Trường Đại học (ĐH) Cần Thơ và Trường ĐH Y Dược Cần Thơ là hai trường ĐH lớn và có bề dày phát triển tại TP Cần Thơ, đã cung cấp hàng chục ngàn cán bộ, kỹ sư, bác sĩ cho ĐBSCL và cả nước. Tuy nhiên, trong chuyến làm việc của đoàn cán bộ Ban Kinh tế Trung ương với lãnh đạo hai trường ĐH trung tuần tháng 8 vừa qua cho thấy việc đầu tư cho công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học (NCKH)… vẫn còn hạn chế, ít nhiều ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đào tạo của các trường.

* Nơi cung cấp nguồn nhân lực chất lượng

Tăng quyền tự chủ, tăng nguồn kinh phí đầu tư sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các trường ĐH phát triển. Trong ảnh: Sinh viên Trường ĐH Cần Thơ đang truy cập mạng internet tại Khoa Sư phạm.

Hơn 47 năm phát triển, Trường ĐH Cần Thơ không chỉ cung cấp trên 120 ngàn cán bộ có trình độ ĐH cho ĐBSCL và cả nước mà còn cho "ra lò" nhiều đề tài NCKH phục vụ lĩnh vực kinh tế - xã hội, nhất là lĩnh vực "Tam nông". Trong 10 năm gần đây, trường đã thực hiện 1.545 đề tài các cấp (trong đó, có 8 đề tài cấp nhà nước, 645 đề tài cấp bộ và đề tài hợp tác với địa phương). Điển hình như: Đề tài "Nghiên cứu cải tạo đất phèn đã góp phần đưa hàng triệu ha đất phèn ĐBSCL đi vào sản xuất lúa với năng suất cao"; Đề tài "Sản xuất giống nhân tạo tôm càng xanh và cá tra, năng cao sản lượng và giá trị xuất khẩu, góp phần đưa cá tra trở thành mặt hàng xuất khẩu đặc thù của vùng ĐBSCL";… Các NCKH của trường góp phần nâng cao hiệu quả năng suất cây trồng và phát triển nghề nuôi trồng thủy sản ở ĐBSCL. PGS.TS Hà Thanh Toàn, Hiệu trưởng Trường ĐH Cần Thơ, cho biết: "Để đảm bảo chất lượng đào tạo, trường không ngừng cải thiện cơ sở vật chất, xây dựng nhiều công trình lớn, đầu tư trang thiết bị phục vụ đào tạo, NCKH. Trong tương lai, trường sẽ đẩy mạnh đào tạo sau ĐH, phát triển khu Hòa An thành trung tâm đào tạo nhân lực theo nhu cầu vùng ĐBSCL, phấn đấu trở thành trường đại học xuất sắc về đào tạo, NCKH và chuyển giao công nghệ".

Năm 2002, Trường ĐH Y Dược Cần Thơ tách ra từ Khoa Y - Nha - Dược, Trường ĐH Cần Thơ và đến nay, có hơn 300 cán bộ giảng dạy (trên 70% có trình độ sau ĐH), đảm bảo phục vụ đào tạo gần 8.000 sinh viên. Không chỉ đảm nhiệm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cho ngành y tế, trường còn đẩy mạnh các hoạt động NCKH ứng dụng vào công tác chăm sóc sức khỏe, khám và điều trị cho người dân ĐBSCL. Theo PGS.TS Phạm Văn Lình, Hiệu trưởng nhà trường, Bộ Y tế đã có quyết định phê duyệt đề án Quy hoạch tổng thể phát triển trường đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 với 3 giai đoạn. Trong đó, định hướng sau năm 2020, trường phát triển thành ĐH Sức khỏe, với 5 trường và 3 khoa trực thuộc. Để thực hiện nhiệm vụ được giao, trường đã không ngừng đầu tư xây dựng từng bước hoàn chỉnh các điều kiện, nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo, giải quyết những bất cập về nhu cầu đào tạo trên cơ sở đảm bảo chất lượng toàn diện.

