Trong kỷ nguyên số, dữ liệu trở thành một loại tài nguyên mới. Phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu không chỉ phục vụ hiệu quả công tác quản trị, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, cải cách thủ tục hành chính, còn là động lực quan trọng góp phần tăng trưởng 2 con số thời gian tới.

* Hành động quyết liệt

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, thời gian qua, công tác chỉ đạo, điều hành được triển khai quyết liệt, toàn diện, thể hiện quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động kịp thời với tinh thần “thống nhất - thông suốt - đồng bộ - toàn diện - hiệu quả”. Công tác hoàn thiện thể chế được triển khai quyết liệt, góp phần tích cực tháo gỡ “điểm nghẽn” để khơi thông nguồn lực cho phát triển dữ liệu.

TP Cần Thơ đã và đang đẩy mạnh xây dựng CSDL, nâng cao hiệu quả quản lý, mang lại tiện ích cho người dân, doanh nghiệp.

Việc triển khai, xây dựng, khai thác, sử dụng các cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia, chuyên ngành đạt nhiều kết quả quan trọng, với 44/105 CSDL quốc gia đã hoàn thành. Trong đó, CSDL quốc gia về dân cư quản lý hơn 107 triệu thông tin công dân, cung cấp 50 tiện ích trên nền tảng VNeID; sử dụng nền tảng VNeID thay thế giấy tờ giúp cắt giảm 30-50% chi phí tuân thủ. CSDL quốc gia về đăng ký doanh nghiệp đang quản lý hơn 2 triệu dữ liệu về doanh nghiệp, tích hợp, đồng bộ, chia sẻ thông tin về đăng ký doanh nghiệp cho 11 bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố. CSDL quốc gia về đất đai được triển khai đến 34 tỉnh, thành phố với 3.289/3.321 xã, phường đã đồng bộ dữ liệu vào CSDL quốc gia về đất đai tại Trung ương. CSDL tổng hợp về tài chính đã tích hợp thành công 8 CSDL chuyên ngành. CSDL quốc gia về bảo hiểm đã xác thực hơn 100 triệu thông tin công dân. CSDL ngành ngân hàng quản lý hơn 22 triệu dữ liệu về thông tin tín dụng cá nhân...

Hạ tầng dữ liệu từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả hơn. Theo đó, đưa vào hoạt động Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1, cả nước hiện có gần 40 trung tâm dữ liệu đang hoạt động. An ninh dữ liệu, an ninh, an toàn thông tin được đẩy mạnh, với tỷ lệ tội phạm mạng giảm 59%, xử lý 17 triệu SIM không chính xác, triển khai camera AI trong giao thông; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, hợp tác quốc tế được quan tâm thực hiện...

Tại TP Cần Thơ, công tác xây dựng, phát triển dữ liệu được thành phố quan tâm chỉ đạo gắn với việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung của thành phố từng bước được hình thành, đóng vai trò nền tảng cho hoạt động chính quyền số. Nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã và đang được xây dựng, chuẩn hóa, phục vụ trực tiếp công tác quản lý nhà nước, chỉ đạo điều hành và cung cấp dịch vụ công... Năm 2025, Cần Thơ đã triển khai hiệu quả chiến dịch làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai, cơ sở dữ liệu giấy phép lái xe.

* Đột phá phát triển dữ liệu

Bên cạnh những kết quả đạt được, xây dựng và phát triển CSDL vẫn còn tồn tại, hạn chế như thể chế, cơ chế chính sách còn thiếu; dữ liệu còn phân tán, phân mảnh, chất lượng chưa đồng đều; tiến độ xây dựng các CSDL quốc gia, chuyên ngành còn chậm. Việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu số còn chậm; hạ tầng dữ liệu còn thiếu, yếu, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. An ninh mạng, an toàn thông tin ở nhiều nơi chưa được quan tâm đúng mức, triển khai thiếu quyết liệt; nhân lực về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo còn thiếu... 

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, năm 2026, Ban Chỉ đạo tập trung hoàn thiện và bảo đảm tuân thủ các quy định pháp lý về dữ liệu, an ninh mạng, an ninh dữ liệu. Cùng với đó, xây dựng, ban hành các bộ tiêu chí quốc gia về dữ liệu, danh mục dữ liệu dùng chung các quy chuẩn kỹ thuật về kết nối, chia sẻ để thống nhất trong xây dựng, phát triển, khai thác, sử dụng dữ liệu, chấm dứt tình trạng "cát cứ dữ liệu". Tập trung quy hoạch tổng thể dữ liệu quốc gia trên nền tảng quy chuẩn kiến trúc thống nhất, thiết lập bản đồ hiện trạng hạ tầng công nghệ dữ liệu tại các bộ, ngành, địa phương và xác định lộ trình chuyển đổi số cụ thể, làm rõ khoảng cách giữa thực tế và mục tiêu để có những giải pháp đầu tư trọng tâm, trọng điểm. Song song với tạo lập, phát triển dữ liệu, kết nối CSDL quốc gia với CSDL chuyên ngành để hình thành hệ sinh thái dữ liệu toàn diện phục vụ người dân và doanh nghiệp, tập trung khai thác và phát huy giá trị dữ liệu.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống - liên thông - dùng chung” là nền tảng để hình thành trí tuệ nhân tạo, chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và công dân số. Thủ tướng đề nghị tập trung thực hiện 5 đột phá chiến lược gồm thể chế dữ liệu; hạ tầng dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo (AI); nhân lực dữ liệu; phát triển các CSDL quốc gia, chuyên ngành; hệ sinh thái dữ liệu và kinh tế dữ liệu. Các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động, tích cực theo thẩm quyền xây dựng CSDL của đơn vị. Khẩn trương xây dựng và ban hành quy định của Luật Dữ liệu và văn bản hướng dẫn. Xây dựng kiến trúc dữ liệu; gắn dữ liệu với cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm thủ tục, phát triển chính phủ số, xã hội số, công dân số. Bảo đảm an ninh, an toàn và chủ quyền dữ liệu quốc gia. Đẩy mạnh đào tạo nhân lực dữ liệu; bố trí đủ kinh phí cho phát triển các trung tâm dữ liệu, xây dựng CSDL, tạo lập, thu thập, số hóa, làm sạch dữ liệu, đào tạo nhân lực... 

Bài, ảnh: T. TRINH