Những ngày đầu tháng 1, nông dân tại nhiều xã, phường của TP Cần Thơ tranh thủ nước rút, thời tiết thuận lợi xuống giống vụ lúa đông xuân 2025-2026.

Tập trung gieo sạ lúa

Theo kế hoạch của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, vụ lúa đông xuân 2025-2026 toàn thành phố sẽ xuống giống với diện tích 290.747ha và sản lượng 2.064.752 tấn. Dự kiến lịch thời vụ xuống giống làm 3 đợt và kết thúc vào ngày 12-12-2025. Theo số liệu tổng hợp từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Sở NN&MT TP Cần Thơ, đến ngày 31-12-2025, nông dân đã xuống giống được 195.058ha, đạt 67% kế hoạch và thấp hơn 40% so với vụ đông xuân 2024-2025. Trong đó, lúa ở giai đoạn mạ 55.657ha, giai đoạn đẻ nhánh 56.548ha, đòng 18.154ha và giai đoạn trổ - chín 64.699ha. Các giống lúa chủ lực như giống ST25 chiếm 16%, ST24 chiếm 6%, RVT chiếm 3%, Đài Thơm 8 chiếm 44%, các giống OM chiếm 24% và các giống khác chiếm 7%.

Các diện tích gieo sạ sớm đang vào thời điểm bón phân cho lúa, ngành Nông nghiệp khuyến cáo nông dân thăm đồng thường xuyên để sớm phát hiện dịch hại trên lúa và có biện pháp phòng trị kịp thời.

Ông Nguyễn Văn Bền ở ấp 11A, xã Vị Thủy, TP Cần Thơ vừa xuống giống gần 1ha lúa đông xuân với giống RVT, cho biết: “Do năm nay nước lũ cao và kéo dài nên nông dân xuống giống trễ hơn so với cùng kỳ năm trước hơn nửa tháng. Đây là vụ lúa chính trong năm thường có năng suất cao nên nông dân chuẩn bị đất kỹ, đợi nước rút cạn mới bắt đầu gieo sạ, nhất là phòng trừ tốt các đối tượng dịch hại ngay đầu vụ để không làm ảnh hưởng đến sự phát triển của cây lúa”.

Tại xã Vĩnh Viễn, Xà Phiên, Lương Tâm… trên nhiều cánh đồng nông dân mới bắt đầu bơm nước, chang phẳng mặt ruộng để xuống giống lúa đông xuân 2025-2026. Anh Nguyễn Trung Kiên ở ấp 8, xã Lương Tâm, cho biết: “Do diện tích đất lúa nằm trong khu vực trạm bơm phải đợi bơm nước cạn mới tiến hành xuống giống đồng loạt. Tôi vừa gieo sạ dứt điểm gần 4ha lúa OM 18 nên cũng lo lắng về tình hình hạn mặn ảnh hưởng vào cuối vụ. Hiện tại, giá phân bón urê, DAP tăng từ 50.000-100.000 đồng/bao làm chi phí sản xuất lúa của nông dân tăng lên đáng kể”.

Sở NN&MT TP Cần Thơ khuyến cáo các địa phương và nông dân triển khai áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật vào sản xuất lúa. Thường xuyên cập nhật tình hình khí tượng, thủy văn và nguồn nước, chất lượng nước phục vụ cho sản xuất. Tăng cường dự báo tình hình khí tượng thủy văn nhất là ảnh hưởng của triều cường. Lưu ý diễn biến tình hình rầy nâu trên đồng và theo dõi bẫy đèn ở địa phương để chỉ đạo xuống giống theo lịch né rầy nhằm hạn chế thấp nhất khả năng rầy nâu lan truyền bệnh. Thực hiện tốt công tác điều tra phát hiện, dự báo kịp thời tình hình phát sinh sâu bệnh gây hại để có kế hoạch quản lý, hạn chế thiệt hại. Nông dân cần áp dụng các gói kỹ thuật 3 giảm - 3 tăng, 1 phải - 5 giảm nhằm giảm chi phí đầu vào như giảm lượng giống gieo sạ, sử dụng phân bón hợp lý, tiết kiệm, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, chỉ tiến hành phòng trừ dịch hại khi đến ngưỡng phòng trừ theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn.

