Rạch Rạp nằm cặp theo bờ tường của Công ty TNHH Ấn Độ Dương, nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng. Ảnh: ĐÌNH KHÔI

Ngày 9-10-2008, người dân ở rạch Rạp (ấp Thới Thạnh, xã Thới Thuận, huyện Thốt Nốt) đã liên tục điện thoại đến các ngành chức năng, cơ quan thông tin đại chúng, phản ánh về tình trạng môi trường nước và không khí tại đây đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, do Công ty TNHH Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương thuộc Tập Đoàn Nam Việt tiếp tục xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Hậu. Việc này thực hư như thế nào?

* Xem thường sức khỏe người dân

Đến ấp Thới Thạnh, bà con đã chuẩn bị sẵn ghe xuồng để đưa chúng tôi đến các miệng ống xả nước thải của Công ty TNHH Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương đang hoạt động. Miệng ống xả nước thải chảy mạnh nhất nằm ở phần bãi bồi sông Hậu, do khu vực này có nhiều cỏ nên doanh nghiệp quây lưới để vừa ngăn bớt mỡ cá đổ ra sông, vừa ngụy trang thoạt nhìn tưởng như người dân địa phương đăng cá. Dọc theo bờ tường của công ty còn có vài chỗ xả nước thải ra rạch Rạp. Nước trong lòng rạch đen ngòm như nước cống, có lẫn cả dòi to cỡ đầu đũa, mỡ cá kết dính từng mảng trôi lềnh bềnh, gặp ánh nắng mặt trời trương sình, sủi bọt tanh tưởi.

Anh Võ Tấn Kiệt, người chèo xuồng cho chúng tôi ra vàm rạch Rạp, chỉ xác mấy con cá Lau kiếng nằm phơi bụng, nói: “Loài này còn chịu hổng nổi nguồn nước thải. Vậy mà, lần trước, có đoàn kiểm tra của thành phố xuống kiểm tra, doanh nghiệp cho biết nước nhà máy thải ra môi trường là đã qua xử lý”.

Chị Võ Thị Mến và Võ Thị Lên đưa cho chúng tôi xem các giấy ra viện của Bệnh viện Đa khoa An Giang. Các chị cho biết: “Gia đình chúng tôi có 7 người, từ đầu năm đến nay, đã có 2 người lớn và 3 trẻ em phải nhập viện vì bị viêm xoang mãn và tiêu chảy. Phần tiền chúng tôi để dành lợp lại mái nhà đều tiêu vào tiền thuốc”. Chị Trần Thị Lài, bức xúc nói: “Khu vực này đã có nước máy, nhưng gia đình tôi là diện hộ cận nghèo làm sao có tiền vô đồng hồ nước. Chúng tôi đành xin nước máy của người hàng xóm để nấu ăn, nhưng tắm giặt thì phải dùng nước từ con rạch này. Cả nhà đều bị ghẻ ngứa, hai đứa con tôi còn bị bệnh đau mắt đỏ, đã nghèo gặp cảnh này càng khổ hơn!”.

Ông Châu Văn Thuấn, Trưởng ấp Thới Thạnh, cho biết: “Ngày 29-9-2008, Công ty TNHH Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương xả nước thải xuống sông Hậu và xả nước thải tràn ra đường lộ 91. Nước thải theo cống rạch Rạp chảy qua ấp Thới Bình A, Thới Hòa và tràn qua phần đất bên hông nhà của anh Nguyễn Văn Phép, là cán bộ phụ trách giao thông, xây dựng, địa chính của xã Thới Thuận. Chúng tôi đến công ty phản ánh sự việc, bảo vệ của công ty không cho vào. Sau đó, nhân viên của công ty ra bỏ hóa chất xuống các chỗ có nước thải. Tuy bớt được mùi hôi, nhưng đàn vịt xiêm 13 con của anh Phép lăn ra chết. Anh Phép sợ vịt nhiễm H5N1 nên đem vịt đến thú y kiểm tra. Nhân viên thú y cho biết vịt bị ngộ độc hóa chất và chỉ cho chúng tôi thấy con vịt nào cũng bị nổ con ngươi”.

Ông Trần Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND xã Thới Thuận, cho biết: “Khi được người dân trong ấp phản ánh, đại diện chính quyền và các đoàn thể trong xã đã đến hiện trường ghi nhận hiện trạng, đồng thời, báo cáo bằng văn bản về UBND huyện. Từ trước tới nay, tình trạng này xảy ra thường xuyên, nhưng lãnh đạo doanh nghiệp không hề cử nhân viên đến tìm hiểu xem bà con thiệt hại ra sao”.

* Đừng bức tử rạch Rạp!

