Nhiều sinh viên sư phạm sau khi tốt nghiệp phải vất vả cầm đơn đi xin việc hết trường này đến trường khác. Có người phải chờ đợi năm này qua năm nọ vẫn chưa được phân công đi dạy. Trong khi đó, năm nào báo cáo của ngành giáo dục cũng cho thấy ngành đang thiếu vài trăm giáo viên. Thực tế như thế nào?

* Khắc khoải chờ... đi dạy

Nguyễn Văn T., nhà ở xã Trường Thành, huyện Cờ Đỏ, tốt nghiệp cao đẳng Sư phạm Địa- Giáo dục công dân năm 2006. Hai năm qua, T. đã mang hồ sơ tốt nghiệp của mình đi khắp các trường để tìm việc, nhưng ở đâu T. cũng chỉ nhận được câu trả lời: Trường không thiếu giáo viên dạy Địa- Giáo dục công dân! T. đành ở nhà phụ gia đình làm ruộng trong thời gian tiếp tục cuộc hành trình tìm cho mình một chỗ làm đúng với ngành nghề đã được đào tạo. T. tâm sự buồn bã: “Phân công tôi dạy ở trường nào, tôi cũng nhận chứ không nề hà xa xôi, cực khổ, vậy mà có được đâu! Học 12 năm phổ thông, thêm 3 năm cao đẳng, bây giờ, về nhà làm ruộng, tôi không cam lòng!”.

Chị Nguyễn Ngọc Thư, nhà ở xã Nhơn Ái, huyện Phong Điền, tốt nghiệp loại Khá ngành Sư phạm Anh văn, Trường Đại học Cần Thơ, năm 2004. Cầm tấm bằng đại học trong tay, chị “gõ cửa” các trường THPT. Thế nhưng trường nào cũng lắc đầu, giải thích: Không thiếu giáo viên môn Anh văn! Thậm chí một số trường còn than dư giáo viên môn này. Nằm nhà chờ đợi hơn nửa năm trời mà vẫn chưa được phân công đi dạy, chị Thư quyết định đi tìm việc khác. Chị bộc bạch: “Từ nhỏ tôi đã mơ ước làm cô giáo và lớn lên tôi quyết định theo học sư phạm để thực hiện ước mơ này. Không ngờ tìm được một chỗ dạy lại khó đến thế”. Cuối cùng, chị Thư đã quyết định rẽ sang con đường khác: làm nhân viên cho một công ty mỹ phẩm nước ngoài. Chị nói: “Gia đình đầu tư cho ăn học 4 năm đại học, tốn kém rất nhiều, chẳng lẽ học xong lại chịu cảnh sống nhờ để chờ việc. Thôi thì biết là công việc không đúng với chuyên ngành được đào tạo, nhưng có còn hơn không”.

Sinh viên ngành Sư phạm tiểu học Trường Cao đẳng Cần Thơ đang học nhóm. Ảnh: B. NGỌC

May mắn hơn những người khác, chị Lê Thị Thùy D., nhà ở phường Long Tuyền, quận Bình Thủy, được Trường THCS Thới An Đông nhận vào làm Tổng phụ trách Đội. Dù từ nhà đến trường khá xa, chỉ làm công việc tổng phụ trách chứ không trực tiếp đứng lớp giảng dạy nhưng chị D. vẫn nhận việc. Chị tâm sự: “Tôi tốt nghiệp năm 2005, đến tháng 1-2007, mới được nhận vào trường. Thời gian ở nhà chờ đợi là thời gian căng thẳng nhất, tôi cứ băn khoăn không biết nên kiên nhẫn chờ để được đi dạy hay tìm việc khác. Lớp tôi có trên 50 bạn, khi ra trường, hơn một nửa đã làm nghề khác vì không thể chờ đến lúc được một trường nào đó nhận vào. Một số bạn khác vẫn chờ đợi ngành giáo dục phân công dù biết rằng hy vọng rất mong manh”.

Những trường hợp như T., như Thư hay D. không phải là ít bởi mỗi năm, thành phố Cần Thơ có hàng trăm sinh viên sư phạm ra trường trong khi chỉ tiêu tuyển dụng giáo viên của các cơ sở giáo dục chỉ “nhỏ giọt”.

