Chuyển đổi số trong quản lý hành trình tàu cá là giải pháp cốt lõi nhằm minh bạch hóa khai thác, chống khai thác bất hợp pháp (IUU) và gỡ “thẻ vàng” EC. Thời gian qua, TP Cần Thơ đã bắt buộc chủ tàu cá cài đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), khai báo điện tử trong quá trình đánh bắt, khai thác hải sản.

Hiệu quả chuyển đổi số

Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, cho biết: “Theo quy định, tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên bắt buộc phải lắp đặt thiết bị VMS để truyền dữ liệu định vị về đất liền theo tần suất định kỳ (thường 1-2 giờ/lần). Cơ quan quản lý có thể theo dõi thời gian thực hành trình của từng tàu, cảnh báo tự động khi tàu vượt ranh giới vùng biển cho phép hoặc mất kết nối thiết bị. Các dữ liệu VMS được tích hợp vào hệ thống tại các Ban quản lý cảng cá địa phương (Cảng cá Tắc Cậu, Cảng cá Trần Đề, hoặc các trạm kiểm soát biên phòng) để đối chiếu lịch sử hành trình trước khi tàu cập, rời cảng. Qua đó, công tác quản lý, chống khai thác IUU đạt hiệu quả ngày càng cao”.

100% tàu cá trên địa bàn TP Cần Thơ được lắp đặt thiết bị quản lý hành trình đánh bắt, khai thác.

TP Cần Thơ có tổng số 784 tàu cá đã đăng ký và được cấp phép khai thác hải sản, trong đó có 340 tàu từ 15m trở lên, 60 tàu làm dịch vụ hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản… Hiện 784/784 tàu cá đã cập nhật vào cơ sở dữ liệu quốc gia Vnfishbase; tàu có chiều dài lớn nhất từ 12m trở lên đã gia hạn đăng kiểm 414/452 chiếc, đạt 91,63%.

Về công tác quản lý VMS, đến thời điểm hiện tại, thành phố có 100% tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Bên cạnh đó, ngành NN&MT thành phố đã thành lập Tổ giám sát hành trình trên tàu cá VMS, nhằm hỗ trợ chủ tàu khắc phục lỗi mất kết nối, đồng thời xác minh các trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối với thiết bị giám sát hành trình tàu cá…

Trong 6 tháng đầu năm 2026, TP Cần Thơ đã phát hiện 6 lượt/6 tàu cá có chiều dài từ 15m đến dưới 24m mất kết nối ngoài khơi; 1 lượt của 1 tàu cá có chiều dài trên 24m mất kết nối ngoài khơi. Các trường hợp mất kết nối được xử lý theo quy định.

Tại Cảng cá Trần Đề, đơn vị quản lý đã tổ chức khai thác vận hành 24/24 giờ để phục vụ cho tàu thuyền cập bến, rời cảng. Trong 6 tháng qua, số tàu thuyền cập, lưu cảng đạt 10.178 lượt (bến cá Mỏ Ó đạt 389 lượt) và tổng lượng hàng hóa qua cảng đạt 87.162 tấn (trong đó hàng thủy sản đạt 45.888 tấn).

Tổng số tàu khai thác lên cá tại cảng 1.051 tàu, trong đó tỷ lệ số tàu đã nộp nhật ký khai thác đạt 100%. Hoạt động chống khai thác bất hợp pháp, kiểm tra VMS tại cảng cá được thực hiện nghiêm túc. Qua đó, tổng kiểm tra tàu cập cảng, xuất cảng từ đầu năm đến hết tháng 6 là 1.051 tàu/1.125 lượt. 6 tháng đầu năm, TP Cần Thơ không có tàu cá khai thác vi phạm vùng biển nước ngoài.

Tăng cường quản lý

Để nâng cao hiệu quả, chất lượng kết nối, quản lý hành trình khai thác của tàu cá trên địa bàn, đầu tháng 7-2026, TP Cần Thơ triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao vệ tinh thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Đồng thời, thành phố xét duyệt hồ sơ hỗ trợ chính sách này một cách chặt chẽ, chính xác, khách quan, đúng trình tự, nội dung quy định.

Các sở, ngành, địa phương, đơn vị liên quan nâng cao tinh thần trách nhiệm, tích cực, chủ động phối hợp, hỗ trợ triển khai thực hiện đồng bộ nội dung chính sách trên theo Nghị quyết số 06/2026/NQ-HĐND ngày 29-4-2026 của HĐND thành phố, đảm bảo ngư dân được thụ hưởng chính sách, an toàn ra khơi khai thác, đánh bắt...

Theo đó, chủ tàu cá được hỗ trợ cước phí thuê bao vệ tinh thiết bị giám sát hành trình trong thời hạn 3 năm, kể từ ngày Nghị quyết số 06/2026/NQ-HĐND có hiệu lực thi hành. Đối tượng hỗ trợ là tổ chức, cá nhân có tàu cá đăng ký trên địa bàn TP Cần Thơ với chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên.

Sở NN&MT thành phố phối hợp Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng, các đơn vị có liên quan lồng ghép công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật của đơn vị, kết hợp phổ biến nội dung chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao vệ tinh thiết bị giám sát hành trình đến từng ngư dân; rà soát, thống kê lập danh sách ngư dân đủ điều kiện hỗ trợ theo quy định; hướng dẫn, nhắc nhở trực tiếp chủ tàu, ngư dân thuộc diện được hưởng chính sách thông qua hoạt động nghiệp vụ về công tác quản lý tàu cá, kiểm soát tàu ra, vào cảng; thực hiện tốt các quy định về quản lý tàu cá, lắp đặt, sử dụng thiết bị giám sát trên tàu, các quy định có liên quan nhằm đáp ứng đầy đủ điều kiện khi hoạt động…

Ngoài ra, Sở NN&MT thành phố phối hợp đơn vị liên quan thành lập Tổ thẩm định, rà soát, xét duyệt điều kiện hỗ trợ theo quy định. Theo dự toán, ngân sách thành phố đảm bảo chi cho ngư dân thuộc đối tượng được hỗ trợ với kinh phí 300.000 đồng/tháng/tàu (380 tàu trên 15m). Tổng kinh phí hỗ trợ cho 3 năm là 4,104 tỉ đồng, từ nguồn ngân sách địa phương.

Theo Sở NN&MT TP Cần Thơ, mục tiêu chính của việc hỗ trợ lắp đặt thiết bị giám sát hành trình là khắc phục cảnh báo “thẻ vàng” IUU của EC, siết chặt quản lý tàu cá và bảo vệ nguồn lợi. Tại TP Cần Thơ, chính sách này giúp ngư dân giảm gánh nặng chi phí mua, duy trì thiết bị và minh bạch hóa hoạt động khai thác trên biển.

Bà Quách Thị Thanh Bình nhấn mạnh: “Ngành Nông nghiệp thành phố tăng cường phối hợp đơn vị chức năng thực hiện chính sách này, nhằm đảm bảo việc triển khai hỗ trợ ngư dân trên địa bàn theo đúng Nghị quyết số 06/2026/NQ-HĐND của HĐND kịp thời, chính xác, đúng quy định. Tất cả ngư dân thuộc diện được hưởng chính sách đều được hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận nội dung chính sách và tích cực thực hiện để được hưởng hỗ trợ theo quy định…”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN