành thuế có cơ sở tính tiền SDĐ cũng còn nhiều phiền toái, nhiêu khê, gây khó khăn cho ngành thuế. Tại báo cáo số 813/CT-THNVDT ngày 14-4-2008 của Cục Thuế gửi Tổng Cục Thuế, đã nêu các vướng mắc, cụ thể: Một số dự án đã thực hiện nhưng đến nay ngành chức năng chưa có phiếu chuyển hoặc chuyển chưa đầy đủ thông tin địa chính nên ngành thuế không có cơ sở tính, yêu cầu chủ đầu tư nộp tiền SDĐ. Có một vài dự án đã chuyển thông tin địa chính, nhưng do xác định sai vị trí đất, nên thu tiền SDĐ thấp, chưa đúng quy định, nay phải tiếp tục thu bổ sung phần còn thiếu, như trường hợp dự án khu dân cư An Thới (do Công ty cổ phần Đầu tư và Kinh doanh vật liệu xây dựng Fico làm chủ đầu tư). Khi xác định vị trí đất, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất (trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường) đã xác định sai vị trí (từ vị trí 3, 4 thành vị trí thâm hậu), nay điều chỉnh lại, đề nghị công ty này tiếp tục nộp thì công ty khiếu nại kéo dài, dây dưa.

* Sẽ có biện pháp mạnh?

Trong tháng 5-2008, HĐND, UBND thành phố đã có nhiều cuộc họp với các ngành liên quan để tìm biện pháp đẩy nhanh tiến độ thu tiền SDĐ các dự án khu dân cư. Bà Trần Thị Kim Một, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, cho biết: “Tiền SDĐ các dự án khu dân cư là một nguồn thu lớn, UBND thành phố phải cương quyết chỉ đạo các biện pháp thu cho bằng được. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm của các sở, ngành trong việc thực hiện các quy trình thủ tục giao đất cho nhà đầu tư chưa đúng quy định, để xảy ra việc dây dưa nộp tiền SDĐ như lâu nay. Đối với doanh nghiệp, việc nộp tiền SDĐ đúng quy định là thủ tục bắt buộc để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tạo cơ sở pháp lý trong thực hiện giao dịch chuyển quyền SDĐ của dự án cho khách hàng”.

Mới đây, UBND thành phố đã ban hành Công văn 2762/2008/UBND-KT triển khai thu tiền SDĐ và phương án thu hồi 10% quỹ đất của các dự án khu dân cư trên địa bàn. UBND thành phố giao các sở: Kế hoạch và Đầu tư, Tài nguyên và Môi trường, Xây dựng và các địa phương rà soát, kiểm tra trình tự thủ tục thực hiện các dự án đầu tư khu dân cư, để hỗ trợ ngành thuế đẩy nhanh tiến độ thu tiền SDĐ các dự án khu dân cư. Thành phố cũng yêu cầu các sở, ngành và địa phương rà soát lại trình tự thủ tục, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc chậm giải quyết các thủ tục về bồi thường, thu hồi đất, giao đất... làm ảnh hưởng đến tiến độ thu tiền SDĐ đối với Công ty cổ phần Hoàn Mỹ và Công ty Cổ phần Vạn Phát. Những trường hợp dây dưa, không chấp hành tốt nghĩa vụ nộp thuế, UBND thành phố sẽ kiên quyết xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Về phía Cục Thuế, ông Võ Kim Hoàng, Cục trưởng Cục Thuế TP Cần Thơ, cũng vừa ký Công văn 1268/CT-THNVDT chỉ đạo chi cục thuế các quận, huyện căn cứ quy định hiện hành xác định mức tiền SDĐ phải nộp và thông báo đến từng doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp nào dây dưa, chậm nộp, ngành thuế sẽ áp dụng các biện pháp phạt vi phạm, trong đó có việc doanh nghiệp phải chịu đóng lãi 0,05%/ngày đối với số tiền SDĐ chậm nộp.

* * *

Bà con cử tri thành phố - trong đó có hàng nghìn hộ vì lợi ích chung đã nhường hết nhà cửa, đất đai để thực hiện các dự án khu dân cư, có nhiều hộ đến nay vẫn chưa “an cư lạc nghiệp” - đề nghị thành phố có biện pháp thu đúng, thu đủ, thu kịp thời tiền SDĐ đối với các dự án khu dân cư theo quy định của pháp luật, nhằm lập lại trật tự kỷ cương, công bằng xã hội trong lĩnh vực thuế và tăng nguồn thu đáp ứng nhu cầu phát triển của thành phố.

QUỐC THANH