Nghiên cứu khoa học (NCKH) kỹ thuật trong học sinh là hoạt động giáo dục bổ trợ giúp học đi đôi với hành; giúp học sinh ứng dụng kiến thức trong nhà trường vào thực tiễn cuộc sống, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh toàn diện. Song, hoạt động NCKH kỹ thuật trong học sinh trung học chưa phát triển bền vững và vấn đề này được nhiều nhà quản lý giáo dục “mổ xẻ” trong Hội thảo “Tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm sáng tạo khoa học kỹ thuật trong trường trung học” do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức tại TP Cần Thơ vừa qua.

Đại biểu Sở GD&ĐT tỉnh Tây Ninh hiến kế để phong trào NCKH trong trường phổ thông phát triển. Ảnh: B.NG

Từ năm 2010, hoạt động NCKH của học sinh TP Hồ Chí Minh phổ biến rộng khắp, có 4 trường, với 36 đề tài tham gia; năm học 2012-2013, tăng 131 đề tài và chọn 12 đề tài vào chung kết quốc gia tại TP Hồ Chí Minh. Qua đó, có 9/12 đề tài đạt giải (1 đề tài đạt giải 4 trong cuộc thi Intel ISEF ở Hoa Kỳ). Tương tự, các tỉnh, thành (Cần Thơ, Đà Nẵng, Đồng Tháp…), phong trào NCKH trong học sinh trung học phát triển mạnh. Năm học 2013-2014, có 68 đề tài ở 7 lĩnh vực tham gia cuộc thi Khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học TP Cần Thơ…Tuy nhiên, nhiều cán bộ quản lý giáo dục cho rằng, sự phát triển của phong trào chưa thật đều khắp và bền vững. Thầy Phạm Ngọc Tiến cho rằng: “Gần đây, phong trào NCKH trong học sinh ở các trường phát triển nhưng chỉ tập trung vào số ít trường. Mặt khác, rào cản thiếu thốn về cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành cũng là nguyên nhân dẫn đến hạn chế NCKH trong học sinh”. Theo đại diện lãnh đạo Sở GD&ĐT tỉnh Tây Ninh, đối với tỉnh, thành không có trường đại học, các trường phổ thông sẽ rất khó triển khai hoạt động NCKH học sinh trung học vì thiếu cơ sở vật chất, trang thiết bị thực hành và đội ngũ cán bộ, giáo viên.

Một hạn chế trong hoạt động NCKH của học sinh trung học hiện nay là phần lớn, các em tập trung việc học là chính, trong khi cán bộ, giáo viên một số trường chưa thật quan tâm và xem công tác NCKH là nền tảng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Chế độ chính sách chưa đủ sức thu hút giáo viên, học sinh tham gia NCKH… Thầy Lý Phát Hải Linh, Trưởng phòng Giáo dục trung học Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, đề xuất: “Để hoạt động này phát triển mạnh, Bộ GD&ĐT cần đổi mới nội dung, chương trình giảng dạy theo hướng giảm tải cho học sinh và xem đây là hoạt động bắt buộc ở các trường phổ thông; đồng thời cần có chế độ chính sách phù hợp hơn cho giáo viên, học sinh đoạt giải cao trong các kỳ thi”. Quan trọng hơn, lãnh đạo các bộ, ngành, cần quan tâm đầu tư nguồn lực cho giáo dục để hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy ở các trường phổ thông.

Rõ ràng, cùng với nỗ lực của thầy và trò các trường phổ thông, cần có sự tiếp sức hơn nữa của ngành giáo dục và xã hội - tiền đề quan trọng để thúc đẩy và đưa NCKH trở thành hoạt động không thể thiếu ở các trường.

BÍCH KIÊN