Năm qua là năm đầy khó khăn và thách thức đối với doanh nghiệp (DN) do tác động của đại dịch COVID-19. DN khó khăn dẫn đến việc làm, đời sống của người lao động và các khoản đóng góp vào ngân sách nhà nước cũng giảm theo. Theo ước tính của ngành thống kê, năm 2020, tỷ lệ thất nghiệp của lao động trong độ tuổi là 2,48%, trong đó tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị là 3,88%; khu vực nông thôn là 1,75%. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên (từ 15-24 tuổi) năm 2020 ước tính là 7,1%, trong đó khu vực thành thị là 10,63%; khu vực nông thôn là 5,45%... Tổng thu ngân sách nhà nước đến thời điểm 15-12-2020 ước đạt 1.307.400 tỉ đồng, bằng 86,5% dự toán năm, trong đó thu nội địa đạt 1.101.600 tỉ đồng, bằng 87,1%; thu cân đối ngân sách từ hoạt động xuất, nhập khẩu 172.300 tỉ đồng, bằng 82,8% so với kế hoạch... 

Có thể thấy, dịch COVID-19 đã ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN, nhiều nền kinh tế trên thế giới cũng lao đao vì đại dịch. Tuy nhiên năm 2020, Việt Nam vẫn giữ tăng trưởng dương, với mức tăng 2,91%. Ðây là nỗ lực kép của toàn hệ thống từ Trung ương đến địa phương trong phát triển kinh tế đi đôi với kiểm soát chặt dịch bệnh. DN cũng đã năng động và thích nghi nhanh hơn trong bối cảnh bình thường mới, tìm các “ngách” thị trường; đồng thời tận dụng các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. 

Theo Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Ðầu tư), kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các DN ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong quý IV-2020 cho thấy: Có 40,6% số DN đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh tốt hơn quý III và 24,7% số DN đánh giá gặp khó khăn, 34,7% cho rằng tình hình sản xuất kinh doanh ổn định. Dự kiến quý I-2021 so với quý IV-2020, số DN đánh giá xu hướng sẽ tốt lên là 42,8%, có 19% dự báo khó khăn hơn và 38,2% cho rằng tình hình sản xuất kinh doanh sẽ ổn định. Trong đó, khu vực DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài lạc quan nhất với 83% dự báo tình hình sản xuất kinh doanh quý I-2021 tốt hơn và giữ ổn định so với quý IV-2020; tỷ lệ này ở khu vực DN ngoài nhà nước và DN nhà nước lần lượt là 80,5% và 77,7%.

Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh về các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh trong quý cuối năm 2020, có 53,6% DN cho rằng khả năng cạnh tranh cao của hàng hóa trong nước là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DN. Có 49,8% DN cho biết do nhu cầu thị trường trong nước thấp; 33,4% DN gặp khó khăn về tài chính; 27,6% DN cho biết nhu cầu thị trường quốc tế thấp; 25,6% DN cho rằng lãi suất vay vốn cao; 25,3% DN không tuyển được lao động theo yêu cầu; 24,7% DN thiếu nguồn nguyên, nhiên, vật liệu; 20,7% DN cho rằng thiết bị công nghệ lạc hậu; 19,9% DN cho rằng tính cạnh tranh của hàng hóa nhập khẩu cao đã ảnh hưởng đến tăng trưởng của DN. Trong số DN trả lời, chỉ có 6,9% DN không có khả năng tiếp cận nguồn vốn vay và 2% DN thiếu năng lượng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Mặc dù khó khăn, nhưng DN lạc quan về xu hướng kinh doanh quý I-2021 so với quý IV-2020, có 43% DN dự báo khối lượng sản xuất tăng; 18,5% DN dự báo giảm và 38,5% số DN dự báo ổn định. Có 40,3% DN dự kiến có đơn hàng tăng; 17,5% dự báo đơn hàng giảm và 42,2% dự kiến có đơn hàng ổn định trong quý đầu năm 2021. Bên cạnh đó, có 33,8% DN dự báo tăng đơn hàng xuất khẩu mới; 18,8% dự kiến giảm và 47,4% DN dự báo ổn định trong quý I-2021. Vì vậy, đáp ứng sự kỳ vọng trong năm mới của DN rất cần Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, địa phương có chính sách linh hoạt và sáng tạo hơn, nhằm tạo động lực cho DN phát triển. 

SONG NGUYÊN