Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất chi 1.500 tỉ USD cho quốc phòng vào năm 2027 để đối phó “thời kỳ khó khăn và nguy hiểm”, tăng mạnh so với mức 901 tỉ USD của năm 2026. 

Tổng thống Trump phát biểu trong cuộc họp thường niên về chính sách hôm 6-1. Ảnh: Ctvnews

“Tôi đã quyết định rằng vì lợi ích của đất nước, đặc biệt là trong thời kỳ khó khăn và nguy hiểm này, ngân sách quân sự của chúng ta cho năm 2027 không nên là 1.000 tỉ USD mà là 1.500 tỉ USD. Điều này sẽ cho phép xây dựng “Quân đội như mơ” mà chúng ta từ lâu xứng đáng có được và quan trọng hơn là sẽ giữ cho chúng ta an toàn và vững chắc, bất kể kẻ thù là ai” - ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social hôm 7-1.

Ông Trump cho rằng việc tăng ngân sách quốc phòng như trên là khả thi nhờ doanh thu từ các loại thuế quan mà ông áp đặt lên cả các nước thân thiện và đối thủ kể từ khi ông trở lại nắm quyền. Thống kê cho thấy, Chính phủ Mỹ trong năm 2025 thu tổng cộng hơn 288 tỉ USD từ thuế quan và các loại thuế tiêu thụ đặc biệt khác, tăng mạnh so với con số 98 tỉ USD hồi năm 2024.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI, Thụy Điển), ngân sách quân sự 1.500 tỉ USD do ông Trump đề xuất có thể sánh ngang với mức chi của Mỹ trong thời Chiến tranh Lạnh.

Hiện Mỹ là quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới, kế đến là Trung Quốc với 245 tỉ USD và Nga với 160 tỉ USD. Theo giới phân tích, việc Mỹ tăng ngân sách quốc phòng lên 1.500 tỉ USD và tiếp tục mở rộng khoảng cách với Nga, Trung Quốc có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang với Bắc Kinh và Mát-xcơ-va.

Cũng trong hôm 7-1, ông Trump dọa sẽ yêu cầu Lầu Năm Góc ngừng mua vũ khí từ Raytheon, một trong những nhà thầu quốc phòng lớn nhất của Mỹ, nếu công ty này không chấm dứt hoạt động mua lại cổ phiếu và đầu tư mạnh hơn vào năng lực sản xuất vũ khí. Trong những tháng gần đây, ông chủ Nhà Trắng nhiều lần phàn nàn rằng các công ty quốc phòng chậm bàn giao các loại vũ khí quan trọng nhưng vẫn tiếp tục mua lại cổ phiếu của các nhà đầu tư và trả mức lương “ngất ngưởng” cho các giám đốc điều hành (CEO) hàng đầu. Trong năm tài chính 2024, các CEO của Lockheed Martin và General Dynamics mỗi người nhận được hơn 23 triệu USD, trong khi CEO của RTX và Northrop Grumman lần lượt nhận được hơn 18 triệu USD và 24 triệu USD.

“Hoặc là Raytheon phải hành động và đầu tư nhiều hơn vào các nhà máy và trang thiết bị, hoặc họ sẽ không còn làm ăn với Bộ Chiến tranh nữa. Ngoài ra, nếu Raytheon muốn tiếp tục kinh doanh với Chính phủ Mỹ, họ không được phép thực hiện thêm bất kỳ đợt mua lại cổ phiếu nào” - ông Trump nhấn mạnh.

Được biết, Raytheon là nhà sản xuất một số loại tên lửa được quân đội Mỹ tin dùng, gồm tên lửa hành trình Tomahawk, tên lửa chống tăng Javelin, tên lửa phòng không vác vai Stinger và tên lửa không đối không Sidewinder. Raytheon cũng sở hữu Pratt & Whitney, nơi sản xuất nhiều loại động cơ phản lực cung cấp năng lượng cho các chiến đấu cơ, gồm chiếc F-35.

Động thái trên được ông Trump đưa ra chỉ vài ngày sau khi ông lệnh cho quân đội Mỹ phát động chiến dịch “Quyết tâm Tuyệt đối”, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro; dọa kiểm soát đảo Greenland thuộc Đan Mạch “vì lý do an ninh quốc gia” và nói rằng ông sẵn sàng tiến hành các hoạt động quân sự ở Colombia.

Sáng 8-1, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đã nhận được báo cáo rằng Venezuela sẽ sử dụng nguồn ngân sách thu được từ thỏa thuận dầu mỏ mới với Mỹ để mua độc quyền các sản phẩm sản xuất tại Mỹ. Quyết định này đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong quan hệ kinh tế song phương, đặt Mỹ vào vai trò đối tác thương mại chính yếu của Venezuela.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)