"Vấn nạn" ô nhiễm môi trường từ các khu-cụm công nghiệp tại ĐBSCL đang diễn ra hết sức nghiêm trọng, tác động lớn đến đời sống và sản xuất của người dân…!

* Mỗi năm hứng chịu 47 triệu lít "nước độc"

Ngành chức năng giám sát tình trạng ô nhiễm môi trường tại KCN Trà Nóc (TP Cần Thơ).

Tình trạng ô nhiễm môi trường quanh Khu công nghiệp (KCN) Trà Nóc, TP Cần Thơ ngày càng nghiêm trọng, gây bức xúc cho người dân. Nhiều người dân ở khu vực Thới Hòa, phường Phước Thới, quận Ô Môn, phản ánh: Trước đây, người dân ở đây (tiếp giáp với KCN Trà Nóc) sử dụng nguồn nước của Rạch Chôm để sinh hoạt, sản xuất. Nhưng 5 năm nay, nguồn nước này đen ngòm, đặc quánh (nhất là khi nước cạn), mùi hôi nồng nặc, không cách nào sử dụng được. Các giếng khoan của người dân cũng không thể xài vì nguồn nước ngầm bị ô nhiễm, mùi rất khó chịu. Vấn đề này nhiều lần được người dân phản ánh tại các buổi tiếp xúc cử tri các cấp nhưng tới nay chưa được giải quyết. Đây là KCN đầu tiên của ĐBSCL, quy mô 300ha, cơ bản lấp đầy.

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, đến thời điểm này, vùng ĐBSCL có 120 KCN, cụm công nghiệp được quy hoạch với hơn 26.500 ha. Định hướng đến năm 2020, toàn vùng sẽ có khoảng 240 khu công nghiệp, cụm công nghiệp, tương đương 50.000ha… Các chuyên gia nhận định: Sự gia tăng liên tục về số lượng các KCN, cụm công nghiệp tại ĐBSCL thời gian qua đã góp phần quan trọng trong giải quyết bài toán phát triển kinh tế. Thế nhưng, cả vùng ĐBSCL đã và đang phải đối mặt với những tác động môi trường tiêu cực từ quá trình hoạt động các KCN, cụm công nghiệp, như: ô nhiễm môi trường nước, không khí và chất thải rắn… Theo báo cáo về quản lý môi trường tại các tỉnh, thành ĐBSCL, mỗi năm các doanh nghiệp trong các KCN, cụm công nghiệp xả thẳng ra môi trường 47 triệu lít nước thải và 220.000 tấn chất thải rắn… Đây là tác nhân chính gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại các đô thị. Chế biến thủy sản xuất khẩu và chế biến rau quả là những "gương mặt đen" luôn dẫn đầu trong các ngành sản xuất gây ô nhiễm môi trường.

* Phát triển không theo quy hoạch vùng

Hiện tại có khoảng 75% KCN và 85% cụm công nghiệp ở ĐBSCL chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, hoặc có nhưng chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định. Ông Phạm Đình Đôn, Chi cục trưởng Chi cục Môi trường Tây Nam bộ, lo ngại: Kết quả kiểm tra 27 KCN tại ĐBSCL có tới 25/27 KCN có các vi phạm như: không có báo cáo đánh giá tác động môi trường; không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường bổ sung; không xây dựng công trình xử lý môi trường và thực hiện không đầy đủ nội dung trong báo cáo đánh giá tác động môi trường. Ông Phạm Đình Đôn xác định: "Các nguyên nhân dẫn đến việc bảo vệ môi trường tại các KCN, cụm công nghiệp chưa thực hiện tốt do các tỉnh, thành ĐBSCL phát triển các KCN, cụm công nghiệp không theo quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội. Một số chủ đầu tư dự án chưa tuân thủ đầy đủ các nội dung của quyết định phê chuẩn của cơ quan chức năng về bảo vệ môi trường; báo cáo đánh giá tác động môi trường còn mang tính chất thủ tục, chưa thật sự là căn cứ kỹ thuật, pháp lý và ràng buộc trách nhiệm để tổ chức thực hiện. Một số dự án trình độ công nghệ lạc hậu nhưng vẫn tiếp tục được đưa vào sản xuất, gây ô nhiễm môi trường kéo dài rất khó giải quyết. Việc thanh tra, kiểm tra, giám sát thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các KCN, cụm công nghiệp chưa làm tốt theo quy định… Những vấn đề này phải sớm được tập trung giải quyết trong mối quan hệ chiến lược phát triển bền vững kinh tế - xã hội đi đôi với bảo vệ môi trường!".

Ông Trần Thanh Phong, Cục Công tác phía Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng: Giải pháp căn cơ là phải xây dựng hoàn thiện các tiêu chí về các phân khu chức năng của sản xuất, kết cấu hạ tầng đầu tư cho bảo vệ môi trường các KCN, cụm công nghiệp được quy hoạch một cách chặt chẽ. Bảo đảm ngay từ đầu phải có nguồn vốn, nhân lực cho công tác bảo vệ môi trường, hoàn chỉnh hệ thống xử lý nước thải trước khi đưa các KCN, cụm công nghiệp vào hoạt động. Đồng thời, cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, quy trình sản xuất, ưu tiên công nghệ mới, công nghệ sạch cũng như quy trình sản xuất ít gây ô nhiễm môi trường…

Bài, ảnh: Thanh Huy