Do mặt bằng nhiều nơi chưa giải phóng xong, nên đường Nguyễn Văn Cứ nối dài chậm tiến độ.

Vừa qua, Ban Kinh tế và Ngân sách Hội đồng Nhân dân (HĐND) thành phố đã tổ chức nhiều cuộc giám sát đối với các công trình, dự án (DA), cho thấy: Sở dĩ tiến độ thi công hầu hết công trình trọng điểm đều rất chậm, làm ảnh hưởng đến sự phát triển của thành phố và gây nhiều bức xúc trong nhân dân là do cách thức tiến hành đều theo quy trình ngược.

* Giải phóng mặt bằng ì ạch

DA đường Mậu Thân- Sân bay Trà Nóc (MT-SBTN) được Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND thành phố quan tâm giám sát vì là một trong những DA trọng điểm, có tác động lớn đối với sự phát triển kinh tế- xã hội của thành phố, phục vụ khai thác sân bay Quốc tế Cần Thơ. Tuy nhiên, trong khi sân bay Quốc tế Cần Thơ dự kiến sẽ tổ chức khai thác vào đầu năm 2009, thì DA đường MT-SBTN vẫn còn loay hoay lo chuyện bồi thường thiệt hại (BTTH), hỗ trợ, tái định cư (TĐC).

DA đường MT-SBTN có tổng mức đầu tư trên 914 tỉ đồng, do Sở Giao thông Công chính (GTCC) thành phố làm chủ đầu tư, Trung tâm Khai thác Quỹ đất thành phố đảm nhận việc BTTH, hỗ trợ, TĐC. DA khởi công vào ngày 20-9-2007, theo hợp đồng thi công, các gói thầu có thời gian thi công từ 12 -13 tháng, kể từ ngày khởi công. Nhưng đến nay, gói thầu số 1 mới đúc hố ga, cống ly tâm, lắp đặt cống, trải vải địa kỹ thuật và đổ cát nền một số đoạn; gói thầu số 2 đang phát quang, dọn mặt bằng và đào nền đường; gói thầu số 3 đang đào nền đường; gói thầu số 4 đang đóng cọc các trụ; gói thầu số 5 mới thực hiện xong khoan thí nghiệm cọc đất gia cố xi măng;... Nhìn chung, tiến độ thực hiện DA rất chậm. Năm 2008, DA được Trung ương bố trí vốn xây dựng là 272,3 tỉ đồng, nhưng 4 tháng đầu năm giá trị nghiệm thu chỉ đạt 11,92 tỉ đồng, đạt khoảng 4,37% kế hoạch vốn, trong khi hiện nay các nhà thầu đã được tạm ứng số tiền lên tới 87,1 tỉ đồng để thực hiện DA. Theo ông Đinh Văn Thảo, Phó Giám đốc Sở GTCC thành phố, nguyên nhân chậm tiến độ của DA là do công tác giải phóng mặt bằng chậm, mặt bằng được giao không liền kề, “da beo” rất khó để nhà thầu tổ chức thi công... Trong phạm vi thực hiện DA có 863 hộ dân bị ảnh hưởng, nhưng mới được UBND phê duyệt kinh phí BTTH được 667 hộ; trong số này còn tới 135 hộ chưa nhận tiền BTTH.

Đây cũng là một trong những dự án thực hiện “quy trình ngược”: triển khai công tác giải phóng mặt bằng rồi mới quay trở lại lập DA xây dựng các khu TĐC, nên gặp nhiều khó khăn trong việc bố trí TĐC cho người dân. Theo thống kê, DA có 337 hộ dân đủ điều kiện TĐC tập trung, nhưng đến nay mới xét duyệt và bố trí TĐC được 55 hộ, số còn lại phải chờ xây dựng 2 khu TĐC mới có chỗ bố trí. Anh Nguyễn Văn Sang, một người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, cho biết: “Chủ trương làm đường của Nhà nước chúng tôi chấp hành. Nhưng để chúng tôi di dời, bàn giao mặt bằng thì Nhà nước phải bố trí cho tôi nơi ở mới, chứ không thì chúng tôi biết ở đâu, sinh sống ra sao?”. Theo Ban quản lý dự án đường MT-SBTN, hiện nay, tiến độ thực hiện của 2 khu TĐC này cũng đang rất chậm chạp, chưa biết bao giờ mới hoàn thành, do chưa giải phóng mặt bằng xong. Cụ thể, Khu TĐC 6,4 ha ở phường An Khánh, quận Ninh Kiều mới có 40/92 hộ chấp nhận nhận tiền BTTH, với diện tích mặt bằng được giải phóng là 2 ha; Khu TĐC 12,8 ha ở phường Long Hòa, quận Bình Thủy mới áp giá BTTH được 47 hộ (chưa chi trả BTTH) trong tổng số 118 hộ dân bị ảnh hưởng. Ông Lê Tấn Học, Giám đốc Sở GTCC thành phố, cho biết: “Chỉ khi nào công tác giải phóng mặt bằng hoàn thành, thì tiến độ đường MT-SBTN mới được đẩy nhanh”. Với tiến độ này, nếu có “mặt bằng sạch”, ít nhất phải đến giữa năm 2009 DA mới hoàn thành, nhưng với việc triển khai rất ì ạch của 2 khu TĐC thì xem ra thời gian hoàn thành của DA chưa biết đến bao giờ!

DA đường Nguyễn Văn Cừ nối dài, đoạn từ Cái Sơn- Hàng Bàng (quận Ninh Kiều) đến chợ Mỹ Khánh (huyện Phong Điền) cũng là một trong 17 công trình trọng điểm của thành phố được tập trung chỉ đạo thực hiện trong năm 2008. Sau khi hoàn thành, DA sẽ nối Quốc lộ 91 với đường Tỉnh 923, phục vụ cho DA khai thác quỹ đất 150 ha của thành phố, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển không gian đô thị của thành phố. Ông Nguyễn Hữu Lộc, Phó Giám đốc Ban Quản lý DA và Đầu tư Xây dựng thành phố, đơn vị chủ đầu tư DA, cho biết: “Tiến độ DA chậm là do còn vướng mặt bằng ở nhiều nơi. Một số hộ dân chưa chịu di dời nơi ở, bàn giao mặt bằng do còn đang khiếu nại về giá BTTH, hỗ trợ và TĐC”. Hiện nay, DA chỉ còn 4 hộ dân và 2 đoạn dài hơn 300 m chưa giải phóng mặt bằng được. Tuy nhiên, do những nơi bị vướng mặt bằng nằm ở các vị trí trọng yếu, nên nhà thầu không có đường tập trung phương tiện vào triển khai thi công. Vì vậy, đến nay giá trị khối lượng các gói thầu mới đạt trên 3 tỉ đồng/tổng mức đầu tư 120 tỉ đồng.

Lần giám sát vào tháng 5-2008 là lần giám sát thứ 3 trong 3 năm liên tục của Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND thành phố đối với DA xây dựng tuyến kè Xóm Chài. DA này khởi công từ năm 2001, sau đó tạm ngưng thi công do DA khởi công khi chưa tiến hành BTTH, hỗ trợ, TĐC. Đầu năm 2005, DA tiến hành xây dựng khu TĐC và bắt đầu áp giá BTTH. Sau gần 3 năm “lận đận” lo BTTH, hỗ trợ, TĐC đến nay DA đã thực hiện BTTH được 372 hộ/384 hộ dân bị ảnh hưởng ở giai đoạn 1; đồng thời đã bàn giao trên thực tế được 202/207 nền TĐC và bố trí vào chung cư được 90 hộ đủ điều kiện. Đến tháng 3 năm 2008, Ban Quản lý DA đã phối hợp với nhà thầu khởi công lại gói thầu số 1 của DA (đoạn từ cầu Quang Trung đến cầu kinh 26-3). Tuy nhiên, còn gói thầu số 2 (từ cầu kinh 26-3 đến bờ sông Hậu) vẫn còn đang trong giai đoạn thực hiện điều chỉnh giá gói thầu do ảnh hưởng của đà tăng giá. Ban quản lý DA cho biết sẽ đẩy nhanh tiến thực hiện việc điều chỉnh giá và sớm tổ chức đấu thầu gói thầu số 2 trong thời gian tới. Ông Nguyễn Ngọc Minh, Trưởng Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND thành phố, nhận xét: “Hiện nay, công tác BTTH, hỗ trợ, TĐC của DA có tiến triển, dù khá chậm. Do đây là công trình trọng điểm của thành phố, không thiếu vốn, nên chủ đầu tư cần tập trung đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thành, giải tỏa bức xúc của người dân”.

