VNACCS/VCIS là Hệ thống thông quan hàng hóa và Cơ chế một cửa quốc gia bao gồm Hệ thống thông quan hàng hóa tự động (Tên tiếng Anh là Vietnam Automated Cargo Clearance System) và Hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin nghiệp vụ (gọi tắt là Hệ thống VCIS) được sử dụng cho mục đích thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu. Từ ngày 2-6-2014, Cục Hải quan TP Cần Thơ chính thức triển khai Hệ thống này tại 4/4 Chi cục thông quan trực thuộc. Về những tiện ích của Hệ thống VNACCS/VCIS so với Hệ thống thông quan điện tử phiên bản 4.0 được sử dụng trước đây, ông Nguyễn Hữu Có, Cục trưởng Cục Hải quan TP Cần Thơ, cho biết:

- Hệ thống thông quan điện tử phiên bản 4.0 được đưa vào áp dụng trong thời gian qua có nhiều tiện ích và tương đối phù hợp với doanh nghiệp (DN). Song, với yêu cầu xử lý dữ liệu nội tại trong ngành hải quan và xử lý dữ liệu trong môi trường một cửa quốc gia tiến tới tham gia một cửa ASEAN thì Hệ thống thông quan điện tử phiên bản 4.0 hiện đang áp dụng chưa đáp ứng được. Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về hải quan trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu hơn vào kinh tế khu vực và thế giới, trong thời gian ngắn chúng ta cần có hệ thống công nghệ thông tin mạnh hơn, ổn định và an toàn hơn. Để tiếp tục cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan, thời gian qua, Tổng cục Hải quan cùng với các đối tác liên tục hoàn thiện chương trình phần mềm và hạ tầng cơ sở công nghệ thông tin phục vụ thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu. Trong quá trình triển khai thực hiện chuyển đổi sang Hệ thống VNACCS/VCIS về cơ bản các thủ tục khai báo và thông quan không có nhiều thay đổi, ngoài việc các thông tin khai sẽ yêu cầu phải chính xác hơn, mức độ tổng hợp cao hơn. Nhưng đổi lại hệ thống sẽ xử lý nhanh hơn, chính xác hơn, tạo thuận lợi cho cả cơ quan hải quan và cộng đồng DN.

* Những điểm mới, các quy định có liên quan đến Hệ thống VNACCS/VCIS sẽ được Cục Hải quan TP Cần Thơ triển khai chính thức vào đầu tháng 6-2014 là gì thưa ông?

- So với hệ thống hiện hành, Hệ thống VNACCS/VCIS có điểm mới là tập trung cả 3 khâu trước, trong và sau thông quan. Nếu như hệ thống hiện tại chỉ tập trung khâu trong và sau thông quan thì Hệ thống VNACCS/VCIS mở rộng thêm các chức năng, thủ tục mới. Đó là thủ tục đăng ký danh mục miễn thuế, thủ tục áp dụng chung cả hàng mậu dịch và phi mậu dịch, thủ tục đơn giản đối với hàng trị giá thấp, quản lý hàng hóa tạm nhập - tái xuất. Ngoài ra, thủ tục hải quan điện tử trên VNACCS/VCIS được áp dụng thêm hình thức hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan thay cho hình thức chuyển cửa khẩu trước đây. Một chức năng khác của Hệ thống VNACCS/VCIS là tăng cường kết nối với các bộ, ngành bằng cách áp dụng cơ chế một cửa (Single Window). Khi đó, cơ quan hải quan sẽ gửi thông tin liên quan về việc xin cấp phép thông quan đến các cơ quan chuyên ngành và kết quả xử lý cấp phép sẽ được thực hiện thông qua Hệ thống VNACCS/VCIS.

Việc chuyển đổi sang Hệ thốngVNACCS/VCIS sẽ tạo thuận lợi cho cả cơ quan hải quan và cộng đồng DN. Trong ảnh: Xếp dỡ hàng hóa tại cảng Trà Nóc, TP Cần Thơ. Ảnh: MINH HUYỀN

Việc tiếp nhận và xử lý phân luồng tự động thông tin khai báo của DN sẽ hạn chế sử dụng hồ sơ giấy thông qua việc áp dụng chữ ký điện tử. Thời gian xử lý đối với hàng hóa luồng xanh là 1 - 3 giây. Thời gian xử lý đối với luồng vàng và luồng đỏ phụ thuộc vào thời gian kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa. Với mức độ tự động hóa, tính ổn định cao, Hệ thống VNACCS/VCIS sẽ mang lại nhiều thuận lợi hơn cho DN khi thực hiện thủ tục hành chính điện tử như có thể khai báo mọi lúc, mọi nơi (với điều kiện kết nối được Internet), hạn chế giấy tờ, giảm thời gian thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu… Do đó, DN có thể khai bất cứ lúc nào, khai báo tạm và sửa chữa thông tin khai báo nhiều lần trước khi khai báo chính thức.

