CHÂU LAN

3 tấn xoài Cát Chu của Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ nông nghiệp Tịnh Thới, có chỉ dẫn địa lý Cao Lãnh (Ðồng Tháp) là lô đầu tiên, sau đó HTX sẽ xuất 8 tấn mỗi tuần.

Sản phẩm hữu cơ được bày bán phổ biến ở nước ngoài. Ảnh: Kh.M.

Cảnh báo quốc tế và làm ăn tử tế

Toàn tỉnh Ðồng Tháp có 13.000ha xoài, sản lượng 113.000 tấn/năm - đứng đầu ÐBSCL. Trong đó, 90% diện tích có bao trái, 353ha đạt chứng nhận VietGAP, Global GAP diện tích 55ha. Những con số diện tích thực hành nông nghiệp tốt đang cố gắng vượt lên, bắt kịp cơ hội.

Cơ hội vào EU sẽ luôn là thách thức những kiểu làm ăn không đàng hoàng, tử tế. Nhưng EU không thay đổi thái độ kiểu kèo trên khi mua bán như Trung Quốc.

EU vừa công bố khoản viện trợ không hoàn lại tối đa 210 triệu Euro từ năm 2021-2024 giúp Việt Nam trong các lĩnh vực ưu tiên như nền kinh tế tuần hoàn, kinh tế số thích ứng với khí hậu, hỗ trợ doanh nghiệp (DN) khởi nghiệp có trách nhiệm… Nhưng điều đó cũng có nghĩa là những quy định “gắt củ kiệu” trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm nhập khẩu vào EU phải được thực thi.

Trong năm vừa qua, Việt Nam liên tiếp nhận cảnh báo từ Cơ quan y tế Hà Lan, Italy và Tây Ban Nha về việc phát hiện các hóa chất cấm trong nông thủy sản. Vào tháng 8 năm ngoái, Cơ quan An toàn thực phẩm Ireland (FSAI) đã thông báo thu hồi một số lô mì ăn liền có chứa chất Ethylene Oxide. Pháp đăng tải thông tin thu hồi sản phẩm liên quan đến chất 2-chloroetanol (2-CE). Mọi nghi ngại dồn vào gói gia vị kèm theo. Theo đó, tần suất kiểm tra thuốc bảo vệ thực vật với các loại rau thơm như rau mùi 50%, húng quế 50%, bạc hà 50%, rau mùi tây 50%, hạt tiêu 50%, đậu bắp 50% - “khó tận cam lai”!

Ủy ban châu Âu đã đưa ra Quy định số (EU) 2021/2246, sửa đổi Quy định (EU) 2019/1793 về việc áp dụng tạm thời các biện pháp kiểm soát chính thức và khẩn cấp một số thực phẩm được nhập khẩu từ Việt Nam vào EU có hiệu lực. Hiện nay, Ba Lan, Ðức, Pháp… đã áp dụng Quy định này, do đó những mặt hàng mì, miến, bún, phở, hủ tiếu… phải bổ sung phiếu kiểm nghiệm dư lượng chất Ethylene oxide và chứng thư xác nhận không có dư lượng Ethylene oxide của cơ quan quản lý nhà nước Việt Nam.

Mì ăn liền của Việt Nam chịu tần suất kiểm tra 20% với dư lượng của Ethylene Oxide (tổng cộng của cả ethylene oxide và 2-chloro-ethanol, vì đều được đề cập là ethylene oxide). Do mì ăn liền là sản phẩm tổng hợp, trong trường hợp sản phẩm có thêm trứng hoặc mỡ động vật, thì cần thêm chứng thư từ Cục Thú y. Nếu thuần túy các sản phẩm từ thực vật thì cần liên hệ với Cục Bảo vệ thực vật để lấy chứng thư. Hiệu lực thi hành từ ngày 17-2-2022. Mới đây, 3 công ty đang có hàng chuẩn bị cập bến EU, là ViFon, Acecook và Công ty CP thực phẩm Thiên Hương, đã gởi văn bản lên Chính phủ đề nghị can thiệp gia hạn để các DN kịp bổ sung chứng thư Health Certification theo mẫu mới của EU. Trong khi Ấn Ðộ đã “lẹ lẹ” hỗ trợ cho các DN làm theo mẫu mới.