* Cần xây dựng các khu TĐC tập trung

Bà Vũ Thị Cánh, Phó Giám đốc Sở Tài chính, Phó Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND, nói: “Theo quy định của pháp luật, trước khi tiến hành giải phóng mặt bằng phải có nơi bố trí chỗ ở mới cho người dân. Trong khi đó, nhiều dự án trên địa bàn thành phố chưa thực hiện đúng quy trình này nên gặp nhiều khó khăn trong giải phóng mặt bằng. Thời gian qua, HĐND thành phố rất quan tâm đến công tác BTTH, hỗ trợ, TĐC của các dự án. Đầu năm 2008 dù chưa có dự án xây dựng khu TĐC nhưng HĐND thành phố vẫn bố trí một khoản kinh phí khá lớn để bố trí xây dựng các khu TĐC, nhưng đến nay vẫn chưa có dự án để phân bổ vốn”.

Trong khi đó, chuyện các DA bắt đầu khởi công trước rồi mới quay trở lại lo chuyện TĐC cho người dân không chỉ có ở các DA nói trên, mà còn diễn ra ở nhiều DA khác trên địa bàn thành phố thời gian qua, như: DA xây dựng tuyến kè Khai Luông, DA xây dựng kè bảo vệ cồn Cái Khế, DA xây dựng khu tưởng niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, DA Trung tâm Thương mại Phong Điền... Nhiều DA, công trình trọng điểm do Trung ương đầu tư trên địa bàn, như DA cải tạo, khôi phục các cầu Cái Răng, cầu Đầu Sấu, DA đường Nam sông Hậu... cũng không ngoại lệ. Hậu quả của công tác BTTH, hỗ trợ, TĐC không kịp thời là tiến độ các DA bị chậm trễ, thời gian thi công kéo dài, dẫn đến chi phí đầu tư tăng cao, gây lãng phí tiền của của nhân dân và Nhà nước, ảnh hưởng đến sự phát triển chung của thành phố. Đặc biệt, do không có nơi TĐC nên người dân phải tạm cư, đời sống gặp nhiều khó khăn, gây bức xúc trong dư luận.

Giải pháp được nhiều ngành, đơn vị, địa phương đề cập nhiều nhất thời gian gần đây là phải tập trung công tác BTTH, hỗ trợ, TĐC trước khi tiến hành khởi công, xây dựng DA. Ông Nguyễn Chí Linh, Giám đốc Ban quản lý DA Đầu tư Xây dựng thành phố, cho biết: “Rút kinh nghiệm giai đoạn 1 của DA kè Xóm Chài, giai đoạn 2 của DA này sẽ được Ban Quản lý DA tiến hành xây dựng trước khu TĐC, tập trung công tác BTTH rồi mới tiến hành xây dựng công trình. Tương tự, DA tuyến kè sông Cần Thơ cũng sẽ được xúc tiến xây dựng các khu TĐC trước khi giải phóng mặt bằng, thi công”. Giải pháp xây dựng các khu TĐC tập trung để phục vụ chung cho nhiều DA trên địa bàn cũng được nhắc đến. Ông Lê Tấn Học, Giám đốc Sở GTCC thành phố, nói: “Thời gian qua, công tác giải phóng mặt bằng của nhiều DA do Sở làm chủ đầu tư chậm là do những cơ chế, chính sách, giá cả BTTH, hỗ trợ, TĐC của thành phố chưa phù hợp với thực tế, gây phản ứng trong dân. Trong đó, đáng chú ý nhất là công tác bố trí TĐC. Khi tiến hành giải phóng mặt bằng mà không có nơi bố trí TĐC thì làm sao cho người dân di dời nơi ở bàn giao mặt bằng? Theo tôi, thành phố nên tiến hành quy hoạch xây dựng các khu TĐC tập trung để cùng lúc có thể bố trí TĐC cho nhiều DA. Tránh tình trạng DA khởi công rồi mới quay trở lại lo TĐC cho người dân”.

Mới đây, khi kiểm tra công tác xây dựng cơ bản ở một số quận, huyện, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch UBND thành phố, đã chỉ đạo các quận, huyện nên xây dựng các khu TĐC tập trung với quy mô, tính chất như là một khu đô thị mới để phục vụ công tác TĐC. Tuy nhiên, như nhiều người dân bàn luận, việc xây dựng các khu TĐC cũng là thực hiện một dự án xây dựng, phải có đầy đủ quy trình. Do vậy, nếu không thực hiện sớm và có quyết tâm cao thì công tác BTTH, hỗ trợ, TĐC vẫn còn là nỗi bức xúc, ảnh hưởng đến tiến độ các công trình, DA trọng điểm của thành phố...

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG