18/11/2026 - 11:05

TOÀN QUỐC KHÁNG CHIẾN - BẢN HÙNG CA VỀ KHÁT VỌNG HÒA BÌNH, ĐỘC LẬP, TỰ DO

Từ giữ vững thế trận đến chủ động tiến công 

Đánh giá đúng dã tâm xâm lược của thực dân Pháp, ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, khẳng định ý chí sắt đá của dân tộc Việt Nam: “Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”.

Các khối diễu binh, diễu hành tập luyện trong dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Không chỉ là lời hiệu triệu cứu nước, lời kêu gọi còn thể hiện những tư tưởng chiến lược sâu sắc về chiến tranh nhân dân, toàn dân kháng chiến, trường kỳ kháng chiến và dựa vào sức mình là chính.

Từ lời hiệu triệu đó, quân và dân ta đã từng bước xây dựng, giữ vững và phát triển thế trận chiến tranh nhân dân, chuyển hóa thành sức mạnh, chủ động tiến công để đi tới thắng lợi lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954 “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, tương quan lực lượng giữa ta và địch hết sức chênh lệch. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, nền kinh tế nghèo nàn, quân đội đang trong quá trình xây dựng; thực dân Pháp có ưu thế vượt trội về vũ khí và phương tiện chiến tranh. Trong hoàn cảnh đó, lời hiệu triệu của Bác: “Ai có súng dùng súng. Ai có gươm dùng gươm...” đã khơi dậy sức mạnh của toàn dân tộc. Người dân Việt Nam không phân biệt già, trẻ, trai, gái, đảng phái, dân tộc, tôn giáo... đều trở thành chủ thể của cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc.

Những năm đầu kháng chiến (1946-1947), nhiệm vụ quan trọng nhất là xây dựng và giữ vững thế trận, trước hết là thế trận lòng dân. Sau Tuyên ngôn Độc lập và Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Bác, dưới sự lãnh đạo của Đảng, tinh thần yêu nước và ý chí độc lập dân tộc được phát huy mạnh mẽ. Nhân dân tích cực tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, xây dựng hậu phương và bảo vệ chính quyền cách mạng, tạo nên nền tảng chính trị vững chắc cho cuộc kháng chiến lâu dài.

Trên cơ sở thế trận lòng dân, thế trận chiến tranh nhân dân từng bước hình thành trên phạm vi cả nước. Từ các đô thị đến nông thôn, từ vùng tự do đến căn cứ địa, ở đâu cũng xuất hiện các hình thức đấu tranh phong phú. Căn cứ địa Việt Bắc được xây dựng thành trung tâm đầu não của cuộc kháng chiến. Thắng lợi của Chiến dịch Việt Bắc Thu-Đông năm 1947 đã đập tan âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp, bảo vệ cơ quan lãnh đạo kháng chiến và giữ vững thế chiến lược cho cách mạng.

Ngay trong những năm gian khổ nhất, Đảng đã xác định phải vừa kháng chiến vừa kiến quốc, vừa chiến đấu vừa xây dựng lực lượng, từng bước tạo thế và lực cho cuộc kháng chiến. Từ tinh thần “nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, quân và dân ta đã biến ý chí thành sức mạnh, từng bước xây dựng thế trận lòng dân, củng cố căn cứ địa, phát triển lực lượng vũ trang và tạo dựng thế, lực mới cho cuộc kháng chiến.

Từ năm 1948 đến năm 1950, cuộc kháng chiến chuyển sang giai đoạn tạo thế tiến công. Đảng đã lãnh đạo xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân theo mô hình ba thứ quân gồm bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích ngày càng lớn mạnh; giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa chiến tranh du kích và chiến tranh chính quy, giữa lực lượng địa phương và lực lượng cơ động chiến lược. Dân quân du kích bám đất, bám dân; bộ đội địa phương giữ vững địa bàn; bộ đội chủ lực cơ động tác chiến trên các hướng quan trọng, tạo nên thế trận quân sự liên hoàn, rộng khắp và hiệu quả. Bộ đội chủ lực được hình thành, phát triển và trưởng thành trong lòng chiến tranh nhân dân, trở thành lực lượng nòng cốt của cuộc kháng chiến.