Rạch Rạp dài hơn 1.500 mét, dẫn nước từ sông Hậu đổ về cống rạch Rạp (nằm trên Quốc lộ 91). Là con rạch cùng, nằm dọc theo Khu Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp (CN-TTCN) Thốt Nốt, đồng thời, ở vị trí hạ nguồn sông Hậu so với khu công nghiệp nên từ khi Công ty TNHH Đại Tây Dương đi vào hoạt động (đầu năm 2006), nước thải do nhà máy xả ra sông Hậu đã chảy vào, ứ đọng trong rạch Rạp. Người dân sống dọc theo con rạch này đang phải chung sống với nguồn nước đen ngòm và không khí tanh tưởi.

Cuối năm 2006, Công ty TNHH Đại Tây Dương đã bị Sở Tài nguyên- Môi trường TP Cần Thơ xử phạt hành chính 20 triệu đồng vì hành vi “xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường”. Đến tháng 1-2008, đơn vị này tiếp tục bị Sở Tài nguyên-Môi trường thành phố phạt hành chính 9 triệu đồng vì không thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định, nguồn nước thải bị ô nhiễm vượt tiêu chuẩn”.

Tháng 7-2008, liền ranh với Công ty TNHH Đại Tây Dương, Tập Đoàn Nam Việt lại xây dựng thêm Công ty TNHH Ấn Độ Dương có cùng chức năng thì tình trạng ô nhiễm môi trường do các nhà máy chế biến nguyên liệu cá tra, cá ba sa gây ra càng nặng nề hơn. Người dân liên tục phản ánh với chính quyền địa phương.

Đầu tháng 10-2008, Đoàn giám sát của Thường trực HĐND thành phố do bà Trần Thị Kim Một, Phó Chủ tịch HĐND thành phố, dẫn đầu đã đến giám sát. Ngày 7-10-2008, bà Trần Thị Kim Một đã ký văn bản số 27/BC-HĐND-TT gởi lãnh đạo Tập đoàn Nam Việt yêu cầu doanh nghiệp phải triệt để thực hiện quy định về bảo vệ môi trường. Nội dung như sau: “Lãnh đạo Tập đoàn Nam Việt phải quan tâm chỉ đạo Công ty TNHH Đại Tây Dương và Công ty TNHH Ấn Độ Dương chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống xử lý nước thải công suất 4.000 m3/ngày đêm để đáp ứng tương ứng với quy mô sản xuất (Hiện hai công ty này có chung một hệ thống xử lý nước thải công suất 3.500 m3/ngày đêm - PV)”.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Hoàng Tuấn, Giám đốc Đầu tư phát triển của Tập đoàn Nam Việt, chỉ nói: “Người phụ trách kỹ thuật về môi trường là anh Bửu, hiện đang học nghiệp vụ tại Nha Trang. Vấn đề này có thể do sự cố kỹ thuật. Tôi sẽ báo cáo tổng giám đốc có ý kiến xử lý”. Sau đó, chúng tôi đã nhận được điện thoại của ông Nguyễn Hoàng Tuấn. Ông cho biết: “Lãnh đạo Tập đoàn Nam Việt đã cử nhân viên đến ấp Thới Thạnh để nhận lỗi với bà con về sự cố kỹ thuật!”. Ông Trần Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND xã Thới Thuận, bức xúc: “Nếu tôn trọng người dân, lãnh đạo doanh nghiệp phải liên hệ với UBND xã để chính quyền tổ chức họp dân cho doanh nghiệp công khai nhận lỗi. Đồng thời, doanh nghiệp phải cam kết với chính quyền địa phương thực hiện nghiêm ngặt pháp luật bảo vệ môi trường. Còn tình trạng này xem chừng doanh nghiệp cố tình bức tử rạch Rạp”.

Khi biết việc doanh nghiệp tiếp tục xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống người dân trong khu vực, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Trần Thị Kim Một nói: “Rút kinh nghiệm Công ty Cổ phần hữu hạn Vedan xả nước thải không qua xử lý ra sông Thị Vải (huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai). Ngoài văn bản số 27/BC -HĐND-TT của Thường trực HĐND thành phố, gởi cho Tập đoàn Nam Việt yêu cầu không xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Hậu, lãnh đạo thành phố còn chỉ đạo cho lãnh đạo Ban Quản lý các khu Chế xuất và Công nghiệp Cần Thơ gởi văn bản chỉ đạo về việc thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường trong khu công nghiệp đến tận các doanh nghiệp. Trường hợp doanh nghiệp cố tình vi phạm, hủy hoại môi trường, lãnh đạo TP Cần Thơ kiên quyết xử lý theo pháp luật”.

ĐÌNH KHÔI - HÀ VĂN