Xây dựng nghị quyết (NQ) là một trong những hình thức, chức
năng lãnh đạo của Đảng. Hoạt động này có vai trò to lớn đối với việc định hướng phát triển kinh tế- xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng Đảng của đất nước, địa phương. Việc xây dựng, đề ra các NQ đúng sẽ tác động tích cực đến công tác tư tưởng, tổ chức của Đảng, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều tổ chức đảng đã bám sát đường lối, NQ của Đảng để xác định NQ của Đảng bộ mình. Nhìn chung, ngày càng có nhiều NQ hướng vào giải quyết những vấn đề bức thiết do cuộc sống đặt ra, bước đầu đáp ứng tâm tư nguyện vọng của nhân dân. Nhiều tổ chức đảng đã coi trọng chế độ tổng kết, rút kinh nghiệm xây dựng và tổ chức thực hiện các NQ...

Tuy nhiên, tình trạng “lạm phát” các NQ; các NQ mang tính dàn trải chưa đi vào vấn đề thúc bách, có tính đột phá của địa phương, ngành, đơn vị vẫn còn diễn ra ở không ít tổ chức đảng hiện nay. Một số tổ chức đảng còn “mô phỏng” NQ của tổ chức đảng cấp trên mà thiếu tính sáng tạo, vận dụng phù hợp với thực tiễn của địa phương mình. Cá biệt, còn có tổ chức đảng có biểu hiện chủ quan duy ý chí, bất chấp quy luật khách quan trong xây dựng NQ nên tính khả thi của các NQ đề ra rất hạn chế. Có tổ chức đảng còn lúng túng bị động trong việc thực hiện các khâu của quy trình xây dựng NQ...

Những hạn chế yếu kém trên có nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết là do trình độ năng lực của một số cấp ủy còn hạn chế, thiếu tầm nhìn xa trông rộng, chưa dự báo được chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương mình. Sự vận động, biến đổi quá nhanh của kinh tế- xã hội đất nước, địa phương trong quá trình hội nhập đã làm cho một số cấp ủy, cán bộ lãnh đạo, cán bộ chủ chốt lúng túng, không theo kịp sự thay đổi của thực tiễn.

Làm thế nào để xây dựng một NQ đúng đang là nỗi trăn trở đối với nhiều cấp ủy đảng hiện nay, bởi nó có tính quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội của một địa phương, một ngành, một đơn vị, tác động mạnh đến đời sống các mặt của nhân dân lao động. Trong bài viết này, chúng tôi đề xuất một số vấn đề mà các cấp ủy Đảng cần tập trung làm tốt trong quá trình xây dựng NQ.

- Trước hết, phải xuất phát từ thực tiễn, tiềm năng, thế mạnh của địa phương, ngành, đơn vị để xây dựng NQ phù hợp; lựa chọn những vấn đề thúc bách nhất từ thực tiễn cuộc sống để đưa vào NQ của Đảng. Nếu cấp ủy không quán triệt, làm tốt vấn đề này rất dễ dẫn tới tình trạng không nắm bắt được, không chú trọng vấn đề chính yếu, có tính đột phá, mà lại dồn sức để thực hiện những vấn đề chưa phải là cơ bản, bức xúc. Hệ quả của nó là làm chậm tốc độ phát triển kinh tế- xã hội của địa phương, ngành, đơn vị. Yêu cầu đặt ra là các NQ phải vừa bảo đảm tính lãnh đạo, định hướng của Đảng vừa phù hợp với quy luật khách quan, phát huy được tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương, đơn vị; đáp ứng được nhu cầu, lợi ích của đa số nhân dân lao động. Đây là tiêu chí quan trọng bảo đảm cho NQ Đảng luôn đúng đắn, thuận lòng dân.

