Ấn tượng, giàu bản sắc văn hóa là nhận xét chung của những ai tham gia “Ngày hội Văn hóa Thể thao Du lịch đồng bào Khmer Nam bộ” lần thứ VI được tổ chức tại TP Vị Thanh, Hậu Giang từ ngày 27-11 đến ngày 29-11-2014.

Ấn tượng đầu tiên được nhiều người nhắc đến là lễ khai mạc diễn ra hoành tráng tại Quảng trường Hòa Bình, TP Vị Thanh. Chương trình khai mạc xoay quanh chủ đề chính “Đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ- Đoàn kết bảo vệ và xây dựng Tổ quốc Việt Nam”, nên các tiết mục văn nghệ là sự đan xen giữa truyền thống, bản sắc và sự đoàn kết của các dân tộc. Bên cạnh việc “Tái hiện hiện lễ cưới của người Khmer Nam bộ” là niềm vui của “Phum sóc hôm nay”, là sự ngợi ca Bác Hồ kính yêu… Kết thúc các tiết mục là giai điệu rộn ràng của “Ngày hội Samaki”. Những lời hát, những điệu múa của đồng bào dân tộc Khmer đã tạo nên một dấu ấn rất riêng, thu hút nhiều khán giả đến với lễ khai mạc. Bà Sơn Thị Hà, xã Xà Phiên, Long Mỹ, Hậu Giang, nói: “Tôi đi tham quan hội chợ và các gian trưng bày, vừa nghe tiếng nhạc cất lên là thấy rộn ràng trong lòng rồi nên phải xem mới được. Thấy Nhà nước dạy các cháu múa hát, thấy các mặt chằn, mặt khỉ trên sân khấu là tôi vui lắm, cám ơn Nhà nước lo cho người dân tộc giữ gìn truyền thống”.

Chị Hoa Ly (phía bên trái) thua cuộc ở ván thứ ba.

Bà Đào Thị Dưỡng (bìa trái) hướng dẫn làm Hoa Saltho.

Tuy nhiên, với bà con dân tộc Khmer, ấn tượng nhất có lẽ là hoạt động đua ghe ngo ở kênh xáng Xà No. Chưa tới 7 giờ ngày 28-11-2014, các bãi giữ xe gần kênh xáng chật kín chỗ bởi hàng ngàn xe gắn máy mang biển số Sóc Trăng, Cần Thơ, Kiên Giang, Bạc Liêu… Vợ chồng chị Thạch Thị Sô Pha, xã Vĩnh Hòa Hưng Nam, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang, nói: “Hai vợ chồng thức sớm, nấu cơm ăn xong là chạy ra đây ngay để kiếm được chỗ tốt mà coi đua ghe. Những lúc chờ đợt đua tiếp theo, vợ chồng tôi lại chạy lên coi đẩy gậy. Tiếc là hôm qua bận quá nên không thể đến đây coi kéo co. Coi tới tối về nhà rồi mai lại chạy qua coi nữa, vì ngày mai vẫn còn đua ghe ngo”. Nói được bấy nhiêu, chị Sô Pha lại hô vang “Kiên Giang cố lên” vì có một vận động viên tỉnh Kiên Giang đang thi đẩy gậy.

