Cuối năm, mùa kinh doanh cao điểm của doanh nghiệp (DN) do nhu cầu tiêu dùng tăng, các tổ chức tín dụng (TCTD) cũng kỳ vọng môi trường kinh doanh cuối năm chuyển biến tích cực, tạo điều kiện cho tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận tăng. Mới đây, Vụ Dự báo, thống kê tiền tệ- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tiến hành điều tra xu hướng kinh doanh quý IV/2013 đối với toàn bộ các TCTD và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, kết quả đa số các TCTD kỳ vọng lãi suất huy động vốn và lãi suất cho vay VND duy trì ổn định hoặc giảm nhẹ khoảng 1% trong quý IV/2013. Trong tổng số 91/124 phiếu trả lời, đa số TCTD nhận định "điều kiện kinh doanh và tài chính của khách hàng" là yếu tố quan trọng tác động đến hoạt động kinh doanh tiền tệ và "cầu tín dụng giảm" là rào cản lớn nhất đối với mục tiêu tăng trưởng tín dụng trong năm 2013. Có trên 50% TCTD cho biết đã và sẽ tăng dư nợ cho vay tiêu dùng trong quý III và IV/2013; 36,6% TCTD đã và đang tập trung thúc đẩy cho vay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; 40% cho biết dự kiến cắt giảm tín dụng lĩnh vực bất động sản. Không kỳ vọng vào sự phát triển đột phá trong các tháng cuối năm, nhưng các TCTD vẫn hy vọng những giải pháp hỗ trợ sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp, xử lý nợ xấu của Chính phủ và NHNN… sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng.

Lãnh đạo NHNN cũng khẳng định, tiếp tục ổn định tỷ giá trong biên độ tăng không quá 2-3%/năm trong năm 2012-2013 nhằm kiểm soát kỳ vọng sự mất giá của đồng Việt Nam. Việc NHNN điều hành chính sách tiền tệ kiên trì theo mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, chủ động cùng các TCTD cung ứng dòng tiền ra thị trường, giảm lãi suất cho vay, huy động… thời gian qua đã tạo hiệu ứng tích cực trên thị trường tín dụng. Mới đây, NHNN cho phép nhiều TCTD nới hạn mức tín dụng, con số này từ đầu năm đến nay, là 31 TCTD, có TCTD được tăng hạn mức tín dụng lên 20%. Động thái này rất quan trọng, nhưng thực tế tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống hiện mới đạt 50% chỉ tiêu cả năm (tăng trưởng tín dụng kế hoạch năm 2013 là 12%). Theo Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), đến ngày 18-9, toàn hệ thống tín dụng tăng 5,83% so với cuối năm 2012 và tăng cao hơn mức 9 tháng đầu năm 2012 là 2,52%. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng của khối ngân hàng nước ngoài lại giảm 3,66%. Theo nhận định của một số TCTD các ngân hàng đang gặp khó về tăng trưởng tín dụng. Các chỉ số tăng trưởng kinh tế vĩ mô dù được cải thiện so với đầu năm, mặt bằng lãi suất cho vay không phải là trở ngại lớn của doanh nghiệp, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thấy tín hiệu lạc quan của thị trường, nên ngại vay vốn ngân hàng.

Hiện nay, một số Ngân hàng thương mại (NHTM) đã hạ lãi suất cho vay thấp hơn trần lãi suất huy động của NHNN quy định. Đây là tín hiệu tích cực trên thị trường tín dụng, các TCTD đã và đang chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng, thời điểm này doanh nghiệp không dám mạo hiểm kinh doanh. Bởi cầu thị trường vẫn là "ẩn số" và mới đây, Nielsen công bố kết quả điều tra về ảnh hưởng của lạm phát đối với tiêu dùng có đến 70% người Việt Nam được hỏi cho biết sẽ thay đổi thói quen tiêu dùng do giá thực phẩm tăng. Những thông điệp này cũng tác động ít nhiều đến chiến lược sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Vừa qua, nhân ngày Doanh nhân Việt Nam 13-10, lãnh đạo TP Cần Thơ đã có cuộc họp mặt, gặp gỡ doanh nghiệp, giới doanh nhân cho rằng, vốn và hàng tồn kho là trở ngại lớn hiện nay. Các doanh nhân kỳ vọng các ngành chức năng có giải pháp mạnh hơn để gỡ khó cho doanh nghiệp trong việc xử lý hàng tồn kho, tìm kiếm thị trường mới. Khi vấn đề này được giải quyết thỏa đáng, doanh nghiệp mới an tâm tính đến bài toán cuối năm và kế hoạch 2014. Trên thực tế, ngoài những doanh nghiệp ngại vay vốn cũng có doanh nghiệp muốn vay vốn, nhưng không nằm trong tốp đủ điều kiện (năng lực tài chính, phương án kinh doanh khả thi, tài sản thế chấp…). Với những trở ngại này, tăng trưởng tín dụng cuối năm của hệ thống ngân hàng vẫn khó.

Gia Bảo