Chủ động phòng trừ dịch hại

Lúa đông xuân trên địa bàn TP Cần Thơ đang hiện diện các giai đoạn từ mạ đến trổ - chắc xanh. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, đến ngày 31-12-2025, thành phố ghi nhận hơn 6.000ha lúa đông xuân bị nhiễm dịch hại, chủ yếu ở mức độ nhẹ. Bên cạnh ốc bươu vàng, chuột thì điều kiện nhiệt độ thấp vào sáng sớm, ẩm độ, tạo điều kiện thích hợp cho nấm bệnh phát sinh, lây lan gây bệnh đạo ôn lá lúa giai đoạn đẻ nhánh - đòng.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ khuyến cáo đối với diện tích lúa đông xuân đã xuống giống, nông dân cần kết hợp nhiều biện pháp quản lý ốc bươu vàng như cắm cọc để thu gom tiêu diệt ổ trứng, đặt lưới để ngăn ốc khi cho nước vào ruộng, tăng cường thực hiện các biện pháp thủ công bắt ốc,... áp dụng biện pháp sinh học và làm đất để tạo điều kiện thu gom ốc. Hiện tại, sâu cuốn lá xuất hiện rải rác trên lúa giai đoạn đẻ nhánh đến đòng, nông dân cần thăm đồng thường xuyên, theo dõi mật số sâu cuốn lá trên ruộng, hạn chế phun thuốc trừ sâu ở giai đoạn đầu của cây lúa để bảo vệ thiên địch, giảm nguy cơ bùng phát sâu rầy và các dịch hại khác vào giai đoạn sau.

Đối với trà lúa đông xuân gieo sạ sớm trong thời điểm bón phân đợt 2, đợt 3, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố khuyến cáo nông dân thăm đồng thường xuyên, kiểm tra kỹ vết bệnh trên lá lúa, đặc biệt là tán lá bên dưới, khi bệnh mới xuất hiện, cần cho nước vào ruộng và giữ mực nước trong ruộng 3-5 cm, sử dụng thuốc đặc trị nấm bệnh đạo ôn trên lúa để giảm khả năng lây lan bệnh. Ngưng bón phân đạm, bổ sung phân bón chứa kali tạo điều kiện cho cây lúa phục hồi, không kết hợp phun phân bón lá với thuốc trừ bệnh. Quản lý và phòng trị bệnh đạo ôn lá theo nguyên tắc quản lý dịch hại tổng hợp và sử dụng thuốc theo nguyên tắc 4 đúng. Thực hiện các biện pháp diệt chuột tổng hợp như bẫy cây trồng, đặt bẫy dẫn dụ, bả diệt chuột sinh học… Tuyệt đối không sử dụng bẫy điện, nhớt hoặc thuốc cấm, thuốc ngoài danh mục được phép sử dụng ở Việt Nam để diệt chuột.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, cho biết: Ngành đã đề nghị Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thực hiện điều tra, phát hiện dự tính dự báo thời gian phát sinh, phạm vi và mức độ gây hại của sinh vật gây hại, thông báo kịp thời và đề xuất, hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật phòng, chống sinh vật gây hại trên cây trồng. Phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai kế hoạch thực hiện Đề án Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 trên địa bàn thành phố. Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp thành phố phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn chuyển giao kỹ thuật và ứng dụng công nghệ vào sản xuất lúa, đẩy mạnh triển khai quy trình sản xuất lúa, tập huấn nâng cao năng lực cho tổ khuyến nông cộng đồng, cộng tác viên khuyến nông và bảo vệ thực vật để hướng dẫn nông dân sản xuất lúa đạt hiệu quả.

Bài, ảnh: HOÀI THANH