Bài, ảnh: MINH HUYỀN

Hệ quả của đại dịch COVID-19 cùng các thay đổi, biến động của nền kinh tế đã và đang khiến doanh nghiệp (DN) đối mặt với môi trường kinh doanh phức tạp và đầy bất ổn. Hơn bao giờ hết, những người lãnh đạo, nắm vai trò quản lý DN phải luôn sẵn sàng phản ứng nhanh, liên tục thay đổi, bắt kịp với xu hướng mới, đóng vai trò "đầu tàu" cho sự phát triển và tồn tại của DN mình.

DN ở TP Cần Thơ tham gia giới thiệu các dịch vụ kiểm nghiệm đến khách hàng tại Vườn ươm Công nghệ Công nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc tại 
TP Cần Thơ.

Nắm bắt xu hướng mới

Trong khuôn khổ hội thảo trực tuyến do Viện Ðào tạo và Tư vấn DN phối hợp với Cổng thông tin hỗ trợ DN, Trường Ðại học Ngoại thương (Hà Nội) tổ chức với chủ đề "Lãnh đạo thích ứng - bí quyết dẫn dắt DN thành công", PGS.TS Nguyễn Văn Minh, Viện trưởng Viện Ðào tạo và Tư vấn DN, cho rằng, trong thời đại số, các lý thuyết cạnh tranh bắt đầu thay đổi. Biên giới giữa các ngành là biên giới mềm và cạnh tranh bất đối xứng. Thị trường thay đổi dẫn đến xu hướng vừa hợp tác vừa cạnh tranh. Có những lĩnh vực DN chuyển từ đối tác trở thành đối thủ và ngược lại từ đối thủ lại trở thành đối tác. Thị trường xuất hiện xu hướng xóa bỏ trung gian, cung cấp sản phẩm, dịch vụ trực tiếp từ DN đến khách hàng, trực tiếp tiếp cận đến người dùng cuối. Bên cạnh đó là xu hướng tạo ra trung gian mới với dịch vụ đồng bộ và trọn gói thay cho các trung gian đơn ngành. Thị trường chuyển từ tập trung vào sản phẩm sang tập trung vào khách hàng, chuyển từ bán sản phẩm sang bán trải nghiệm sản phẩm, phát triển hệ sinh thái sản phẩm xoay quanh các sản phẩm lõi, xây dựng nền tảng kinh doanh và công nghệ để phát triển hệ sinh thái công nghệ và hệ sinh thái kinh doanh, thúc đẩy kinh tế chia sẻ...

Quá trình chuyển đổi số ngày càng đi vào chiều sâu và chuyển đổi số tới cốt lõi là chuyển đổi mô hình kinh doanh và sản phẩm, dịch vụ của DN. Theo ông Nguyễn Ðoàn Kết, Phó Chủ tịch HÐQT, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Bóng đèn Phích nước Rạng Ðông, tái cấu trúc sản phẩm, DN tích hợp công nghệ vận hành và công nghệ số và thực hiện theo quá trình xoáy trôn ốc không có điểm dừng, tạo ra các bản sao số. DN không ngừng tối ưu hóa quá trình công nghệ vận hành, tích hợp với công nghệ số để tạo ra bản sao số có độ phân giải cao hơn. Vòng lặp này lặp đi lặp lại nhiều lần để đưa DN phát triển đến trạng thái sản xuất thông minh và linh hoạt. DN quy hoạch các phần mềm chuyển đổi số để dễ dàng kiểm soát, khai thác đánh giá trình độ trưởng thành số của từng khâu. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi mô hình điều hành là cấp thiết. Rạng Ðông áp dụng chuyển đổi từ mô hình chức năng tuyến tính sang mô hình ma trận bằng cách hình thành tổ chức mới theo các đội nhóm, hoàn thiện thể chế vận hành đội nhóm, giải phóng sức sáng tạo, tạo văn hóa đội nhóm dựa trên đổi mới sáng tạo.

Nhiều DN nhận định khi phải đối mặt với một thời đại biến động, chứa đựng nhiều yếu tố không chắc chắn, đầy phức tạp và mơ hồ, DN càng phải nâng cao năng lực thích ứng, đổi mới sáng tạo, tăng chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ. Khi kinh doanh phải đặt ra bài toán nhanh chóng thu hồi vốn, làm sao đưa được sản phẩm đúng ra thị trường với chi phí thấp nhất, thời gian nhanh nhất, có sự gắn kết về nhân sự cũng như đội nhóm để dẫn dắt DN phát triển.

