TP Cần Thơ hiện còn hơn 114.000 ha đất sản xuất nông nghiệp với hơn 124.000 nông hộ. Đi đôi với làm tốt vai trò tập hợp, chăm lo, bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của nông dân, những năm gần đây, các cấp Hội Nông dân thành phố luôn chú trọng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tổ chức các phong trào thi đua theo hướng thiết thực, hiệu quả hơn. Trong đó, phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng trở thành phong trào trung tâm, góp phần thúc đẩy nông nghiệp phát triển toàn diện, nâng cao thu nhập và lợi nhuận cho nông dân...

Mô hình nuôi tôm trên ruộng lúa góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tăng thu nhập cho nông dân.

Theo ông Võ Văn Đời, Chủ tịch Hội Nông dân (HND) thành phố, thời gian qua, bên cạnh tích cực tuyên truyền, vận động hội viên hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước do các cấp ủy Đảng, chính quyền, các đoàn thể phát động, các cấp HND thành phố đã tổ chức nhiều phong trào thi đua sôi nổi, thiết thực. Đặc biệt, phong trào thi đua “Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi” (NDSXKDG) đã khích lệ, động viên hội viên HND hăng hái lao động, quyết tâm đổi mới cách nghĩ, cách làm, khai thác tốt tiềm năng đất đai, nguồn lực vốn, lao động để đầu tư vào sản xuất kinh doanh. Để tiếp sức, hỗ trợ kịp thời cho nông dân, cùng với các chính sách của nhà nước, các cấp hội đã chủ động phối hợp với các ngành có liên quan, như: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Khoa học và Công nghệ, Thông tin và Truyền thông,... bằng nhiều hình thức tăng cường chuyển giao các tiến bộ khoa học -kỹ thuật (KHKT) giúp nông dân ứng dụng vào sản xuất. Qua đó, nhiều nông dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để tăng thu nhập, lợi nhuận, làm giàu chính đáng.

Trong sản xuất nông nghiệp, lúa là cây trồng, sản phẩm chủ lực của thành phố. Hiện nay, trong tổng số 114.000 ha đất nông nghiệp của thành phố thì có trên 94.000 ha diện tích trồng lúa. Tuy nhiên, để nâng cao thu nhập bên cạnh việc trồng lúa, nhiều nông dân đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo mùa vụ và thu được hiệu quả cao. Anh Lê Văn Cường, ở ấp Thới Nhuận, thị trấn Thới Lai, huyện Thới Lai là một trong những nông dân như vậy. Năm 2005, được cán bộ Khuyến nông, HND tập huấn kiến thức về kỹ thuật canh tác lúa, màu, quản lý dịch hại... anh quyết tâm chuyển đổi cơ cấu từ 3 vụ lúa/năm sang 2 vụ lúa-1 vụ màu. Ban đầu, do chưa quen với mô hình mới, anh chỉ trồng thử 0,5 ha bắp (chiếm 50% diện tích đất của gia đình) trong vụ xuân hè. Kết quả sau khi trừ chi phí, anh còn lãi hơn 9,5 triệu đồng. Phát huy hiệu quả đạt được, từ năm 2006 đến nay anh duy trì cơ cấu 2 vụ lúa, 1 vụ màu với hiệu quả sản xuất càng cao, lợi nhuận nhiều hơn. Anh nhẩm tính: “Vụ xuân hè năm 2009 vừa qua, tôi trồng bắp và đậu xanh trên 1 ha đất của mình và doanh thu được hơn 32,5 triệu đồng, lãi ròng 21,5 triệu đồng. Thu nhập của 1 vụ màu xuân hè đã xấp xỉ thu hoạch của vụ hai lúa đông xuân và hè thu cộng lại”.

