Cô Nguyễn Thị Bạch Cúc đang dạy các em nhỏ không có điều kiện đến trường ở lớp học của Hội Từ thiện TP Cần Thơ.

Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, trong năm học 2007-2008, tỷ lệ xóa mù chữ cho đối tượng từ 15-35 tuổi đạt 98,6%; từ 36 tuổi đến hết độ tuổi đạt 91,34%. Để đạt được thành tích đó, ngoài sự nỗ lực của các ban, ngành, đoàn thể trong thành phố, còn phải kể đến sự đóng góp không nhỏ của những người tình nguyện làm công tác xóa mù chữ.

Trần Hồng Tuyết Trân, Bí thư Đoàn phường Cái Khế, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ, cho biết: “Phường Cái Khế vẫn còn nhiều hộ thuộc thành phần lao động nghèo, con cái sớm vào đời mưu sinh, thất học, chịu nhiều thiệt thòi. Chúng tôi quyết tâm giúp đỡ để các em có điều kiện tiếp cận tri thức, tạo dựng được tương lai tốt hơn cho mình”. Từng tham gia dạy các em có hoàn cảnh kém may mắn thuộc lớp tình thương ở Trường Tiểu học Cái Khế 1, phường Cái Khế, Trân không chỉ truyền chữ mà còn vận động các bạn đoàn viên trong phường quyên góp để tặng các em tập sách, dụng cụ học tập. Trân kể: “Có em 13 tuổi đầu vẫn chưa biết được mặt chữ, khi vào học thì thích lắm. Phần lớn các em rất nghịch, khó quản lý, nhiều em học rất chậm, nếu không kiên trì thì khó lòng gắn bó với các em được. Thương nhất là những em nhỏ rất ham học và học giỏi, ngoan, nhưng vì quá tuổi, thiếu giấy tờ, nghèo nên không theo đuổi được con đường học vấn”. Ngoài các em ở lớp tình thương, bất cứ ai cần học chữ Trân đều tận tình chỉ bảo.

Trường Tiểu học Cái Khế 1, phường Cái Khế thường mở 3 lớp trong năm học: lớp phổ cập, lớp tình thương và lớp sau xóa mù chữ, khai giảng vào ngày 15-9. Cô Mai Thị Được, giáo viên phụ trách chính những lớp này, cho biết: Khóa rồi, lớp tình thương có khoảng 30 em, đủ mọi thành phần, độ tuổi, phần lớn là dân di cư đến từ nơi khác theo học; lớp phổ cập có 3 em. Năm nay, cô không biết có đảm bảo được sĩ số hay không vì các em thường theo cha mẹ đi làm ăn xa, hay nghỉ học ngang. Ấn tượng nhất đối với cô Được là nhóm đối tượng lớn tuổi tham gia lớp tình thương, lần đầu tiên cầm cây viết cứ ngượng nghịu vì bàn tay đã quen lao động. Đến khi viết được tên mình, có học viên đã rơi nước mắt vì xúc động. Nhưng do hoàn cảnh, nhiều người vừa biết chữ, biết làm tính đã nghỉ ngang, sau đó lại quên hết. Vì vậy, cô Được phải mở song song lớp sau xóa mù chữ bên cạnh lớp tình thương để vận động họ đi học trở lại cho khỏi quên kiến thức. Còn đối tượng lớp sau xóa mù chữ đa phần là công nhân, hộ lý..., chủ yếu học để bổ sung bằng cấp đi làm. Cô Được tâm sự: “Dù cực nhưng tôi rất vui vì công sức của mình bỏ ra hữu ích”. Hơn 10 năm qua, cô đã cần mẫn làm công việc xóa mù chữ cho những mảnh đời kém may mắn bằng tất cả tấm lòng của một cô giáo yêu nghề.

