Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2024 của Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả Quốc gia (BCĐ 389 quốc gia), Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang - Trưởng Ban Chỉ đạo BCĐ 389 quốc gia đề nghị các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để kịp thời phát hiện và xử lý những hành vi, thủ đoạn buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ. Đồng thời yêu cầu các lực lượng chức năng quyết liệt hơn, phối hợp tốt hơn trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó phải nêu cao vai trò của người đứng đầu...

Số vụ vi phạm giảm

Theo BCĐ 389 quốc gia, 6 tháng đầu năm 2024, các lực lượng chức năng các địa phương thuộc BCĐ 389 quốc gia phát hiện, xử lý hơn 64.000 vụ buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, giảm 2,82% so với cùng kỳ năm 2023; thu nộp ngân sách hơn 6.000 tỉ đồng, giảm 7,53%. Trong tổng số các vụ việc trên, có 55.133 vụ gian lận thương mại và gian lận về thuế; 3.010 vụ hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ, lần lượt giảm 9,7% và tăng 8,55% so với cùng kỳ năm 2023. Các lực lượng chức năng đã khởi tố hình sự 650 vụ với 1.912 đối tượng, giảm 44,25% về số vụ và giảm 18,82% về số đối tượng.

Các lực lượng chức năng thuộc BCĐ 389 TP Cần Thơ điều tra đối tượng buôn lậu thuốc lá điếu ngoại nhập lậu trên địa bàn thành phố.

Tại Hội nghị, các đại biểu cho rằng, các vi phạm buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nổi lên trong 6 tháng qua là hoạt động buôn lậu, trốn thuế, mua bán, vận chuyển trái phép hàng hóa, hàng cấm như ma túy, pháo nổ, thuốc lá điếu, tiền Việt Nam, đường cát, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hàng điện tử, điện lạnh... Các phương thức thủ đoạn nổi lên là lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu không khai báo, khai sai tên hàng, chủng loại hàng, khai không đúng số lượng hàng hóa thực tế, khai sai hàm lượng chứa trong hỗn hợp chất, khai thấp trị giá lô hàng, tuyến đường của lô hàng, trà trộn vào hàng hóa xuất nhập khẩu chính ngạch những hàng hóa không đáp ứng điều kiện tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Các đối tượng lợi dụng chính sách hàng tạm nhập tái xuất, trung chuyển, quá cảnh, ký gửi hàng hóa có giá trị cao, nhập khẩu gia công để thẩm lậu hàng hóa vào thị trường Việt Nam; lợi dụng chính sách cư dân biên giới để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, hợp thức hóa hàng lậu; lợi dụng sự thông thoáng về chế độ, chính sách, hoạt động thương mại điện tử, chuyển phát nhanh, dịch vụ ký gửi, hàng hóa, hành lý hoặc lợi dụng tiếp viên hàng không…; lợi dụng sàn thương mại điện tử, trang mạng xã hội (facebook, zalo, tiktok...) hoạt động quảng cáo, giới thiệu sản phẩm… để kinh doanh hàng lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả, hàng kém chất lượng rồi thông qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh để mua bán, vận chuyển; thông qua hoạt động tạm nhập, tái xuất để vận chuyển hàng hóa có giá trị cao từ nước ngoài vào Việt Nam; lợi dụng chính sách thông thoáng của Nhà nước trong việc thành lập doanh nghiệp, đối tượng đăng ký thành lập nhiều công ty khác nhau (dạng “công ty ma”) để xuất bán trái phép số lượng lớn hóa đơn giá trị gia tăng cho các tổ chức, cá nhân nhằm thu lợi bất chính số tiền lớn…

Theo Văn phòng Thường trực BCĐ 389 TP Cần Thơ, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại sản xuất, buôn bán hàng giả trong 6 tháng qua trên địa bàn thành phố nổi lên là tình hình buôn bán hàng nhập lậu, gian lận thương mại, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Hoạt động buôn bán, tàng trữ, vận chuyển hàng cấm trên địa bàn chủ yếu là thuốc lá điếu nhập lậu các loại, nguồn hàng từ biên giới Campuchia được các đối tượng vận chuyển để tiêu thụ trên địa bàn thành phố. 6 tháng qua, các lực lượng đã phát hiện và xử lý trong kỳ 653 vụ, giảm 171 vụ so với cùng kỳ năm trước; tổng số tiền xử lý vi phạm trên 23,9 tỉ đồng, giảm 82,46% so với cùng kỳ, năm 2023.

Chủ động, quyết liệt xử lý

Bộ Công an đánh giá tình hình buôn lậu vàng và buôn lậu các mặt hàng thiết yếu, như xăng, dầu có xu hướng giảm nhờ triển khai các biện pháp quyết liệt để triệt phá các đường dây buôn lậu trong thời gian qua. Tuy nhiên, hiện đang nổi lên hiện tượng khai thác và xuất khẩu trái phép khoáng sản quý hiếm, như đất hiếm, làm thất thoát tài nguyên của quốc gia. Do vậy, tại cuộc họp đại diện Bộ Công an đề nghị các địa phương phải quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác và khối lượng khai thác các loại khoáng sản của các doanh nghiệp tại địa phương mình.

Tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn trong công tác xử lý hàng vi phạm. Chẳng hạn, việc xử lý qua đường hàng không mất nhiều thời gian do có sự tham gia của nhiều lực lượng; việc bảo quản và xử lý tang vật, vật chứng thu giữ gặp nhiều khó khăn do thiếu nơi lưu giữ; thời gian xử lý hàng hoá bị tịch thu kéo dài. Công tác chống buôn lậu trong hoạt động thương mại điện tử gặp nhiều khó khăn do hệ thống quy định của pháp luật chưa theo kịp tốc độ phát triển của thương mại điện tử.

Đề xuất trong công tác phối hợp, các địa phương kiến nghị cần rút ngắn thời gian xử lý hàng hóa vi phạm qua đường hàng không; hoàn thiện quy định về bảo quản, xử lý tang vật, vật chứng để tránh thất thoát, hư, hỏng tài sản Nhà nước và cá nhân; hoàn thiện hàng lang pháp lý để quản lý hoạt động thương mại điện tử nhằm phòng ngừa buôn bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, và tránh thất thu thuế. Theo đó, các lực lượng chức năng tăng cường thanh tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử; quy định rõ trách nhiệm của sàn thương mại và người bán hàng trên sàn thương mại là phải lưu giữ tất cả các hoạt động giao dịch để phục vụ hoạt động kiểm tra, giám sát, điều tra của các cơ quan chức năng khi cần. Các địa phương có cơ chế trao đổi thông tin để phối hợp xử lý các vụ việc liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại…

Về một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang yêu cầu các lực lượng chức năng quyết liệt hơn, phối hợp tốt hơn trong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó phải nêu cao vai trò của người đứng đầu. Các bộ, ngành, địa phương phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện những lổ hổng về pháp lý, sai sót để nhắc nhở các lực lượng chức năng trong việc thực thi đạo đức công vụ. Đối với việc hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung rà soát các quy định còn bất cập và gửi tới: Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để xử lý theo thẩm quyền, nội dung nào vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả…

Bài, ảnh: KHÁNH NAM