Nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng của các công trình xây dựng ở Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1511/QĐ-TTg ngày 12-10-2012 “Về việc phê duyệt điều chỉnh Đề án tăng cường năng lực kiểm định chất lượng công trình xây dựng ở Việt Nam” (gọi tắt là Đề án 1511). Bước đầu triển khai thực hiện Đề án, Bộ Xây dựng tập trung hoàn thiện các cơ chế chính sách và các bộ tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật liên quan đến việc quản lý chất lượng công trình xây dựng. Qua hơn 1 năm thực hiện Đề án 1511, Bộ Xây dựng đã thành lập Ban Điều hành Đề án và Ban hành Quy chế Điều hành thực hiện Đề án. Trong năm 2013, Đề án đã tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm như: Hoàn thiện Bộ chỉ tiêu định mức dự toán bao quát hầu hết các công tác thí nghiệm vật liệu, cấu kiện, kết cấu xây dựng và kiểm định xây dựng; đề xuất các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy trình kiểm định, đánh giá chất lượng nhà ở, công trình dân dụng; xây dựng quy hoạch và lộ trình hoàn thiện hệ thống các tiêu chuẩn kỹ thuật về công tác thí nghiệm chuyên ngành xây dựng, kiểm định xây dựng và quan trắc công trình xây dựng từ nay đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.

Các địa phương cần tăng cường kiểm soát chất lượng các công trình xây dựng trong quá trình thi công và đưa vào sử dụng. Trong ảnh: Quốc lộ 91, đoạn qua địa bàn quận Bình Thủy, TP Cần Thơ.

Các chuyên gia trong ngành xây dựng cho rằng, cần xem hoạt động kiểm định như một hoạt động hành nghề đòi hỏi phải có chứng chỉ, phạm vi của công tác kiểm định, điều kiện năng lực của cá nhân thực hiện kiểm định phải phù hợp với thực trạng kiểm định và thông lệ quốc tế mới. Ông Nguyễn Kim Đức, Trưởng phòng Giám định 2, Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng-Bộ Xây dựng, nói: “Công tác kiểm định chất lượng được xem là một công cụ hữu hiệu nhằm đánh giá, xác định đúng thực trạng chất lượng công trình xây dựng khi mà các biện pháp đánh giá, xác định đúng thực trạng chất lượng công trình khi mà các biện pháp đánh giá khác không đủ cơ sở do thiếu hồ sơ tài liệu (về khảo sát, thiết kế, nghiệm thu chất lượng hoặc vận hành), công trình đã qua sử dụng một thời gian không còn khả năng khai thác theo yêu cầu thiết kế hoặc khi công trình xây dựng gặp sự cố trong quá trình thi công, khai thác sử dụng”.

Thời gian gần đây có một số công trình cầu, đường đang trong quá trình thi công hoặc đã đưa vào khai thác, sử dụng xuất hiện sự cố gây bức xúc trong dư luận. Các công trình sau khi để xảy ra sự cố đều được cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng yêu cầu kiểm định chất lượng để xác định nguyên nhân và biện pháp xử lý, khắc phục, đảm bảo lợi ích cho người dân. Ông Đặng Trung Thành, Phó Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng và chất lượng công trình giao thông-Bộ Xây dựng, nói: “Đơn cử như các dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1A đoạn Hà Tĩnh-Cần Thơ trải dài trên 18 tỉnh dọc đất nước từ Hà Nội đến Cần Thơ được Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phải hoàn thành vào năm 2016. Sau khi thi công xong và đưa vào khai thác, đã có một số đoạn tuyến xuất hiện hư hỏng như lún, nứt, trượt trồi… mặt đường như Dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1A đoạn qua tỉnh Ninh Bình. Sau khi tiếp nhận thông tin, Cục đã phối hợp với các đơn vị có liên quan tiến hành kiểm tra chất lượng thi công và phát hiện một số khuyết điểm, tồn tại như thiếu độ dày kết cấu, hàm lượng nhựa không đạt yêu cầu theo công thức phối trộn…chất lượng công trình không đạt yêu cầu thiết kế. Căn cứ vào kết quả đánh giá của Cục, Bộ Giao thông Vận tải đã xử lý trách nhiệm đối với chủ đầu tư và đơn vị thi công, yêu cầu khẩn trương sửa chữa những đoạn tuyến hư hỏng. Bên cạnh yêu cầu khắc phục hậu quả trước mắt, Bộ cũng chỉ đạo phải tăng cường quản lý vật liệu đầu vào, kiểm soát tải trọng các phương tiện vận tải trên tuyến, thường xuyên kiểm tra, phát hiện các điểm hư hỏng để kịp thời duy tu, sửa chữa, tránh những hư hỏng nặng nề hơn. Đồng thời chỉ đạo giám sát chặt chẽ quá trình thi công đối với các dự án đang trong giai đoạn hoàn thành”.

Thực hiện Đề án 1511, trong năm 2014, Bộ Xây dựng sẽ xây dựng và ban hành các văn bản điều chỉnh hoạt động thí nghiệm, kiểm định xây dựng như “Thông tư quy định về kiểm định chất lượng xây dựng”, “Thông tư hướng dẫn giám định tư pháp trong xây dựng”, công bố Bộ chỉ tiêu định mức về thí nghiệm, kiểm định xây dựng. Tập trung đào tạo khoảng 10.000 lượt học viên trên toàn quốc về các nghiệp vụ liên quan đến lĩnh vực xây dựng, kiểm định, giám định công trình xây dựng. Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả hoạt động của Mạng Kiểm định chất lượng công trình xây dựng Việt Nam-VNBAC (thuộc Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng-Bộ Xây dựng) để cung cấp các thông tin liên quan đến quản lý chất lượng công trình xây dựng ở Việt Nam, huy động các thành viên cùng tăng cường kiểm soát chất lượng các công trình xây dựng do các bộ, ngành trung ương và địa phương quản lý. Các chuyên gia cũng cho rằng, trong quá trình hoàn thiện các cơ chế chính sách, Bộ Xây dựng cũng cần quy định cụ thể trong việc thực hiện kiểm định gắn liền với trách nhiệm của các chủ thể có liên quan trong các giai đoạn thi công xây dựng, khai thác sử dụng và trong các trường hợp có tranh chấp về chất lượng xây dựng hoặc các tranh chấp khác.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN