Tại ÐBSCL, đại dịch COVID-19 lan rộng  khiến đầu ra nhiều loại trái cây, rau củ đã khó, càng khó khăn hơn. Hình ảnh trái cây thừa ế, khê đọng thật tương phản với hoạt động xuất khẩu, nhưng lại khớp cung nông sản - cầu đô thị như thực tế đang diễn ra ở TP Hồ Chí Minh.

Cửa hàng đặc sản ÐBSCL tiếp cận các nhà vườn tìm trái cây ngon - lành về bán.

Khơi dòng cho vải

TS Nguyễn Văn Kiền, Sáng lập viên Mekong Organic Club, đang sống tại Australia hiểu niềm vui của các nhà xuất khẩu khi phiên đấu giá vải tươi lần đầu tiên tại thành phố Perth của Australia - 1 hộp quả vải tươi nặng 1kg đã được mua với giá 3.000 AUD (gần 52 triệu đồng), gần bằng giá một lượng vàng.

Lô vải Thanh Hà đầu tiên vào Australia bằng đường biển do Công ty TNHH Sản xuất thương mại dịch vụ Rồng Ðỏ mua từ vùng vải sớm tại của Hải Dương, bán tại 11 siêu thị ở Australia. Sau đó còn 4 container vải của Hải Dương với tổng khối lượng hơn 80 tấn tới Australia. Các doanh nghiệp xuất khẩu nói hiện nay họ có thể bảo quản và giữ ít nhất 95% chất lượng quả trong thời gian 50 ngày sau khi thu hoạch. Công nghệ này mở ra triển vọng xuất khẩu vải theo đường biển.

Những cuộc đấu giá sẽ tiếp tục, nhưng nếu với giá đó sẽ chỉ là sự kiện. TS Kiền nói: Vải trồng tại Australia rất ngon, cũng chỉ khoảng 15 AUD/kg. Vải nhập khẩu có thể gấp đôi, vẫn được chấp nhận nếu đó là loại được chứng nhận hữu cơ. Thậm chí có thể bỏ ra 50 AUD mua 1kg, nhưng sau đó họ không mua nữa. Do đó, nên cân bằng cảm xúc khi thông tin và thực tế, trong đó có sức mua, bởi tất cả quốc gia đều phải chống chọi với đại dịch COVID-19 nên ai cũng ý thức chi tiêu hợp lý.

Hiện nay, chương trình quảng bá xoài xanh của Việt Nam đang được triển khai tại Australia, kéo dài tới cuối tháng 7-2021. Trước đó, 5 tấn trái xoài của Việt Nam đã xuất khẩu thành công sang nước này và một lô xoài xanh thuộc tỉnh Sơn La đang chuẩn bị giao giao hàng ở Australia.

Thương vụ Việt Nam tại Australia cho biết, xoài xanh được ưa thích và luôn có tên trong thực đơn của các nhà hàng.

Trong 15 ngày đầu tháng 6-2021, kim ngạch xuất khẩu xoài các loại (bao gồm dạng tươi, đông lạnh, sấy khô, ướp đường, nước ép) đạt trên 8 triệu USD, giảm tới 76,5% so với 15 ngày đầu tháng 5-2021. Lũy kế từ đầu năm 2021 đến giữa tháng 6-2021, kim ngạch xuất khẩu xoài các loại trên 222,51 triệu USD, tăng 30,1% so với cùng kỳ năm 2020. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu hầu hết các chủng loại xoài đều tăng. Giá xuất khẩu bình quân xoài các loại trong 15 ngày đầu tháng 6-2021 đạt 864,3 USD/tấn, tăng 95,2% so với cùng kỳ tháng trước và tăng 3,7% so với cùng kỳ năm 2020. Trong đó, giá xuất khẩu bình quân tất cả các chủng loại xoài đều tăng so với cùng kỳ tháng trước, so với cùng kỳ năm 2020. Ðặc biệt, giá xuất khẩu bình quân xoài sấy tăng cao hơn cả. Nhưng những cơ hội đó đang trôi qua trước mắt các nhà vườn miền Tây!