Hội Từ thiện TP Cần Thơ cũng có một lớp tình thương dạy vào mỗi buổi chiều, từ 16 giờ đến 17giờ 30. Ngoài cô giáo chính, ở đây còn có một lực lượng đông đảo tình nguyện viên là sinh viên Trường Đại học Cần Thơ đến kèm các em. Chương trình dạy dựa theo sách giáo khoa phổ thông, cũng có thi kiểm tra chất lượng, thi học kỳ... Em Nguyễn Thị Ý Nhi, 16 tuổi, đang học chương trình lớp 3 ở hội, vui vẻ nói: “Giờ con đã biết viết tên, số nhà, làm tính được rồi. Con sẽ ráng học để biết chữ nhiều, đi học nghề, không bán vé số nữa”. Gia đình Nhi rất nghèo, ở trọ bên phường Hưng Phú, quận Cái Răng. Ngày ngày, Nhi theo cha mẹ qua bến Ninh Kiều làm thuê. Từ ngày biết chữ, cuộc đời Nhi như tươi sáng hơn. Nhi và các bạn xem cô giáo và các anh chị sinh viên như người thân của mình. Cô Nguyễn Thị Bạch Cúc, phụ trách lớp học của Hội Từ thiện, kể: “Tình cảm quý mến của các em đã giữ chân chúng tôi. Khó khăn nhưng chúng tôi luôn cố gắng dạy bảo các em đàng hoàng, để sau này có tri thức lập thân, thành người có ích cho xã hội”.

Học trò của cô Được và cô Cúc giống nhau ở chỗ đều nghèo, có em sống dưới ghe, lâu lâu ghé học vài tháng rồi theo cha mẹ đi nơi khác; có em ngày ngày đi lượm ve chai về lấm lem, nhai vội ổ bánh mì rồi vào lớp... Ngoài học chữ, các em còn được cô giáo dạy nhân nghĩa, cách ứng xử... Những em trưởng thành từ con chữ vỡ lòng của các lớp tình thương, xóa mù chữ là phần thưởng quý giá dành tặng các cô. Như em Nguyễn Ngọc Hiền quê ở quận Bình Thủy, vào lớp cô Được học khi còn chưa biết đánh vần, nay đã tốt nghiệp lớp 12. Hiền đang vừa học vừa trồng hoa kiểng tại TP Cần Thơ kiếm sống. Hiền ước ao một ngày nào đó được bước chân vào giảng đường đại học.

Ông Nguyễn Văn Từ, Phó Trưởng phòng Thường xuyên chuyên nghiệp, phụ trách phần chống mù chữ Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, cho biết: “Nhiều năm qua, TP Cần Thơ đã tích cực thực hiện chủ trương xóa mù chữ cho các đối tượng không có điều kiện đi học ở trường lớp chính quy. Chương trình xây dựng xã hội học tập trước đây chủ yếu xóa mù chữ cho các đối tượng từ 15-35 tuổi, đạt chỉ tiêu 90%. Từ khi thực hiện Quyết định 112/2005/QĐ -TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt đề án: “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2005- 2010”, TP Cần Thơ đã mở rộng độ tuổi xóa mù chữ, tỷ lệ người được xóa mù chữ cao hơn so với trước. Trong hệ thống thống kê được, hiện TP Cần Thơ có 21 lớp xóa mù chữ; 28 lớp sau xóa mù chữ. Bên cạnh đó, còn có rất nhiều lớp học tự phát tại cộng đồng, giúp cho những đối tượng thiệt thòi tiếp cận học vấn. Công sức của thầy cô trong công tác xóa mù chữ là rất lớn, làm việc gần như không có thù lao nhưng họ vẫn cố gắng phục vụ lợi ích chung của cộng đồng”. Nhằm chống tái mù chữ, năm học 2007-2008, Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ cũng đã mở 229 lớp với 16.195 lượt người tham dự. Theo ông Từ, khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác xóa mù chữ là về mặt nhân sự, luôn thiếu người đứng lớp.

Để đạt được các mục tiêu về xóa mù chữ, xây dựng xã hội học tập trong tương lai theo chỉ đạo của Chính phủ, cần phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các ban ngành. Và giáo viên đứng lớp, những người “đưa đò” lặng thầm, cần phải được nhìn nhận đúng vai trò của mình, có chế độ đãi ngộ hợp lý, giúp họ có thêm niềm tin tiếp tục thực hiện công việc cao quý của mình.

Bài, ảnh: KIỀU CHINH