* Thưa ông để tham gia Hệ thống VNACCS/VCIS, các DN cần phải đáp ứng những điều kiện gì?

- Để tham gia Hệ thống VNACCS/VCIS, DN cần đăng ký chữ ký số của DN để sử dụng khi khai báo hải quan trên Hệ thống VNACCS. DN thực hiện thủ tục đăng ký người sử dụng trên Hệ thống VNACCS/VCIS và cài đặt phần mềm đầu cuối để phục vụ khai báo trên Hệ thống VNACCS/VCIS. Phần mềm đầu cuối bao gồm: Phần mềm miễn phí do hải quan cung cấp có thể được tải về (download) tại website của Tổng cục Hải quan hoặc phần mềm đầu cuối do các công ty tin học cung cấp. Ngoài ra, DN cần phải tìm hiểu và làm quen với việc sử dụng hệ thống và nghiên cứu kỹ các quy định hướng dẫn về quy trình thủ tục hải quan thực hiện trên Hệ thống VNACCS/VCIS được quy định tại Thông tư số 22/2014/TT-BTC (ngày 14-2-2014) của Bộ Tài chính “Quy định thủ tục Hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thương mại” cùng các quy trình hướng dẫn do Tổng cục Hải quan ban hành. Các thông tin nêu trên, DN có thể tham khảo tại website của Tổng cục Hải quan tại địa chỉ www.customs.gov.vn.

* Xin ông cho biết, để vận hành hiệu quả và thông suốt Hệ thống VNACCS/VCIS, ngành hải quan sẽ triển khai những nhiệm vụ trọng tâm gì trong thời gian tới cũng như có những hỗ trợ cụ thể nào đối với DN khi làm thủ tục thông quan?

VNACCS/VCIS là một Hệ thống hoàn toàn mới, hơn nữa thời gian chạy thử lại song song với việc làm thủ tục xuất nhập khẩu trên hệ thống cũ nên nhiều DN chưa quan tâm tham gia. Chính vì vậy, đơn vị đã tập trung hỗ trợ DN thông qua nhiều kênh, nhiều hình thức để có thể tiếp cận được với nhiều DN. Cục Hải quan TP Cần Thơ đã gửi văn bản thông báo lộ trình triển khai đến từng DN nhằm giúp cho DN chủ động hơn trong việc chuyển đổi sang hệ thống VNACCS/VCIS. Cục Hải quan còn cử đoàn hỗ trợ đến hơn 50 DN là những đơn vị thường xuyên đăng ký hàng hóa tại Cục và có kim ngạch chiếm tỷ lệ hơn 80% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Cục để hỗ trợ khai báo qua hệ thống VNACCS/VCIS. Cục Hải quan TP Cần Thơ còn thành lập Tổ hỗ trợ vướng mắc cấp Cục và cấp Chi cục để hỗ trợ kịp thời qua điện thoại hoặc bằng công văn đến DN. Đồng thời, Cục tổ chức Lớp đào tạo tổng quan về Hệ thống VNACCS/VCIS cho DN và Lớp hướng dẫn thực hành chi tiết cách cài đặt phần mềm, cách khai báo từng tiêu chí trên tờ khai và các thao tác cụ thể trên hệ thống. Các DN khi làm thủ tục tại các Chi cục trực thuộc Cục đều được Chi cục cử cán bộ hải quan hướng dẫn trực tiếp về sử dụng Hệ thống VNACCS/VCIS.

Hiện nay, Cục Hải quan TP Cần Thơ đã phối hợp với các công ty cung cấp phần mềm khai báo là Công ty FPT và Công ty Thái Sơn trực tiếp hỗ trợ thêm việc cài đặt và hướng dẫn khai báo tờ khai trên hệ thống phần mềm phát triển ứng dụng của họ. Bên cạnh đó, Cục Hải quan TP Cần Thơ đã gửi công văn tới các sở, ban, ngành để phối hợp tuyên truyền về việc triển khai thực hiện hệ thống VNACCS/VCIS. Để triển khai hiệu quả Hệ thống VNACCS/VCIS, Cục Hải quan TP Cần Thơ tiếp tục rà soát, hoàn thiện việc nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin (đường truyền, máy móc trang thiết bị) đảm bảo vận hành chính thức, tổ chức dây chuyền nghiệp vụ theo mô hình VNACCS/VCIS. Song song đó, Cục tăng cường công tác đào tạo cho công chức và DN, chú trọng thực hiện công tác tuyên truyền để cộng đồng DN, các cơ quan liên quan và đội ngũ công chức thấy được tầm quan trọng, lợi ích của việc thực hiện VNACCS/VCIS để tích cực tham gia.

* Xin cảm ơn ông!

MINH HUYỀN (thực hiện)