Thiện Khiêm

Một chiều cuối năm, tình cờ tôi gặp chú Năm Ẩn (Lê Văn Ẩn) trong lúc chờ đón con trai đi học về, bắt chuyện với lão nông gần 70 tuổi khá đặc biệt, vì giờ này chú vẫn còn chạy xe đạp để chở trái cây ra chợ Xuân Khánh bán lẻ. Phố sá giờ đã khang trang, một chiếc xe đạp "cà tàng" vẫn chở hàng nông sản ra chợ bán quả là chuyện hiếm! Nhưng chú Năm Ẩn nói, đạp xe quen rồi vừa rèn luyện thân thể, tiết kiệm chi phí, lại rất thanh nhàn khi đi trên phố…

Thành phố thanh bình…

Nhà chú Năm Ẩn ở phường Hưng Phú, quận Cái Răng, cách trung tâm thành phố cây cầu Quang Trung chưa đầy 4 cây số, quanh năm chỉ lo trồng trọt, chăn nuôi, rồi tính chuyện "lấy ngắn nuôi dài" là nguồn thu nhập chính cho cả nhà. Chú nói vui: "Ngày xưa bà con nhà vườn miệt rạch Cái Sâu, Cái Da, Cái Nai, xóm Chài… chỉ cần đưa trái cây, rau quả xuống xuồng chèo một mạch là tới chợ An Lạc bán cho thương lái dễ dàng, xong buổi chợ về nhà còn kịp làm đồng áng. Chợ búa người ta bố trí "trên bến, dưới thuyền" mua bán rất tiện lợi cho nông dân. Giờ đây, người dân chở hàng bằng đường xe tới các điểm thu mua nông sản tập trung, ghe xuồng không còn sử dụng nữa. Có lẽ tôi là một trong những nông dân cuối cùng còn chở hàng bằng xe đạp, hiện đại hơn chèo xuồng, nhưng lạc hậu nhất hiện nay thì phải!". Không phải tiếc nuối quá khứ lao động cật lực bằng sức người, nhưng chú Năm Ẩn lấy đó để so sánh, "xã hội đang phát triển từng giờ, từng ngày, siêu thị, trung tâm thương mại đua nhau mọc lên, nông dân phải thay đổi, phải hòa nhập là điều đương nhiên. Người dân thành phố sẽ có cuộc sống như những đất nước phát triển, họ đi siêu thị mua hàng hóa, không thể tồn tại mãi cảnh "mua gánh bán bưng" như ngày xưa được nữa…" – chú Năm bộc bạch.

Vùng đất Hưng Phú, xóm Chài xưa với những con rạch chằng chịt, giờ đây là cả một khu đô thị khang trang, bỏ qua những hạn chế trong quá trình phát triển, cái được, cái góp phần đưa vùng đất thuần nông này "lột xác", đô thị hóa nhanh chóng luôn là niềm tự hào to lớn của thành phố. Hàng chục ngàn căn nhà mới ở khu Nam Cần Thơ, các tuyến đường giao thông như cầu Cần Thơ, đại lộ Võ Nguyên Giáp nối vào đường Nam sông Hậu đã phát huy giá trị. Đầu năm 2016, Bến xe khách Cần Thơ đi vào hoạt động, rồi những định hướng đầu tư phát triển Trung tâm hành chính thành phố trong thời gian tới đang mở ra không gian đô thị khoáng đãng với những trung tâm thương mại, siêu thị, showroom ô tô, trường học, bệnh viện hiện đại đã định hình ở những vị trí đắc địa và không ngừng tiếp tục đầu tư phát triển.

Đó là những thành tựu trong thực tại, sang năm 2016, từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Thế Giới (WB) cho dự án "Phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị" với số vốn dự kiến hơn 322 triệu USD. Theo ông Huỳnh Thanh Sử, Giám đốc Ban Quản lý dự án ODA TP Cần Thơ, dự án này sẽ triển khai tại khu đô thị lõi TP Cần Thơ thuộc các quận Ninh Kiều, Bình Thủy và Cái Răng. Ước tính dự án sẽ có lợi trực tiếp cho khoảng 200.000 người và gián tiếp cho khoảng 1,3 triệu người, trong đó 6,1% là người nghèo và cận nghèo. Cụ thể, năm 2016 sẽ tiến hành xây dựng cầu Quang Trung (nhánh 2); đường và cầu Trần Hoàng Na bắc qua sông Cần Thơ, nối khu Nam Cần Thơ… Như vậy, từ khu Nam Cần Thơ sẽ có thêm những "cánh tay đòn" nối dài vắt ngang con sông Cần Thơ với 3 chiếc cầu mới hoành tráng: Quang Trung, Hưng Lợi, Trần Hoàng Na, trong khi 2 bên bờ sông là bờ kè kết hợp công viên, đường giao thông phía sau kè sẽ biến nơi đây trở thành bức tranh sông nước hữu tình độc đáo mang đậm nét đặc trưng của vùng ĐBSCL…