Xu hướng tiêu dùng sản phẩm tự nhiên

Các phân tích gia cho rằng nhu cầu thực phẩm chức năng tăng nhanh do đại dịch COVID-19, kể cả Anh Quốc (72% người tiêu dùng quan tâm đến các thực phẩm chức năng, trà, gia vị giúp tăng cường sức khỏe).

Tại Ðức, các sản phẩm có lợi sức khỏe, organic được người tiêu dùng ưa chuộng, đồ ăn chay và thuần chay, thực phẩm bổ sung dinh dưỡng, sản phẩm tự nhiên tốt cho sức khỏe (tăng trưởng đạt 4,9%, ước tính lên đến 21 tỉ USD vào 2027); riêng tại Hà Lan - nhu cầu nhập khẩu để tái xuất đang tăng trưởng mạnh khi 42% người tiêu dùng tìm kiếm các sản phẩm tốt cho sức khỏe.

Nếu nhìn thị trường hương liệu sẽ thấy mức tăng trưởng đạt 8,2%, tăng đều hằng năm, thách thức với thói quen cũ nhưng là cơ hội nếu các nhà sản xuất, nguồn cung từ Việt Nam tự điều chỉnh. Riêng lĩnh vực mỹ phẩm, sản phẩm có nguồn gốc từ tự nhiên, gần tự nhiên đang chiếm 3,9% tổng thị trường mỹ phẩm và ngày càng tăng. Ðặc biệt, thị trường protein thực vật ở EU đang phát triển mạnh, tốc độ tăng trưởng hằng năm đạt 5,9%, ước tính 9,5 tỉ USD 2027.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng Luật Thực phẩm chung của EU và đối với thực phẩm bổ sung, luật bổ sung thực phẩm của EU quy định: Mức dư lượng tối đa (MRLs) đối với thuốc trừ sâu and Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs); Dư lượng tối đa đối với dư lượng kim loại nặng trong chất bổ sung thực phẩm Regulation (EC) No 629/2008; Ô nhiễm trong thực phẩm và ô nhiễm vi sinh trong thực phẩm - ô nhiễm bởi salmonella (một vi sinh vật gây bệnh) là một vấn đề an toàn thực phẩm phổ biến đối với bột lá chùm ngây.

Về vệ sinh thực phẩm được nêu trong Phân tích mối nguy và Ðiểm kiểm soát tới hạn của EU, nói rõ cả chiếu xạ thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, các dung môi chiết xuất. Quy định mỹ phẩm 1223/2009, cụ thể là “Báo cáo An toàn Sản phẩm Mỹ phẩm” và “Thông tin Sản phẩm” cần đáp ứng:

- Yêu cầu về hóa lý, vi sinh và chất độc.

- Thông tin về hiệu quả (hiệu xuất) làm tăng giá trị sản phẩm.

Tinh dầu và chất chiết xuất cũng cần tuân thủ luật REACH (Ðánh giá đăng ký và cấp phép hóa chất) được thiết kế để quản lý rủi ro của các hóa chất được sản xuất và sử dụng ở EU (Có thể truy cập Phy2app.com).

Thực ra, không chỉ có EU, từ khi nhiều lô hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu bị phát hiện nhiễm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt quá giới hạn cho phép của Nhật, cơ quan chức năng Nhật Bản đã áp lệnh kiểm tra 100% đối với các sản phẩm của doanh nghiệp vi phạm và tăng cường kiểm tra chung đối với mặt hàng cùng loại của Việt Nam.

Hiện nay, rau ngót tươi cần kiểm tra 30% đối với hoạt chất hexaconazol; rau mùi tàu tươi (ngò tàu tươi) 100% đối với chlorpyrifos, cypermethrin, profenofos, hexaconazole; 30% đối với tebuconazole, Pydaben, Fenbuconnazole; trà chưa lên men 30% đối với triazophos; nấm Fukurotake 30% đối với chlorpyrifos; thanh long tươi 30% đối với metalaxyl, mefenoxam (do Nhật Bản chưa có quy định mức tồn dư tối đa cho phép nên họ áp mức 0,01 mg/kg).

Tại Trung Quốc, các cửa khẩu đều áp dụng quy định kiểm tra 100% lô hàng nhập khẩu từ Việt Nam, trong khi Thái Lan chỉ phải kiểm tra 30%. Nếu muốn thoát khỏi “kỳ thị”, chúng ta phải thay đổi. Nhiều chuyên gia EU khuyên: “Thay đổi thói quen cũng chính là thay đổi tương lai của các bạn”.