Thoát ra khỏi tập quán sản xuất truyền thống, nhiều nông dân đã năng động tìm tòi những mô hình phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương. Sau khi tìm hiểu kỹ các mô hình nuôi tôm - lúa hiệu quả, năm 2004, anh Mã Văn Hạnh ở xã Thạnh Mỹ, huyện Vĩnh Thạnh mạnh dạn thả nuôi 100.000 tôm post trên 1 ha đất của mình. Kết quả, vụ tôm đó anh bán được 133 triệu đồng, lãi 52 triệu đồng - mức lợi nhuận tăng gấp 5-6 lần so với trồng lúa. Tuy nghề nuôi tôm cũng có những thăng trầm, có năm được mùa mất giá, có năm được giá thì ít tôm để bán, nhưng nhờ chuyên cần làm ăn, nắm bắt nhu cầu thị trường, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nên vụ nào anh Hạnh cũng đạt hiệu quả cao. Mô hình luân canh 1 lúa- 1 tôm đã được gia đình anh duy trì từ năm 2006 đến nay. Riêng năm 2009, anh áp dụng kỹ thuật dùng quạt nước để tạo dòng chảy, cung cấp ô xy và sử dụng men vi sinh để cải thiện môi trường nước ao nuôi, cho ra sản phẩm an toàn hợp vệ sinh nên sản lượng và giá bán đều tăng, anh lãi được trên 100 triệu đồng. Mô hình nuôi tôm trên ruộng lúa đã góp phần chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, nâng cao thu nhập trên cùng diện tích. Ngoài ra, việc luân canh lúa - tôm đã cắt được chu kỳ dịch hại, giảm bớt sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, nên cũng đã giảm giá thành sản xuất vụ lúa đông xuân (vụ chính trong năm của nông dân), vì thế lợi nhuận cũng tăng lên. Cũng như nhiều nông hộ khác, trước đây, gia đình ông Phạm Văn Thọ, ở ấp 1, xã Thới Hưng, huyện Cờ Đỏ cũng chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa. Được cán bộ Khuyến nông, HND tổ chức tập huấn và tham quan các mô hình làm ăn hiệu quả, chuyển đổi cơ cấu theo hướng đa canh: lúa, cá trên ruộng, xoài cát Hòa Lộc,... Đặc biệt, từ năm 2004, gia đình ông quyết định dành 1,5 ha đất để trồng hoa huệ. Phần diện tích đất trồng huệ nằm trong hệ thống đê bao khép kín để chủ động tưới và tiêu thoát nước. Hiện nay, hằng năm sau khi trừ mọi chi phí đầu tư sản xuất, gia đình ông còn lãi trên 300 triệu đồng/năm; riêng lợi nhuận từ trồng hoa huệ lên tới trên 200 triệu đồng.

Nhiều cán bộ HND khẳng định, phong trào thi đua NDSXKDG thu hút nông dân tham gia bằng chính hiệu quả thiết thực của nó. Ông Võ Văn Đời, Chủ tịch HND thành phố, cho biết: “Một trong những yếu tố thành công trong phong trào NDSXKDG là nông dân đã chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, chọn giống chất lượng cao phù hợp với kinh tế thị trường và đẩy mạnh việc ứng dụng những tiến bộ KHKT vào sản xuất, giảm chi phí, tăng lợi nhuận...”. Giờ đây, nhiều nông dân không còn lạ lẫm với các chương trình IPM, “3 giảm- 3 tăng”, “1 phải- 5 giảm”...; hay việc sử dụng cơ giới hóa vào các khâu sản xuất để giảm giá thành, tăng hiệu quả kinh tế. Hiện nay, toàn thành phố có trên 10.000 hộ nông dân đạt tiêu chí cánh đồng 50 triệu đồng/ha/năm, chiếm gần 10% tổng số hộ nông nghiệp của thành phố. Từ hiệu quả của phong trào, người nông dân có tích lũy, có điều kiện tham gia xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội ở nông thôn, góp phần xóa đói giảm nghèo, giúp nhiều hộ ổn định cuộc sống,...

Theo thống kê của HND thành phố, hằng năm toàn thành phố có hơn 80% hộ nông dân trong tổng số hộ nông nghiệp đăng ký tham gia phong trào NDSXKDG. Kết quả có hơn 70% tổng số hộ nông dân đạt danh hiệu NDSXKDG. Riêng năm 2009, thành phố có 735 hộ NDSXKDG cấp Trung ương, 2.936 hộ NDSXKDG cấp thành phố và 50.330 hộ NDSXKDG cấp huyện và cấp cơ sở. Ngày càng xuất hiện nhiều mô hình chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi đạt hiệu quả kinh tế cao (2 lúa-1 màu, 2 lúa -1 cá hoặc tôm, 2 màu - 1 lúa, VAC, VACB, VACR,...), có lợi nhuận từ 50-70 triệu đồng/ha.

Phong trào NDSXKDG đã góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng quê hương, xây dựng nông thôn mới, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân vững mạnh và trong những năm tới, đây vẫn là phong trào thi đua trọng tâm, hiệu quả nhất của các cấp HND thành phố. Ông Võ Văn Đời, cho biết: “ Để nâng cao hiệu quả phong trào, sắp tới, Ban Thường vụ HND thành phố chỉ đạo HĐND các cấp tiếp tục củng cố bộ máy tổ chức Hội, xây dựng các mô hình làm ăn hiệu quả và thường xuyên tổ chức sơ kết phong trào, nêu gương những mô hình, điển hình tiên tiến để kịp thời khen thưởng khích lệ phong trào NDSXKDG. Đồng thời, chủ động phối hợp với các ngành chức năng tăng cường công tác chuyển giao KHKT, giúp nông dân nâng cao trình độ sản xuất nhằm tăng năng suất, giảm giá thành, tăng tính cạnh tranh hàng hóa nông sản trong tiến hình hội nhập kinh tế quốc tế”. Tuy nhiên, theo HND thành phố, để thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước về nông nghiệp nông thôn, nâng dần mức sống của nông dân, thì nông dân thành phố cần có sự quan tâm hỗ trợ, hợp tác nhiều hơn nữa từ các nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và các sở, ngành, chính quyền địa phương.

Bài, ảnh: QUỐC TRƯỞNG