Điều thú vị là khán giả Hậu Giang không chỉ quan tâm và hết mình với đội đua nhà, vận động viên nhà, mà còn nhiệt tình chăm lo cho vận động viên đội bạn. Vừa thấy bà Thạch Thị Phol, xã Hỏa Lựu, TP Vị Thanh, chăm sóc cho vận động viên đẩy gậy Danh Thấy thì lát sau lại thấy bà Phol bóp vai cho các vận động viên đua thuyền nữ của đội Xà Phiên, tỉnh Hậu Giang. Bà Phol nói: “Mấy đứa nó đua mệt, cần người chăm sóc nên mình làm thôi chứ có biết tụi nó là ai đâu. Mà tôi đâu có ủng hộ cho đội Hậu Giang không đâu, tôi còn ủng hộ cho các tỉnh bạn nữa”. Tinh thần đoàn kết chính là điểm nhấn trong ngày hội lần này. Ngay sau khi nhóm cổ động viên tỉnh Hậu Giang vừa hô vang “Hậu Giang cố lên” thì cũng nhóm cổ động viên này hô vang “Cần Thơ cố lên”... Anh Danh Cường, xã Vị Tân, TP Vị Thanh, nói: “Ai đẩy gậy hay là mình ủng hộ hết chứ phân biệt tỉnh này, tỉnh kia làm chi cho mất vui”. Cổ động viên nhiệt tình, đoàn kết nên vận động viên cũng tương trợ lẫn nhau. Tranh thủ chờ đến lượt mình thi, một nhóm vận động viên Tây Ninh, Bạc Liêu, Sóc Trăng cùng nép vào chiếc xe của đoàn Tây Ninh tránh nắng. Chị Hoa Ly, đoàn Tây Ninh, chỉ: “Mấy em áo xanh là đoàn Sóc Trăng, góc kia là đoàn Bạc Liêu… Nhờ ngồi chung ở đây nên mới biết nhau, hỏi thăm, hỏi lom nảy giờ”. Vận động viên Hoa Ly của đoàn Tây Ninh đã hơn 44 tuổi nhưng vẫn tham gia thi đẩy gậy. Lễ hội lần thứ V ở Tịnh Biên, tỉnh An Giang, chị Ly chỉ đạt giải Nhì, lần này chị quyết tâm lấy giải Nhất. Thế nhưng, trong lúc hấp tấp, chị đã thua ở ván ba- ván chung kết. Thành tích lần này của chị Ly giảm hẳn so với lần trước nên chị có vẻ buồn, nói: “Ba năm nữa, tôi gần 50 tuổi rồi, không biết ngày hội lần sau, có còn thi nổi nữa không”.

Không khí ở Trung tâm Văn hóa tỉnh Hậu Giang cũng sôi động không kém bờ kè Kênh xáng Xà No. Tại đây diễn ra các tiết mục trình diễn trang phục truyền thống dân tộc Khmer Nam bộ. Đó là những trang phục dành cho ngày thường, lễ hội, lễ cưới. Điều đặc biệt ở lễ hội lần này chính là các đoàn đã tham gia sân khấu hóa các lễ hội dân gian của đồng bào dân tộc Khmer. Nếu như đoàn Cần Thơ, Kiên Giang gây ấn tượng với lễ hội cầu mưa thì đoàn Trà Vinh lại làm khán giả nức lòng với lễ hội Cúng trăng... Bà Thị Sương, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang, nói: “Lễ cầu mưa được sân khấu hóa nên thấy hay, trang trọng và thiêng liêng nữa”. Ngoài không khí sôi nổi của các hoạt động thể thao, khán giả còn quan tâm nhiều đến phần thi “Món ngon Dân tộc Khmer năm 2014”. Tại đây, khán giả có thể chứng kiến cách làm bánh Num Khnhây (bánh Gừng)- món bánh không thể thiếu trong lễ cưới của đồng bào dân tộc Khmer. Hầu hết, các món ăn tham gia dự thi đều là món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer. Nếu đoàn An Giang lấy điểm nhấn là các món bánh làm từ đường Thốt Lốt thì đoàn Vĩnh Long lại chọn bánh gừng; đoàn Sóc Trăng chọn mắm ProHok... Ở các gian trưng bày “Đặc trưng văn hóa các dân tộc Việt Nam”, nổi bật nhất của gian TP Cần Thơ chính là hình ảnh bà Đào Thị Dưỡng đang dạy cho các thể hệ sau cách làm những bình hoa Saltho dâng lên chùa...

Quá trưa, nắng như đổ lửa trên dòng kênh xáng Xà No nhưng vẫn không làm những cổ động viên nhiệt thành ngán ngại. Vẫn tấp nập người, vẫn vang tiếng hò reo dọc tuyến ghe đua- Đó cũng là một thành công nữa cho lễ hội lần này.

HÀ THANH