Có đến 63,1% doanh nghiệp (DN) ngành xây dựng phải vay vốn sản xuất kinh doanh, nên DN kỳ vọng được hỗ trợ tốt hơn để phục hồi sản xuất kinh doanh năm 2022.

Thách thức từ đại dịch

Trong 3 tháng cuối năm, cả nước chuyển trạng thái phòng, chống dịch sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát có hiệu quả dịch COVID-19”, mở cửa nền kinh tế nhưng DN ngành xây dựng vẫn chưa bắt nhịp phục hồi sản xuất kinh doanh. Theo Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý IV so với quý III-2021, DN ngành xây dựng kém lạc quan hơn. Trong số 6.209 DN phản hồi phiếu điều tra (chiếm 88,5% số DN được chọn mẫu điều tra), có 52,4% DN nhận định quý IV khó khăn hơn quý III-2021, chỉ 25,8% DN nhận định sản xuất kinh doanh vẫn ổn định và số DN nhận định thuận lợi hơn là 21,8%.

Dự báo quý I-2022 có đến 51% DN cho rằng sẽ khó khăn hơn quý IV-2021. Chỉ 21,3% nhận định sản xuất kinh doanh thuận lợi hơn và 27,7% nhận định sẽ giữ ổn định. Về biến động các yếu tố đầu vào, việc lao động rời các trung tâm đô thị, công nghiệp và giá vật tư, nguyên liệu tăng đã tác động trực tiếp đến DN ngành xây dựng.

Theo Tổng cục Thống kê, kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ lao động chung làm việc trong các DN xây dựng quý IV-2021 giảm 12,3% so với quý IV-2020 (lao động thường xuyên giảm 6,4%, lao động thời vụ giảm 17,7%). Còn so với quý III-2021, lao động chung trong các DN xây dựng quý IV-2021 tăng 0,5% (lao động thường xuyên tăng 2%, lao động thời vụ giảm 1,1%). Tổng chi phí sản xuất trên một đơn vị sản phẩm quý IV-2021, có 43,5% DN nhận định tăng so với quý III-2021 và 29,2% DN nhận định không thay đổi, chỉ có 27,3% DN nhận định giảm.

Trong số DN được khảo sát có tới 63,1% DN vay vốn phục vụ sản xuất kinh doanh; trong đó 95,4% vay từ hệ thống ngân hàng, còn lại 4,6% từ nguồn khác. Khu vực DN ngoài Nhà nước có tỷ lệ vay vốn từ hệ thống ngân hàng cao nhất với 96,7%; khu vực DN Nhà nước là 88,5% và khu vực DN FDI là 64,1%. Việc tiếp cận vốn vay từ hệ thống ngân hàng quý IV dù thuận lợi hơn quý III-2021 (29,1% DN đánh giá thuận lợi hơn), 46,4% DN nhận định tình hình vay vốn ngân hàng giữ nguyên và vẫn còn 24,5% DN nhận định vay vốn ngân hàng khó khăn. Vì vậy, DN cần nhiều nguồn lực hỗ trợ hơn để bắt nhịp đà phục hồi kinh tế.  

Trợ lực cho doanh nghiệp

Theo các DN, chuyển trạng thái phòng, chống dịch đã tác động tích cực đến DN. Tuy nhiên, với đặc thù ngành xây dựng, DN vẫn gặp rất nhiều khó khăn, như: thiếu lao động có tay nghề, thiếu vốn, giá nguyên vật liệu tăng cao gây bất lợi lớn cho DN, do đã ký hợp đồng xây dựng tại thời điểm giá nguyên vật liệu chưa tăng.

Về chi phí sản xuất, dự báo quý I-2022 so với quý IV-2021, có đến 52,8% DN nhận định tổng chi phí sản xuất trên một đơn vị sản phẩm tăng; 27,7% DN dự báo không đổi và 19,5% DN nhận định giảm. Trong đó, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh chiếm tỷ trọng 54,2% trong tổng chi phí sản xuất. Các DN dự báo quý đầu năm 2022, có 54,1% DN nhận định chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tăng; 27% DN cho rằng không đổi và 18,9% DN dự báo giảm so với quý cuối năm 2021. DN cũng lo ngại chi phí nhân công trực tiếp tăng trong quý đầu năm mới, khi có đến 43,9% DN trả lời chi phí nhân công trực tiếp tăng, 36,8% DN cho rằng không đổi và 19,3% DN dự báo giảm so với cuối năm 2021.

Để các DN xây dựng có thể phục hồi và tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh, DN kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước có các biện pháp bình ổn giá nguyên vật liệu đầu vào cho ngành xây dựng. Tạo điều kiện cho DN tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn bằng cách tiếp tục kéo dài thời gian giảm lãi suất vay ngân hàng, hỗ trợ vay ngân hàng lãi suất thấp; thủ tục vay vốn ngân hàng thuận lợi, nhanh chóng hơn. Đồng thời, tạo điều kiện đấu thầu mở rộng; đẩy mạnh công tác giải ngân đầu tư công đối với các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước để các công trình không bị gián đoạn thi công.

Các DN cũng kiến nghị gia hạn kiểm tra thuế; kéo dài thời gian miễn giảm thuế, phí, nộp thuế, lệ phí... để giảm áp lực cho DN. Song song đó, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục trình tự cấp giấp phép xây dựng để các công trình, dự án được thi công đúng tiến độ. Tăng cường đối thoại chính quyền với DN, nhằm kịp thời giải quyết các khó khăn cho DN.

SONG NGUYÊN