Hỏi: Khi tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội, cử tri cần nắm vững những nguyên tắc gì?

Đáp:

Điều 1 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội quy định: “Việc bầu cử đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín”.

* Nguyên tắc phổ thông trong bầu cử:

Là cuộc bầu cử được tổ chức cho nhiều người tham gia, không hạn chế đối với bất kỳ một công dân nào, trừ những công dân đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, người đang chấp hành hình phạt tù, người đang bị tạm giam và người mất năng lực hành vi dân sự thì không được tham gia bầu cử.

Ngoài ra, nguyên tắc phổ thông trong bầu cử đại biểu Quốc hội còn thể hiện ở các quy định:

- Việc bỏ phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội được tiến hành cùng một ngày trong cả nước và ngày bầu cử phải là ngày chủ nhật.

- Trong thời hạn mười (10) ngày trước ngày bầu cử, Tổ bầu cử phải thường xuyên thông báo cho cử tri biết ngày bầu cử, nơi bỏ phiếu, thời gian bỏ phiếu bằng hình thức niêm yết, phát thanh và các phương tiện thông tin khác của địa phương.

- Việc bỏ phiếu bắt đầu từ bảy giờ (7 giờ) sáng đến bảy giờ tối (19 giờ). Tùy tình hình địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu sớm hơn nhưng không được trước năm giờ (5 giờ) sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không được quá mười giờ (22 giờ) đêm.

- Chậm nhất là hai mươi (20) ngày trước ngày bầu cử, Ban bầu cử phải niêm yết danh sách người ứng cử ở địa phương mình theo quyết định của Hội đồng bầu cử.

* Nguyên tắc bình đẳng trong bầu cử:

Là những người ứng cử, bầu cử được quy định bình đẳng, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau.

- Người ứng cử chỉ được ghi tên vào danh sách ứng cử ở một đơn vị bầu cử.

- Mỗi cử tri chỉ được ghi tên vào danh sách ở một nơi mình thường trú hoặc tạm trú và có quyền bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội.

- Bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo, thành phần xã hội.

- Bình đẳng trong việc xác định số đại biểu được bầu của các đơn vị bầu cử.

- Bình đẳng trong xác định kết quả bầu cử.

* Nguyên tắc bầu cử trực tiếp:

Là cử tri trực tiếp đi bầu người mình tín nhiệm, không được ủy quyền hoặc nhờ người khác bầu hộ, phải tự mình viết phiếu và bỏ phiếu vào hòm phiếu.

Theo Điều 59 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội quy định: Cử tri không thể tự viết được phiếu bầu thì nhờ người khác viết hộ, nhưng phải tự mình bỏ phiếu; người viết hộ phải bảo đảm bí mật phiếu bầu của cử tri; nếu cử tri vì tàn tật không tự bỏ phiếu được thì nhờ người khác bỏ phiếu vào hòm phiếu.

Trong trường hợp cử tri ốm đau, già yếu, tàn tật không thể đến phòng bỏ phiếu được thì Tổ bầu cử mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến chỗ ở của cử tri để cử tri nhận phiếu và bầu.

* Nguyên tắc bỏ phiếu kín:

Là khi cử tri viết phiếu bầu, không ai được xem, kể cả thành viên Tổ bầu cử; nếu viết hỏng, cử tri có quyền đổi phiếu bầu khác; khi cử tri bỏ phiếu xong, Tổ bầu cử có trách nhiệm đóng dấu “đã bỏ phiếu” vào thẻ cử tri (Điều 60 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội).

(Còn tiếp)