Chuyển đổi số

Hạt nhân lan tỏa từ "bộ ba" khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Trong bối cảnh ĐBSCL đối mặt với biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên đất và nước, áp lực đô thị hóa, yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, TP Cần Thơ không chỉ là nơi chịu tác động, mà phải là nơi hình thành lời giải cho các thách thức vừa nêu. Lời giải đó không thể đến từ cách làm cũ, mà phải được hình thành từ khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) được thử nghiệm, hoàn thiện và lan tỏa từ Cần Thơ ra toàn vùng.

Ứng dụng máy bay không người lái phục vụ sản xuất lúa tại TP Cần Thơ.

Xây nền tảng

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Cần Thơ luôn xác định KHCN, ĐMST và CĐS là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trên cơ sở định hướng chung của Trung ương, thành phố đã ban hành nhiều chính sách, chương trình, kế hoạch nhằm đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao tiến bộ KHCN vào các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, y tế, giáo dục và môi trường. Các nhiệm vụ KHCN được triển khai tại các sở, ngành, địa phương không chỉ góp phần giải quyết các bài toán thực tiễn mà còn nâng cao trình độ kỹ thuật, năng lực công nghệ của doanh nghiệp và tổ chức công lập, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững.

TP Cần Thơ có 113 tổ chức có hoạt động KHCN. Các tổ chức này đã và đang hoạt động tích cực, hiệu quả trong nghiên cứu, ứng dụng chuyển giao, dịch vụ KHCN và ĐMST. Số lượng cán bộ KHCN trên địa bàn thành phố đạt 9,88 người/vạn dân. Tổng số nhân lực có hoạt động KHCN là 10.693 người. Năm 2025, thành phố đã thành lập Trung tâm Khởi nghiệp và ĐMST TP Cần Thơ thuộc Sở Khoa học và Công nghệ. Trung tâm đóng vai trò là tổ chức đầu mối của thành phố kết nối và khai thác các nguồn lực trong và ngoài thành phố cho hoạt động khởi nghiệp và ĐMST; xây dựng và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và ĐMST TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL trong các ngành nghề nhất định dựa trên lợi thế của địa phương và vùng. Trung tâm đã và đang được thành phố quan tâm, phát triển mang tầm khu vực và vùng ĐBSCL để định hướng trở thành hạt nhân kết nối trong khu vực ĐBSCL.

“Trung tâm Khởi nghiệp và ĐMST TP Cần Thơ không chỉ là nơi hỗ trợ khởi nghiệp, mà sẽ trở thành đầu mối kết nối “ba nhà”, không gian thử nghiệm chính sách, ươm tạo công nghệ và doanh nghiệp ĐMST, góp phần trực tiếp vào đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố và của cả vùng ĐBSCL”, ông Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, thông tin.

Phát huy mối liên kết “ba nhà”

Theo các chuyên gia, Cần Thơ đang đứng trước một nghịch lý phát triển, mặc dù là trung tâm của vùng, tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp dịch vụ nhưng động lực tăng trưởng chưa tương xứng, năng suất và giá trị gia tăng còn thấp, sức lan tỏa ĐMST ra toàn vùng còn hạn chế. Trong khi đó, các thách thức như biến đổi khí hậu, sụt lún, xâm nhập mặn, áp lực đô thị hóa, quá tải hạ tầng ngày càng gia tăng.

“Những vấn đề này không thể giải quyết bằng cách mở rộng theo chiều rộng, càng không thể trông chờ vào những giải pháp công nghệ đơn lẻ, manh mún. Chỉ khi khoa học tạo ra tri thức đúng và trúng với điều kiện của vùng; ĐMST chuyển hóa tri thức đó thành các giải pháp phù hợp với thị trường, đời sống và CĐS giúp triển khai, nhân rộng, lan tỏa các giải pháp ấy trên quy mô lớn thì Cần Thơ mới thực sự phát huy được vai trò trung tâm động lực của vùng. Nói cách khác, bộ ba KHCN - ĐMST - CĐS chính là con đường để Cần Thơ vượt qua giới hạn phát triển hiện nay, chuyển từ vai trò tiếp nhận thách thức sang vai trò kiến tạo lời giải, chuyển mình thành một trung tâm ĐMST thực chất của vùng trong kỷ nguyên số”, ông Phạm Đức Long, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh.

Về mối liên kết “3 nhà”: Nhà nước - viện trường - doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng, doanh nghiệp cần được đặt ở vị trí trung tâm. Bởi hiện nay nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nông nghiệp, chế biến, logistics và dịch vụ, chưa đủ năng lực để “đặt bài toán” cho nghiên cứu, trong khi các cơ sở nghiên cứu lại thiếu động lực gắn kết sâu với thị trường. Đổi mới mối quan hệ “ba nhà” trong bối cảnh này là tái thiết cơ chế tương tác giúp doanh nghiệp của Cần Thơ nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và ĐMST; viện trường định hướng nghiên cứu theo vấn đề thực tiễn của vùng và giúp Nhà nước chuyển vai từ người cấp phát sang người đặt hàng và kiến tạo thị trường ĐMST.

Cũng liên quan đến mối liên kết “3 nhà”, PGS.TS Lê Nguyễn Đoan Khôi, Trưởng Phòng KHCN và ĐMST, Đại học Cần Thơ đề xuất mô hình hợp tác nghiên cứu “Lab-in-Fab”, qua đó triển khai các phòng thí nghiệm ngay tại nhà máy doanh nghiệp hoặc phòng nghiên cứu doanh nghiệp đặt tại Trường để rút ngắn thời gian từ phòng thí nghiệm đến thị trường. Đồng thời, đề nghị các địa phương và doanh nghiệp tăng cường “đặt hàng” các chương trình KHCN tích hợp, quy mô lớn để giải quyết các vấn đề bức xúc của vùng như logictics nông sản và thích ứng biến đổi khí hậu. Ngoài ra, Nhà nước cho phép áp dụng khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) để triển khai các công nghệ tiên phong như thiết bị bay không người lái (UAV) và Robot trong nông nghiệp…

Bài, ảnh: MỸ THANH

Chia sẻ bài viết

Từ khóa

chuyển đổi số đổi mới sáng tạo

BÌNH LUẬN