Chuyển đổi tư duy

Bà Nguyễn Thị Hương Thảo, Trưởng phòng Số hóa ngân hàng bán lẻ, Ngân hàng TMCP Phương Ðông, chia sẻ: Về tầm nhìn, các nhà lãnh đạo DN ngày nay cần có khả năng nhìn xuyên qua những hỗn loạn để có tầm nhìn rõ ràng, sáng suốt về tổ chức của mình; xác định nhiệm vụ, giá trị và chiến lược của công ty. Các nhà lãnh đạo cần có hiểu biết sâu sắc về các khả năng và chiến lược của tổ chức để có thể chiếm ưu thế bằng cách phát huy điểm mạnh và giảm thiểu điểm yếu trong bối cảnh môi trường thay đổi nhanh chóng. Nếu nhà lãnh đạo chỉ lắng nghe các thông tin một chiều hoặc các ý kiến đồng thuận thì sẽ mang đến rủi ro lớn. Thay vào đó, cần tiếp cận nguồn thông tin đa chiều và đầy đủ bằng cách tiếp cận, tương tác trực tiếp với các khách hàng mục tiêu và nhân viên, bám sát những thay đổi của thị trường. DN cần trang bị cho mình những phương pháp và mô hình mới, khả năng thích ứng linh hoạt để thích nghi nhanh chóng với thời thế nhưng vẫn bám sát được chiến lược; cần nhiều kế hoạch dự phòng trong khi vẫn giữ các bảng cân đối kế toán vững chắc để đối phó với các sự kiện không lường trước được…

Không sa thải nhân sự, không giảm lương nhân viên, giữ được nhịp độ phát triển trong giai đoạn kinh tế biến động là mối băn khoăn của nhiều lãnh đạo DN. Theo ông Nguyễn Ðoàn Kết, DN cần nâng cao năng lực thích ứng, chọn con đường chuyển đổi số, mở rộng không gian tăng trưởng, tái cấu trúc chiến lược tăng trưởng và mô hình kinh doanh. Trên cơ sở sản phẩm cũ, sản phẩm nền cần nâng cao trình độ tự động hóa, kết nối, công nghệ số và sản phẩm mở ra sản phẩm mới có trình độ cao hơn, mở rộng thị trường, thu hút thêm nhân sự mới, tổ chức đào tạo và thúc đẩy quá trình tự đào tạo, nâng cao tay nghề, tri thức thích ứng với công nghệ mới của người lao động. Mở rộng không gian tăng trưởng để giữ chân và thu hút lao động làm việc, đảm bảo thu nhập cho người lao động. Ứng dụng sức mạnh tổng hợp để chuyển đổi số. Lãnh đạo doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, nhận thức về sự thay đổi và thay đổi một cách có hệ thống, có niềm tin, hành động có phương pháp, học tập từ thực tiễn, kết hợp vận dụng tri thức tư vấn từ các chuyên gia bên ngoài. Người lãnh đạo DN cần rèn luyện từ thực tiễn, sẵn sàng thử và sai, bởi không có con đường chung cho tất cả DN, mỗi DN phải tìm con đường riêng phù hợp với DN mình.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Minh, các nhà lãnh đạo DN cần cân bằng mục tiêu dài hạn với nhu cầu trước mắt, xác định các lợi ích mà ý tưởng đổi mới sẽ mang lại. Từ đó chủ động đổi mới bắt kịp với tốc độ thay đổi, quan tâm kết hợp giữa khả năng sinh lời với trách nhiệm xã hội. Bảo vệ lợi nhuận trong ngành công nghiệp sản xuất đại trà. Ðẩy mạnh sự cộng tác giữa các bộ phận trong công ty. Cần tìm ra thị trường có khả năng sinh lời cao nhưng chưa được khai thác. Giải quyết các thách thức về bền vững sinh thái, liên kết chiến lược với trải nghiệm khách hàng. DN càng khó khăn càng nỗ lực để phát triển bởi chùng lại sẽ mất cơ hội; cần kết hợp nhuần nhuyễn giữa tri thức và trải nghiệm thực tế, sử dụng nhiều mảng tri thức liên ngành đa ngành để tìm ra lời giải tổng hợp trong giai đoạn biến động hiện nay.