Tôi khoe với lão nông Năm Ẩn về những định hướng quy hoạch phát triển của vùng đất nằm 2 bên bờ sông Cần Thơ, đối xứng giữa cái cũ và cái mới, ông Năm vô cùng khoái chí và mong những định hướng ấy sớm hình thành để những "lão nông cuối cùng" – như lời của chú Năm Ẩn, sẽ được hưởng thụ hay chí ít cũng nhìn thấy những thành quả này. Nhưng chưa hết, phía Tây thành phố quận trung tâm Ninh Kiều, Bình Thủy, Ô Môn hay xa hơn là Thốt Nốt, Vĩnh Thạnh cũng đang hừng hực khí thế phát triển với những cơ sở hạ tầng kỹ thuật được đầu tư với số vốn hàng ngàn tỉ đồng đang và sắp diễn ra, vì một mục tiêu chung là làm sao để thành phố phát triển đồng bộ, hài hòa, hiện đại hơn…

Và tương lai đang rộng mở

Những năm gần đây, nhất là kể từ khi Cần Thơ trở thành đô thị loại 1 trực thuộc Trung ương, thành phố không ngừng được đầu tư xây dựng từ trung tâm đến các quận, huyện ngoại thành. Trong đó, tiêu biểu nhất là Dự án nâng cấp đô thị TP Cần Thơ (dự án 1 và dự án 2) đã và đang hoàn thành rất nhiều công trình với hàng trăm con hẻm lớn nhỏ, các công trình cải tạo kênh rạch được triển khai trên hầu khắp nhằm xóa hết những nơi ô nhiễm môi trường nặng nhất của thành phố. Ngoài quận trung tâm Ninh Kiều, các quận Cái Răng, Bình Thủy, Ô Môn đều được đầu tư nâng cấp từ nguồn vốn ODA.

Khách sạn 5 sao Mường Thanh Cần Thơ. Ảnh: ANH KHOA

Cô Trần Thị Bảy nhà ở cặp rạch Bần, phường Xuân Khánh, phấn khởi: "Từ trước đến giờ bà con ở đây không nghĩ sẽ có được con đường khang trang trước nhà như hôm nay. Bây giờ không còn bị ô nhiễm, nhiều nhà tận dụng mặt bằng làm nơi mua bán tăng thêm thu nhập. Có hộ chỉ cần cho thuê mặt bằng mỗi tháng kiếm cả chục triệu đồng, sống an nhàn, thoải mái…". Niềm vui này là vui chung của hàng trăm, hàng ngàn hộ dân có nhà đất nằm trong dự án nâng cấp đô thị ở Cái Răng, Bình Thủy, Ô Môn được đổi đời, khoác áo mới cho bộ mặt đô thị ở từng phường, xóm thêm khang trang, giá trị nhà, đất nhờ đó mà tăng lên gấp đôi ba lần… Ông Nguyễn Văn Bảy, ở phường Trà Nóc, quận Bình Thủy phấn khởi, nói: "Từ khi kè chợ Trà Nóc được xây dựng xong, bà con nơi đây có cuộc sống bình yên hơn rất nhiều, không còn "nơm nớp" lo sạt lở nhà cửa trôi sông, mùa nước nổi không còn hì hụt chở đất be bờ… Đường sá giờ đây khang trang rộng mở, nhà cửa đông đúc, kiên cố đua nhau mọc lên, cuộc sống người dân được đổi đời ngó thấy!".

Nói về những thành tựu thành phố đạt được trong 5 năm qua, anh Võ Minh Cảnh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển và Kinh doanh nhà Cần Thơ, cho biết: "Những công trình, dự án thành phố đầu từ thời gian qua từ nhiều nguồn vốn và cả xã hội hóa do chính người dân đóng góp đã mang lại giá trị to lớn, phát huy hiệu quả tích cực. Nếu trước đây, những doanh nghiệp kinh doanh địa ốc chỉ tập trung lập dự án, xây nhà hay phân nền để bán ra thị trường là đủ, thì giờ đây phải đầu tư xây dựng theo chiến lược, phải tính toán phân khúc thị trường, xây dựng phù hợp cho từng đối tượng, người có thu nhập thấp, người khá, người giàu nhằm đáp ứng cho nhiều đối tượng khách hàng khác nhau, thì mới cạnh tranh được. Giờ đây xây dựng nhà để bán không chỉ phải thiết kế sao cho đẹp, mà phải tính đến những đóng góp của doanh nghiệp vào chiến lược phát triển đô thị của thành phố, hạ tầng chất lượng mang tính thẩm mỹ, tiện ích cao nhất cho người dân. Nói cách khác, đã qua cái thời "ăn để no", bây giờ ăn phải ngon, ở phải tốt…".

Chính xu thế này mà cuối năm 2015, thị trường nhà đất ở thành phố đã góp mặt những sản phẩm nhà ở độc đáo: Shophouse của Tập đoàn Vingourp với giá bán tính bằng triệu đô-la (từ 0,4 – 1 triệu đô-la/căn) mà khách hàng đăng ký mua nườm nượp. Đây quả là "chuyện lạ" ở TP Cần Thơ từ xưa đến nay! Hay dự án sân Golf, khu nghỉ dưỡng cao cấp chiếm diện tích cả cồn Ấu của tập đoàn này đang triển khai với số vốn hàng trăm triệu đô-la đang được tất bật triển khai. Mới đây, Tập đoàn Sao Mai có trụ sở chính ở An Giang với hơn chục ngành nghề kinh doanh, là tập đoàn kinh tế lớn nhất về quy mô, về đội ngũ công nhân ở tỉnh này đã có quyết định táo bạo mua gần một héc-ta đất ở khu Nam Cần Thơ để dời tổng hành dinh về Cần Thơ làm ăn lâu dài. Chưa kể những tập đoàn kinh tế Hàn Quốc đã "cắm rễ" đất Cần Thơ, các trung tâm thương mại Big C, Metro, Co.opmart, khách sạn 5 sao đang hoạt động nhộn nhịp… Đó có lẽ là những minh chứng hùng hồn nhất cho sự phát triển và hấp dẫn các nhà đầu tư, tạo ra "sức hút" mãnh liệt để họ đến với thành phố thân yêu này.

Trở lại với quy hoạch phát triển TP Cần Thơ đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, và quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2050 được Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã ký. Điểm đáng chú ý là mô hình phát triển không gian đô thị theo chuỗi đô thị tập trung, đa trung tâm nối kết nội thành và vệ tinh gồm các đô thị xanh, mặt nước. Theo đó, nội thành có diện tích 26.250 ha, khu đô thị mới Ô Môn 4.700 ha, khu đô thị - công nghiệp Thốt Nốt 4.300 ha, và vùng phát triển đô thị - công nghiệp ngoại thành 1.750 ha. Định hướng phát triển không gian của TP Cần Thơ gồm 4 vùng: Vùng phát triển đô thị - công nghiệp khu vực nội thành (26.250 ha) có 3 khu đô thị: Khu đô thị trung tâm (Khu đô thị truyền thống Ninh Kiều – Bình Thủy (8.100 ha)); Khu đô thị công nghiệp Trà Nóc (2.850 ha) và Cái Răng (4.800 ha); Khu đô thị sinh thái Phong Điền (1.500 ha), Khu đô thị mới Ô Môn (4.700 ha) và Khu đô thị - công nghiệp Thốt Nốt (4.300 ha). Vùng phát triển đô thị - công nghiệp khu vực ngoại thành (1.750 ha), gồm các đô thị thuộc huyện Cờ Đỏ, Thới Lai, Thạnh An (Vĩnh Thạnh). Vùng phát triển nông thôn và nông nghiệp gồm các điểm dân cư nông thôn tập trung, đất sản xuất nông nghiệp... Vùng cây xanh cảnh quan, công viên chuyên đề không gian mở (10.100 ha) trong vùng phát triển đô thị - công nghiệp và vùng nông thôn, nông nghiệp… Với quy mô này, dự báo đến năm 2030, dân số của thành phố sẽ có khoảng 1,9-2 triệu người, trong đó dân số đô thị khoảng 1,5-1,6 triệu người, tỷ lệ đô thị hóa khoảng 75-80%.

Song, trong giai đoạn trước mắt từ nay đến năm 2021, với dự án 3 phát triển TP Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị số vốn hơn 6.500 tỉ đồng, sẽ thay căn bản cơ sở hạ tầng bộ mặt đô thị thành phố. Ông Huỳnh Thanh Sử khẳng định, với dự án 3 triển khai đến năm 2021 vùng lõi trung tâm thành phố, gồm Ninh Kiều, Cái Răng, Bình Thủy, Ô Môn sẽ hình thành cơ sở hạ tầng hiện đại, hệ thống thoát nước, chống ngập sẽ đảm bảo và hoạt động hiệu quả đúng tầm của một thành phố hiện đại. Theo đó, thành phố sẽ rộng mở hơn, phát triển đồng đều về 2 hướng Tây, Nam, với hạ tầng hoàn chỉnh, đồng bộ…

Giờ đây, thành phố ngày càng có nhiều tòa nhà cao tầng, những tuyến đường phố nối dài thẳng tắp, những trung tâm thương mại tấp nập khách hàng không còn là chuyện xa xỉ đối với người dân Cần Thơ. Người dân quê đồng bằng từng có câu nói "đi lên thành phố chơi", ý chỉ lên tận TP Hồ Chí Minh, nhưng bây giờ là đến Cần Thơ – thủ phủ Tây Đô, bởi có thể nói thành phố chẳng thiếu thứ người dân ĐBSCL cần mà không có...