Hai trường ĐH này cũng là nơi thực hiện nhiều đề tài NCKH thiết thực, phục vụ nền kinh tế nông nghiệp, dịch vụ y tế... Theo ông Nguyễn Phong Quang, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ (BCĐ TNB): "Hai trường đã đóng góp nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng và quan hệ quốc tế khá mạnh. Riêng Trường ĐH Cần Thơ còn thành lập ban tư vấn cho BCĐ TNB nghiên cứu các vấn đề phát triển khoa học, kỹ thuật và biến đổi khí hậu…".

* Đầu tư chưa tương xứng

Mặc dù có vai trò và đóng góp quan trọng cho sự phát triển nguồn nhân lực vùng ĐBSCL, song, tổng thể đầu tư cho hai trường ĐH nói trên chưa thật sự tương xứng với yêu cầu phát triển. PGS.TS Hà Thanh Toàn cho biết: "Tuy ĐH Cần Thơ được xem là trường trọng điểm nhưng chưa mở rộng việc tự chủ. Chúng tôi đề nghị được quyền tự chủ trong cấp phát bằng, chương trình liên kết quốc tế,… nhưng chưa được chấp thuận. Mục tiêu của nhà trường là đến 2020 phải có 70% cán bộ giảng dạy có trình độ tiến sĩ, nhưng xem ra mục tiêu này khó thể đạt, bởi hiện nay trường chỉ có 25% tiến sĩ. Bên cạnh đó, Quy hoạch phát triển trường đến 2020 đã phê duyệt nhưng kinh phí đầu tư không như tiến độ quy hoạch; kinh phí nhà nước, nguồn học phí chưa đáp ứng chỉ tiêu hoạt động của trường". Theo Hiệu trưởng Trường ĐHCT, nhiều năm qua, ngoài kinh phí đầu tư của nhà nước, Trường ĐH Cần Thơ đều phải lấy nguồn vốn tự đầu tư hay từ nguồn hợp tác quốc tế để "trang trải" cho mọi hoạt động của trường. Bên cạnh đó, trong số các chương trình, đề án phát triển trường sắp tới có chương trình "Đào tạo nguồn nhân lực theo nhu cầu của vùng ĐBSCL đến năm 2015 và 2020". Để thực hiện chương trình này, trường sẽ đầu tư xây dựng Khu Hòa An (tỉnh Hậu Giang) làm "trung tâm" cung cấp nguồn nhân lực cho các địa phương. Tuy nhiên, thời gian qua, kinh phí đầu tư phát triển cho khu Hòa An phần lớn cũng do trường tự lực.

Đối với Trường ĐH Y Dược Cần Thơ, thời gian đầu thành lập, lãnh đạo nhà trường phải đối mặt với nhiều khó khăn như: một bộ phận cán bộ, giảng viên chuyển làm việc nơi khác, với mức lương và điều kiện tốt hơn; kinh phí đầu tư phát triển cơ sở vật chất, trang thiết bị còn hạn chế,… Theo PGS.TS Phạm Văn Lình, dự án xây dựng cơ sở vật chất trường chia thành 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 phê duyệt năm 2003 và duyệt lại năm 2009, với tổng kinh phí là 929 tỉ đồng (thực hiện từ 2003-2014). Tuy nhiên, năm 2009, trường chỉ được cấp 20-25 tỉ đồng/năm. Với định mức đầu tư như thế, phải đến 40 năm nữa mới xây dựng hoàn chỉnh cơ sở vật chất của trường. Sau nhiều lần kiến nghị Trung ương, Chính phủ đồng ý chuyển dự án xây dựng trường lấy kinh phí từ nguồn trái phiếu chính phủ, nguồn kinh phí có tăng lên. Thế nhưng, ngay thời điểm này, trường lại "vướng" chính sách của Chính phủ về kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội nên một số công trình xây dựng mới (chưa bức xúc) phải đình lại. Ông Lình nói: "Năm 2014, giai đoạn 1 của dự án xây dựng trường sẽ kết thúc nhưng đến nay, trường chỉ được cấp 50% trong tổng kinh phí hơn 900 tỉ đồng".

Rõ ràng, nếu không có những quyết sách kịp thời của bộ, ngành Trung ương cùng kế hoạch đầu tư phù hợp, tương xứng thì hai trường sẽ khó mở rộng quy mô đào tạo, NCKH và chuyển giao khoa học công nghệ vào thực tế, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội ĐBSCL.

Bài, ảnh: Bích Kiên