Thông qua các trò chơi vận động, anh Nguyễn Thái Hùng (bìa trái) hướng dẫn các thành viên nhóm MSM, Glink - Cần Thơ cách sử dụng bao cao su.

Họ dành phần lớn thời gian để tiếp cận và tìm hiểu về người đã từng nhiễm HIV/AIDS, gái mại dâm, hay như với người đồng tính. Bất chấp sự ngăn cản của gia đình, sự gièm pha của không ít người, họ tình nguyện mang bao cao su, keo bôi trơn và tuyên truyền về quan hệ tình dục an toàn, sức khỏe sinh sản... Họ chính là đồng đẳng viên-những người không ngại gian khó, hiểm nguy mong góp sức trẻ giúp thanh niên sống lành mạnh và hữu ích cho xã hội.

Buổi họp mặt của các thành viên trong nhóm Tiếp cận cộng đồng MSM vào cuối tuần qua thu hút hơn 40 bạn trẻ đồng tính, chuyển giới tham gia. Nguyễn Thái Hùng - cộng tác viên Trung tâm phòng chống HIV/AIDS TP Cần Thơ mở đầu chương trình họp mặt với phần giới thiệu và tư vấn về cách sử dụng bao cao su, keo bôi trơn. Dù đã nhiều lần tham gia các hoạt động tư vấn này, nhưng đa số các bạn trẻ vẫn còn tâm lý e ngại, mắc cỡ. "Ai đã từng sử dụng bao cao su?", "Cách sử dụng bao cao su như thế nào cho an toàn?" - cả khán phòng lặng thinh trước những câu hỏi của anh Hùng. Không để thời gian "chết", anh Hùng liền tổ chức các trò chơi vận động vừa tạo không khí sôi động vừa lồng ghép cách sử dụng bao cao su an toàn cho các bạn trẻ. Suốt buổi họp mặt, người đồng đẳng viên có 8 năm kinh nghiệm trong công việc này đã khéo léo tạo ra nhiều tình huống lý thú khiến các bạn trẻ dần dần mạnh dạn bày tỏ những suy nghĩ về giới tính, tình dục và những vấn đề riêng tư của bản thân. Hùng tâm sự: "Những năm gần đây, dù sự kỳ thị người đồng tính trong cộng đồng có xu hướng giảm, nhưng nhìn chung nhiều người vẫn còn cái nhìn thiếu thiện cảm với người đồng tính. Vì vậy, nhiều bạn đồng tính vẫn còn mặc cảm, tự ti…".

Gắn bó với công việc này hơn 8 năm qua, ít ai ngờ rằng trước đây gia đình anh Hùng từng phản đối quyết liệt việc anh trở thành đồng đẳng viên. Tốt nghiệp trung cấp ngành Kinh tế của Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ (nay là Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ), ước mơ của Hùng đơn giản là có việc làm ổn định như bao bạn bè khác. Chuyện tình cờ khi anh gặp được một đồng đẳng viên ở TP Hồ Chí Minh giới thiệu về công tác tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS, tiếp cận và vận động người bị nhiễm HIV/AIDS tái hòa nhập cộng đồng. Ý thức được công việc ý nghĩa này, năm 2005, anh Hùng xin làm cộng tác viên cho Trung tâm Phòng chống HIV/AIDS TP Cần Thơ. Từ đó đến nay, anh Hùng luôn tiếp cận, trò chuyện và thường xuyên tham gia sinh hoạt cùng với người đồng tính, trong đó có cả người đã nhiễm HIV/AIDS hay người đã từng hành nghề mại dâm. Dù gia đình ngăn cấm, gây áp lực nhưng anh vẫn kiên trì và say mê công việc. Chính sự nhiệt tình, gắn bó với công việc ý nghĩa này nên anh Hùng đã dần thuyết phục được cha mẹ. Để tích lũy kiến thức, bên cạnh tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, anh thường đến các nhà sách, thư viện và lên mạng internet để tìm hiểu về các vấn đề liên quan đến HIV/AIDS, tình dục - giới tính, tâm sinh lý của người đồng tính… Cũng từ đó, nhiều diễn đàn, chương trình được Hùng và các đồng sự tổ chức khá đa dạng, phong phú, thu hút được nhiều bạn trẻ tham gia. Anh Hùng tâm sự: "Chúng tôi ấp ủ dự định mở rộng chương trình đến các quận, huyện và vận động được nhiều bạn trẻ tham gia. Qua đó, giúp nhiều bạn trẻ tiếp cận được những thông tin, kiến thức bổ ích, thiết thực hơn".

Là người đồng tính nên K.D.- Tiếp cận viên của Nhóm G-link Cần Thơ (một nhóm thanh niên đồng tính), phần nào hiểu được sự mặc cảm, tự ti của các thanh niên đồng tính. Theo D., khó khăn lớn nhất là việc tiếp cận với các bạn đồng tính, bởi bên cạnh một số người tự tin thể hiện giới tính của mình, thì phần lớn đều e dè, giữ bí mật. Vì vậy, để vận động một bạn trẻ đồng tính tham gia vào nhóm, có lúc D. phải mất vài tháng. D. kể: "Giai đoạn làm quen kết bạn cũng phải mất hơn một tháng, bởi khi là bạn bè thì các bạn mới tin tưởng biểu lộ chuyện thầm kín về giới tính của mình". Bên cạnh đó, cũng có không ít thanh niên đồng tính cố tình tham gia nhóm để dụ dỗ, lôi kéo một số thành viên khác vào các hoạt động không lành mạnh. Với vai trò là tiếp cận viên, D. không chỉ vận động mà còn thường xuyên nắm bắt giao tiếp, trò chuyện với các thành viên để nắm bắt tâm tư suy nghĩ, từ đó có biện pháp giúp đỡ kịp thời. Cụ thể, D. cùng với các tiếp cận viên khác đã tổ chức cho các thành viên nhóm tham gia các hoạt động từ thiện, như: thăm và tặng quà cho người già neo đơn, trẻ em mồ côi, lang thang cơ nhỡ. Các hoạt động tình nguyện vừa tạo điều kiện cho các thành viên giao lưu, kết bạn vừa góp phần sớm xóa bỏ định kiến của cộng đồng đối với người đồng tính. Dự định của D. là vận động thành lập một quán cà phê để giải quyết việc làm và giúp các thành viên có thu nhập ổn định, đồng thời giúp nhóm có kinh phí hoạt động. D. tâm sự: "Bằng những việc làm cụ thể, chúng tôi muốn chứng minh người đồng tính vẫn sống tốt và làm nhiều việc hữu ích cho xã hội như biết bao người bình thường khác".

Võ Phú Lộc (sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng do Trường Đại học Kỹ thuật - Công nghệ Cần Thơ liên kết với Đại học Cần Thơ tổ chức) tình nguyện làm đồng đẳng viên với mong muốn giúp thanh thiếu niên có kỹ năng sống tốt hơn. Tính đến nay, Lộc đã làm cộng tác viên cho Hội Kế hoạch hóa gia đình TP Cần Thơ được gần 4 năm. Lộc tham gia nhiều chuyến tư vấn tâm sinh lý học đường, kỹ năng sống cho các em học sinh ở khắp các quận, huyện. Theo Lộc chia sẻ, tâm lý lứa tuổi học sinh diễn biến phức tạp nên nhiều lúc các em đặt nhiều câu hỏi khó, khiến chúng tôi phải nhờ sự trợ giúp của các chuyên viên tư vấn tâm lý. Nhưng bù lại, qua mỗi lần giải đáp, chúng tôi tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm bổ ích. Theo Lộc, để đáp ứng công việc này đòi hỏi mỗi đồng đẳng viên phải tự học, tự tìm kiếm tài liệu liên quan hoặc cần tiếp xúc gần gũi với nhiều thanh thiếu niên để hiểu rõ tâm sinh lý của bạn trẻ, từ đó quá trình tư vấn, tuyên truyền cũng đạt hiệu quả cao hơn. Gặp gỡ và trò chuyện cùng nhiều học sinh, Lộc đúc kết, kiến thức về sức khỏe sinh sản, giới tính, tình yêu - lối sống của nhiều em còn hạn chế. Cũng từ đó, Lộc quyết tâm tiếp tục tham gia công việc ý nghĩa này để giúp đỡ các em có điều kiện phát triển toàn diện.

Tinh thần tình nguyện trong sáng, mong muốn được góp sức giúp nhiều thanh niên lầm lỡ, hoặc thanh niên đồng tính sớm hòa nhập cộng đồng, hoặc tích cực tuyên truyền, tham gia các hoạt động xã hội hữu ích khác…của các bạn trẻ nêu trên thật đáng trân trọng. Họ chính là cầu nối để giúp một bộ phận thanh niên lầm lỡ, mang nặng mặc cảm với xã hội dần gần gũi với cộng đồng, sống tích cực hơn; giúp nhiều học sinh trang bị những kiến thức về sức khỏe sinh sản, giới tính, tình yêu, kỹ năng sống cần thiết…để các em tự tin hơn khi đối mặt với vấn đề thầm kín, tế nhị mà người lớn ít khi đề cập đến.

Bài, ảnh: DÂN AN