Đứt gãy chuỗi liên kết

ÐBSCL thực sự “rúng động” khi đại dịch COVID-19 lan rộng. Chuỗi liên kết thực sự bị đứt gãy, từng mùa vụ vỡ vụn. Ðầu ra nhiều loại trái cây, rau củ đã khó, càng khó khăn hơn và thực trạng là thừa ế, khê đọng. Tại Trà Vinh giá xoài Ðài Loan loại 1 và xoài cát chu giảm xuống chỉ còn 2.000 đồng/kg; mít Thái 4.000 đồng/kg. Hậu Giang, những ông “Vua Mít” thành “thảo dân” trong chớp mắt khi giá mít xuống chỉ còn 3.000-5.000 đồng/kg. Mỗi trái mít chỉ còn ở mức 20.000-30.000 đồng/trái so với mức từ 300.000-400.000 đồng/trái trước đây. Tương tự giá chanh không hạt, xoài Ðài Loan, cam sành và cam xoàn đều giảm từ 30-50% so với tháng trước. Tiền Giang, giá chanh như sự “bỡn cợt” trước đau khổ vì dịch bệnh, giá chỉ còn 1.000-1.500 đồng/kg. Khi phải cách ly theo Chỉ thị 16, nhiều nhà vườn thực sự hiểu mọi hy vọng đã đóng băng.

Ðồng Tháp khốn khổ khi số ca nhiễm tăng nhanh. Khối lượng nông sản hàng hóa tồn đọng trong dân rất lớn, trong khi ớt sắp bước vào vụ thu hoạch. Ước tính sản lượng trên 32.145 tấn. Người trồng ớt ngẩn ngơ khi giá ớt xuất khẩu bình quân các loại trong 15 ngày đầu tháng 6-2021 tăng 34,5% so với cùng kỳ năm 2020 (1.097,6 USD/tấn). Tương tự như Ðồng Tháp, nhà vườn Long An buông bỏ cho sản lượng thanh long tháng 6-2021 chỉ còn khoảng hơn 10.000 tấn, giảm 75%. Nhà vườn tiếc ngẩn tiếc ngơ khi giá thanh long ruột trắng xuất khẩu - tuy giảm sút - nhưng vẫn đạt mức 587,2 USD/tấn, ruột đỏ 989,6 USD/tấn.

Sức tàn phá của đại dịch ngày càng khốc liệt khi nguồn thanh long dùng chế biến nước ép chỉ khoảng 10.000 đồng/kg, có thể sẽ giảm hơn nữa khi nhiều vùng phải cách ly.

Cà Mau nổi tiếng với chuối xiêm, nhưng giá đã giảm khoảng 5.000 đồng/nải so với cùng kỳ năm 2020, giá bán chỉ còn 3.000-4.000 đồng/nải.

Nhìn TP Hồ Chí Minh đang giữa vòng vây đại dịch, dân chúng cần nhiều trái cây, rau xanh để bổ sung dinh dưỡng, vitamin, tăng kháng thể, nhưng hiện nay cung - cầu ách tắc do khâu vận chuyển. Nhiều tài xế di chuyển từ vùng dịch bị lây nhiễm rất nhiều. Ðứt gãy logistics ngay trong vùng khi nhiều bác tài ngán chạy
đường dài.

Quỹ bình ổn giá cho nông sản và sức mua đô thị - tại sao không?

Dù đã chịu đựng tình huống khó khăn ách tắc thị trường, nhưng đây là lần đầu tiên mối nguy diễn ra trên quy mô toàn vùng. Nhưng cũng từ thực tế cho thấy, nếu như trước đây bán hàng gần - hàng xa, thì giờ đây tất cả đang đứng trước nhu cầu có thực của cư dân đô thị cật ruột với mình. Chân dung cung - cầu rõ ràng, chân thực
và thống thiết.

“Chống dịch như chống giặc”, tuy đây là “cuộc chiến” chưa từng có, nhưng với kinh nghiệm “chiến trường”, việc cứu hộ đâu có gì là lạ. Tạo một hành lang giao thông “Chữ thập đỏ”, tổ chức các phương tiện vận tải theo hàng lang này… Một chương trình bình ổn giá - mua nông sản ở miền Tây với giá bình ổn, tập hợp nguồn cung từ các tỉnh, điều phối để tùy theo khu vực cách ly, thời gian cách ly (càng dài càng cần) ưu tiên cung cấp  rau - quả - củ với giá bình ổn, mũi tên trúng hai mục đích. Chương trình cung nông sản - cầu đô thị bình ổn giá trong lúc này - tại sao không?

CHÂU LAN