Tai biến mạch máu não (do xuất huyết não hoặc nhồi máu não) và chấn thương sọ não, thường để lại những di chứng nặng nề cho người bệnh, không chỉ về vận động mà còn ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống. Những di chứng này, nếu được điều trị sớm bằng y học cổ truyền (YHCT), khả năng phục hồi rất cao…

Bệnh nhân Tạ Minh Đường, 78 tuổi, ở huyện Phan Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau, bị tai biến mạch máu não từ mùng 3 Tết Quý Tỵ. Sau gần 3 tháng điều trị ở bệnh viện (BV) tỉnh, huyết áp ổn định nhưng ông bị liệt nửa người. Con trai bệnh nhân cho biết: Lúc đầu, cha tôi than mệt, yếu chân và tay phải, gia đình đưa vô BV tỉnh cấp cứu thì đã liệt nửa người. Lâu nay, cha tôi khỏe mạnh, không bệnh tật gì. Bây giờ liệt nửa người, đi lại, ăn uống, sinh hoạt... phải có người chăm sóc. Nhờ người quen giới thiệu, gia đình tôi đưa cha đến BV YHCT Cần Thơ điều trị. Sau 20 ngày điều trị bằng thuốc bắc, tập vật lý trị liệu, xoa bóp, điện châm… cha tôi đỡ nhiều, tự chống gậy đi lại và làm một vài sinh hoạt cá nhân. Trong thời gian điều trị, bác sĩ hướng dẫn chúng tôi cách luyện tập, để khi về nhà có thể tự tập cho cha".

May mắn hơn ông Đường, bệnh nhân Ngô Văn Năm, 57 tuổi, ở huyện Phan Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau, bị bệnh đái tháo đường và tăng huyết áp trên 10 năm. Ngày 28 tháng Chạp, ông bị yếu tay, chân rồi liệt nửa người bên trái. Gia đình đưa ông Năm đến BV tư ở TP Cần Thơ điều trị; bác sĩ chẩn đoán bị nhồi máu não. Sau vài ngày điều trị, bác sĩ kiểm tra não thấy ổn và cho xuất viện. Sau khi xuất viện, ông Năm vẫn còn di chứng liệt nửa người, đi lại khó khăn nên gia đình đưa đến BV YHCT Cần Thơ. Tại đây, bác sĩ kết hợp điều trị thuốc tây, thuốc bắc, điện châm, tập vật lý trị liệu... 20 ngày sau, ông Năm tự đi lại và vệ sinh cá nhân, sinh hoạt. Ông Năm cho biết: Lúc mới bị liệt, tôi tưởng những năm cuối đời phải nằm một chỗ, phiền vợ, con chăm sóc. Giờ tự sinh hoạt được, tôi mừng quá, biết ơn các y, bác sĩ. Khi xuất viện về nhà, tôi tập thể dục đều đặn và ăn uống theo hướng dẫn của bác sĩ. Hằng tháng, tôi đều đặn đến BV tái khám, nhận thuốc. Mỗi lần thấy tay, chân có biểu hiện yếu là tôi đến BV để châm cứu. Hiện nay, tôi phục hồi khả năng vận động 90% so với trước khi bệnh, chỉ không thể mang vác nặng thôi.

Không may mắn điều trị sớm như ông Năm, một bệnh nhân nữ 54 tuổi đến từ tỉnh Tiền Giang, điều trị tại BV YHCT Cần Thơ hơn 1 tháng nay nhưng cải thiện vận động không nhiều. Theo các bác sĩ điều trị, do bệnh nhân nhập viện quá muộn, sau 8 tháng bị tai biến liệt nửa người bên phải. Bệnh nhân điều trị ở BV đa khoa qua cơn nguy hiểm, huyết áp ổn định và người nhà được hướng dẫn tập vật lý trị liệu cho bệnh nhân. Tuy nhiên, do gia đình neo đơn, chăm sóc chưa chu đáo và bệnh nhân sốc nặng nên tình trạng liệt càng nặng hơn. Sau khi bệnh nhân đến BV YHCT Cần Thơ, qua thăm khám, bác sĩ cho người nhà biết, bệnh nhân không những liệt bên phải, mà bên trái do không vận động nên bị co cứng khớp, yếu chi, teo cơ. Người nhà bệnh nhân cho biết: Hiện nay, chân bên trái bệnh nhân rất yếu. Sau gần 1 tháng điều trị, tuy bệnh tình có thuyên giảm, nhưng người bệnh chưa đi lại được, người thân phải dìu đỡ và trợ giúp mọi sinh hoạt. Từ một phụ nữ khỏe mạnh, giỏi giao dịch buôn bán, kiếm tiền lo cho con, chỉ sau cơn tai biến, bệnh nhân bị liệt nửa người.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Vũ Đình Quỳnh, Phó Giám đốc BV YHCT Cần Thơ, phần lớn người bệnh sau khi điều trị ở các BV đa khoa ổn định nhưng còn di chứng liệt nửa người, được người thân đưa đến BV YHCT Cần Thơ tiếp tục điều trị. Bệnh nhân dạng này chiếm khoảng 50-60% bệnh nhân đến khám và điều trị tại BV YHCT Cần Thơ (mỗi năm, bình quân điều trị 100.000 bệnh nhân ngoại trú, 3.400 bệnh nhân nội trú). Thường những người bệnh bị đột quỵ (yếu liệt nửa người) do bệnh mạch máu não khi đến BV, ngoài bị liệt nửa người, còn bị thêm các bệnh lý khác như: tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp... Vì thế, bác sĩ điều trị kết hợp YHCT và y học hiện đại. Đối với y học hiện đại, dùng thuốc để kiểm soát huyết áp, đường huyết, ổn định tim mạch; về YHCT, bệnh nhân được điều trị bằng thuốc thang, điện châm (thường gọi là châm cứu - PV), xoa bóp, tập vật lý trị liệu... liệu trình điều trị kéo dài khoảng 20-30 ngày. Sau 1 liệu trình, phần lớn bệnh nhân cải thiện về vận động như: có thể tự ngồi dậy hoặc dìu đi... Tuy nhiên, mức độ cải thiện tùy tổn thương não và bệnh nhân điều trị bằng YHCT sớm hay muộn. Bệnh nhân đến càng sớm thì khả năng hồi phục càng cao, tốt nhất là trong vòng 6 tháng.

Bác sĩ Vũ Đình Quỳnh cho biết thêm: Ngoài việc phục hồi khả năng vận động, điều trị bằng YHCT còn giúp phòng ngừa một số biến chứng thường gặp như: sa, đau khớp vai, co cứng khớp, loét… Trong đó, sa khớp vai và co cứng khớp là biến chứng nặng nề nhất, ít khả năng phục hồi. Do vậy, ngoài việc cần điều trị tích cực tại BV, người bệnh phải được hướng dẫn một số động tác để tự tập luyện trong thời gian ở BV và ở nhà, để phòng tránh những biến chứng. Điều cần lưu ý, quá trình tập luyện phải kiên trì, tập những động tác theo nguyên tắc từ dễ đến khó, thời gian tập từ ít đến nhiều, có thể chia làm 4-5 lần tập trong ngày và giai đoạn đầu luyện tập, phải có người túc trực giám sát người bệnh.

Bài, ảnh: H.Hoa