- Phát huy trí tuệ của cấp ủy để cân nhắc, quyết định chính xác các chủ trương, NQ của tổ chức Đảng. Trí tuệ của một người dù có kiến thức, hiểu biết rộng nhưng cũng khó có thể nhìn thấy mọi khía cạnh của vấn đề. Do đó, cần phải có trí tuệ của tập thể cấp ủy . Điều đó hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc tập trung dân chủ; tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách của Đảng ta. Cần mở rộng dân chủ theo hướng “Khi chưa quyết định thì tha hồ bàn cãi”, tranh luận phản biện lẫn nhau để tìm ra chân lý, lựa chọn phương án tối ưu nhất của NQ. Khắc phục tình trạng xuôi chiều, dân chủ hình thức trong thảo luận ra NQ. Đương nhiên, tập thể cấp ủy bàn bạc, cân nhắc đi đến quyết định nhưng phải coi trọng việc cá thể hóa trách nhiệm cá nhân của từng cấp ủy viên trong việc tham gia xây dựng NQ.

- Tuân thủ chặt chẽ quy trình ra NQ. Chất lượng của một NQ không chỉ thể hiện ở nội dung đề cập mà còn thể hiện ở việc cấp ủy nắm vững và thực hiện đúng quy trình ra NQ. Từ việc lựa chọn vấn đề, thu thập thông tin, khảo sát thực tế, tổ chức lấy ý kiến nhân dân đến việc cấp ủy tổ chức thảo luận dự thảo NQ để quyết nghị. Mỗi khâu đều có ý nghĩa tác dụng riêng của nó. Các khâu đó là một thể liên hoàn, tác động tương hỗ lẫn nhau. Bỏ một khâu nào đó trong quy trình ra NQ đều ảnh hưởng đến chất lượng và tính khả thi của NQ.

- Tổ chức lấy ý kiến phản biện, tư vấn của các nhà khoa học cho các ý tưởng, dự thảo NQ. Tùy theo nội dung, tính chất, cấp độ chủ thể (chủ yếu cấp huyện, cấp tỉnh) để tham khảo lấy ý kiến của các nhà chuyên môn, khoa học, làm cơ sở khoa học cho các NQ. Theo Lênin, chính trị vô sản phải được thụ thai bằng khoa học. Dấu ấn chủ quan của NQ càng lớn thì tính khả thi trong thực tiễn càng hạn chế, thậm chí thất bại. Do đó, vấn đề đặt ra cho các cấp ủy đảng là phải có cơ chế phù hợp để huy động chất xám của đội ngũ trí thức, các nhà khoa học tư vấn, phản biện cho các NQ, nhằm đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả khả thi của các NQ.

- Tạo điều kiện cho nhân dân tham gia góp ý xây dựng NQ Đảng. Đây được xem là nhân tố hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất lượng NQ. Tiềm năng trí tuệ, năng lực sáng tạo của nhân dân là vô cùng lớn. Khi nhân dân đồng lòng giúp sức thì Đảng sẽ thắng lợi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đề một cách đơn giản, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn nghĩ mãi không ra”. Do đó, các tổ chức đảng cần có quy chế, quy định để nhân dân giám sát sự lãnh đạo của cấp ủy, tham gia hiến kế, bàn bạc xây dựng các chủ trương, NQ của Đảng, nhất là các chủ trương liên quan đến quyền và lợi ích chính đáng, thiết thân của người dân ở địa phương như: điện, đường, trường, trạm, chợ; chuyển dịch cơ cấu kinh tế; các khoản đóng góp xây dựng... Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu: “Tin vào dân chúng. Đưa mọi vấn đề cho dân chúng thảo luận và tìm cách giải quyết... NQ gì mà dân chúng cho là không hợp thì để họ đề nghị sửa chữa”(*). Trên cơ sở ý kiến đóng góp của nhân dân, cấp ủy sẽ điều chỉnh, bổ sung, để NQ sát hợp với thực tiễn hơn. Song song đó, phải tiếp tục thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đối với các quyết sách phát triển kinh tế - xã hội của một Đảng bộ.

TS. NGUYỄN THẾ TƯ

(*) Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, H, 1995, tập 5, tr.54; tr.297