Chính sự trưởng thành đó đã được thể hiện tập trung trong thắng lợi của Chiến dịch Biên giới năm 1950, một bước ngoặt chiến lược đưa cuộc kháng chiến từ thế phòng ngự, cầm cự sang thế chủ động tiến công; đồng thời khẳng định sự đúng đắn của tư tưởng chiến tranh nhân dân được khơi nguồn từ Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ đây, Quân đội ta có điều kiện mở những chiến dịch quy mô lớn, từng bước giành và phát huy quyền chủ động trên chiến trường.

Từ thực tiễn chiến đấu, Đảng từng bước làm sáng tỏ và vận dụng sáng tạo nhiều nguyên lý quan trọng: Lấy dân làm gốc; phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc; kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, kinh tế và ngoại giao; kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy; xây dựng thế trận toàn dân gắn với xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân. Điều đó đã tạo nên sức sống đặc biệt của cuộc kháng chiến. Thực dân Pháp chiếm đóng nhiều vùng lãnh thổ, nhưng không thể phá vỡ được cơ sở chính trị của cách mạng và sự gắn bó giữa lực lượng kháng chiến với Nhân dân. Đây là nền tảng để thế trận chiến tranh nhân dân không ngừng được củng cố và phát triển trong suốt tám năm kháng chiến.

Sau Chiến dịch Biên giới, cùng với sự trưởng thành của bộ đội chủ lực, nghệ thuật phối hợp chiến trường ngày càng hoàn thiện. Đảng đã chỉ đạo kết hợp chặt chẽ chiến trường chính với các chiến trường phối hợp trên phạm vi cả nước và toàn Đông Dương. Trong khi bộ đội chủ lực mở các chiến dịch lớn ở Bắc Bộ thì các lực lượng tại Liên khu V, Nam Bộ, Lào và Campuchia liên tục tiến công, buộc đối phương phải phân tán, căng kéo lực lượng để đối phó. Đây là một nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự Việt Nam. Ta không đối đầu trực tiếp với toàn bộ sức mạnh quân sự của địch mà chủ động tạo thế, chuyển hóa thế trận và buộc đối phương phải phân tán, bị động. Nghệ thuật phối hợp chiến trường đã góp phần quan trọng làm thay đổi tương quan lực lượng có lợi cho ta, tạo điều kiện, thế trận cho các chiến dịch quyết định.

Đỉnh cao của quá trình phát triển từ giữ vững thế trận đến chủ động tiến công được thể hiện trong Chiến cục Đông Xuân 1953-1954. Thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ là kết quả của cả một quá trình xây dựng thế trận lòng dân, phát triển chiến tranh nhân dân, xây dựng quân đội chủ lực, phát triển nghệ thuật quân sự, lý luận chiến tranh nhân dân và phối hợp chặt chẽ các chiến trường. Từ lời hiệu triệu toàn quốc kháng chiến năm 1946 đến chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” năm 1954 là hành trình phát triển không ngừng của thế và lực cách mạng nước ta.

Kỷ niệm 80 năm Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến là dịp để nhìn lại những bài học lớn của dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX. Từ những ngày đầu toàn quốc kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khơi dậy sức mạnh của toàn dân và chỉ ra con đường đi tới thắng lợi. Thực tiễn cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chứng minh rằng chính việc xây dựng và giữ vững thế trận chiến tranh nhân dân đã tạo ra nền tảng để giành quyền chủ động tiến công. Thế trận lòng dân tạo nên sức mạnh chính trị; thế trận chiến tranh nhân dân tạo nên sức mạnh quân sự; sự trưởng thành của bộ đội chủ lực và nghệ thuật phối hợp chiến trường đã chuyển hóa sức mạnh thành thắng lợi chiến lược.

Từ giữ vững thế trận đến chủ động tiến công không chỉ là quy luật phát triển của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mà còn là bài học có giá trị bền vững đối với sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Đây cũng chính là sự hiện thực hóa sinh động những tư tưởng lớn được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi gắm trong Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến mùa đông năm 1946.

Thượng tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Việt Khoa

Ủy viên Quân ủy Trung ương, Giám đốc Học viện Quốc phòng

Theo Báo Nhân dân

Chia sẻ bài viết

Link gốc: https://nhandan.vn/tu-giu-vung-the-tran-den-chu-dong-tien-cong-post1003473.ht...