* Thiếu mà vẫn thừa

Hiện nay, toàn ngành giáo dục còn thiếu khoảng 830 giáo viên. Phần lớn số lượng giáo viên còn thiếu thuộc các môn năng khiếu, như: nhạc, họa, thể dục... Đối với các môn văn hóa, nhất là các môn xã hội, hầu hết các trường đều đã đủ giáo viên, thậm chí có nơi còn thừa giáo viên. Chẳng hạn, ở quận Ô Môn, bước vào năm học 2008-2009, quận đang thiếu 54 giáo viên. Trong đó, ngành học mầm non, mẫu giáo thiếu 29 giáo viên giáo viên; bậc tiểu học thiếu 7 giáo viên và bậc THCS thiếu 24 giáo viên. Ông Ngô Phú Lỳ, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ô Môn, cho biết: “Quận thiếu giáo viên các môn nhạc, họa, thể dục... nhưng thừa giáo viên dạy các môn văn hóa. Cụ thể, Ô Môn đang thừa 16 giáo viên tiểu học và 51 giáo viên THCS. Đối với số giáo viên thừa, ngành chỉ đạo các trường sắp xếp công việc phù hợp vừa đảm bảo đời sống giáo viên, vừa không ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của trường”.

Đó cũng là tình trạng chung của một số quận, huyện khác trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Huyện Cờ Đỏ đang thừa giáo viên tiểu học; bậc THCS thì chỉ thiếu giáo viên ở một số môn năng khiếu. Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Cái Răng từ chối không ít hồ sơ xin việc của giáo sinh. Ông Mai Viết Út, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Cái Răng, cho biết: “Chúng tôi không nhận hồ sơ vì không có nhu cầu tuyển mới giáo viên. Nếu nhận bừa thì chỉ làm cho các em hy vọng, trong khi mình không có nhu cầu. Hơn nữa, mỗi bộ hồ sơ làm cũng tốn kém cho các giáo sinh”. Mỗi đợt tuyển giáo viên ở các quận, huyện, số lượng hồ sơ dự tuyển nộp vào luôn cao gấp nhiều lần so với số lượng tuyển. Đáng chú ý là trong đó, có không ít những hồ sơ không đúng môn cần tuyển. Vì vậy, gần đây, khi tuyển giáo viên, các phòng giáo dục không nhận hồ sơ đại trà nữa, mà chỉ nhận hồ sơ các môn đã thông báo.

Tình trạng thiếu- thừa giáo viên diễn ra liên tục trong những năm gần đây cho thấy đào tạo sư phạm ở thành phố Cần Thơ chưa đáp ứng đúng nhu cầu thực tế. Mặc dù Trường Cao đẳng Cần Thơ đã giảm chỉ tiêu đào tạo các ngành sư phạm nhưng lượng sinh viên sư phạm ra trường không có việc làm vẫn đang ứ đọng rất nhiều. Thử làm phép tính: mỗi sinh viên học 3 năm cao đẳng hoặc 4 năm đại học, gia đình phải đầu tư 30- 40 triệu đồng; thêm vào đó là chi phí đào tạo do Nhà nước đầu tư hàng chục triệu đồng. Như vậy, mỗi sinh viên sư phạm phải ngồi nhà chờ việc hoặc làm trái ngành nghề, phải đào tạo lại là hàng chục triệu đồng bị lãng phí. Đó là chưa kể những tác động về tâm lý xã hội.

Thiếu qui hoạch trong sử dụng, đào tạo đội ngũ giáo viên chính là nguyên nhân căn cơ dẫn đến thực trạng trên. Đến nay, thành phố Cần Thơ vẫn chưa có qui hoạch cụ thể về nhu cầu giáo viên ở từng môn cho từng giai đoạn phát triển ngắn hạn, trung hạn, dài hạn. Không lo xa thì không biết đến bao giờ chuyện lẩn quẩn thiếu- thừa giáo viên mới được giải quyết một cách triệt để?!

HÀ THANH