Mới đây, tại TP Cần Thơ, Bộ NN&PTNT phối hợp với UBND TP Cần Thơ tổ chức Hội nghị "Giới thiệu tiến bộ kỹ thuật (TBKT) phục vụ phát triển sản phẩm chủ lực vùng Nam bộ". Tại hội nghị này, các viện, trường giới thiệu kết quả nghiên cứu và chuyển giao TBKT trên các sản phẩm chủ lực của vùng. Trên cơ sở đó, các địa phương tiếp cận TBKT, đồng thời đề xuất hướng nghiên cứu và chuyển giao theo yêu cầu của thực tiễn sản xuất.

Đẩy mạnh chuyển giao TBKT

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu (thứ 4, trái sang) tham quan các sản phẩm nông sản được sản xuất từ thành tựu chuyển giao TBKT.

Theo Bộ NN&PTNT, thời gian qua, ngành nông nghiệp đã chuyển giao TBKT trong sản xuất giống lúa, cây ăn quả và rau màu, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, tăng khả năng chống chịu của cây trồng trong điều kiện thời tiết bất thường. Từ năm 2000 đến nay, hàng trăm giống lúa mới được chọn giới thiệu đưa vào sản xuất. Riêng giai đoạn 2007-2012, có 55 giống (24 giống chính thức và 31 giống sản xuất thử) được đưa vào sản xuất, kinh doanh tại các tỉnh, thành ĐBSCL. Những giống lúa mới được phóng thích chia thành một số bộ giống lúa chính: giống cực ngắn ngày (OM5451, OM10417, OM10424…), giống ngắn ngày phục vụ xuất khẩu (VN 121, VN 124, OM2517…), giống chịu hạn (OM7347, OM5464, OM7398…), giống chịu mặn (OM 5166, OM9916, OM9921…) và giống giàu vi dưỡng chất (OM5451, OM5472, OM3995…).

Trên lĩnh vực cây ăn trái, các viện, trường đã tuyển chọn và giới thiệu một số giống cây ăn quả chủ lực của vùng, như: măng cụt BDMC2, BTMC3, BTMC4, BTMC6; sầu riêng cơm vàng sữa hạt lép S1BL; cam sành không hạt Long Định 6; thanh long ruột đỏ Long Định 1; dứa Cayene Long Định 2; mít MĐN06H, MĐN09H, MBRVT32H… Theo PGS. TS Nguyễn Minh Châu, Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam, để phát triển rau, cây ăn trái, Viện đã có nhiều nghiên cứu về giống, kỹ thuật canh tác, bảo vệ thực vật, công nghệ sau thu hoạch… Đồng thời, xây dựng nhiều mô hình liên kết sản xuất giữa nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ cây ăn trái và rau theo tiêu chuẩn GAP. Đến nay, đã xây dựng thành công quy trình sản xuất cây ăn trái theo tiêu chuẩn VietGAP trên cây thanh long, chôm chôm, nhãn, khóm, bưởi da xanh, xoài cát Hòa Lộc…; đưa ứng dụng TBKT trong phòng trừ ruồi đục trái, bệnh chổi rồng trên cây nhãn, kiến trên cây thanh long, quy trình IPM phòng trừ bệnh vàng lá Greening ở cam quýt…

Bên cạnh các mô hình trình diễn, hoạt động tuyên truyền được triển khai mạnh mẽ, giúp hàng ngàn nông hộ vùng ĐBSCL nắm được chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về lĩnh vực nông nghiệp. Đây cũng là kênh thông tin quan trọng giúp nông dân tiếp cận được các tiến bộ khoa học công nghệ mới, các thông tin về thị trường, giá cả nông sản; giới thiệu kinh nghiệm, điển hình sản xuất kinh doanh giỏi để nhân rộng ra sản xuất đại trà. PGS. TS Mai Thành Phụng, Trưởng bộ phận thường trực Nam Bộ, Trung tâm Khuyến nông quốc gia, cho biết: "Những năm qua, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã tổ chức 16 hội thi nhằm góp phần bình tuyển, tôn vinh những sản phẩm nông nghiệp đặc thù của vùng; 5 Hội chợ Nông nghiệp-thương mại trưng bày, giới thiệu sản phẩm, thành tựu ứng dụng TBKT vào sản xuất; tổ chức 40 Diễn đàn khuyến nông @ với các chuyên đề theo lĩnh vực đáp ứng yêu cầu thực tế sản xuất tại địa phương"… Bên cạnh đó, TBKT ở lĩnh vực thủy sản có các thiết bị chế biến, bảo quản, xử lý phụ phẩm; công nghệ nuôi cá tra thương phẩm siêu thâm canh; quy trình sản xuất tôm sú gia hóa sạch bệnh trong điều kiện nhân tạo… Ngành chăn nuôi chọn tạo được các dòng vịt cao sản, chuyên thịt, chuyên trứng; giống dê chuyên thịt BOER; chọn lọc, trồng giữ trên 17 giống cỏ và cây thức ăn cho gia súc có chất lượng cao… Các TBKT về giải pháp kỹ thuật canh tác trên cây lúa được khuyến cáo sử dụng như: "3 giảm, 3 tăng", "1 phải, 5 giảm", quy trình phòng trừ và sử dụng chế phẩm sinh học quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn.

Bám sát yêu cầu tái cơ cấu nông nghiệp

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Thị Xuân Thu khẳng định: Khoa học công nghệ thời gian qua đã hỗ trợ đắc lực cho việc phát triển các sản phẩm chủ lực của vùng. Tạo bước đột phá về năng suất, sản lượng, đưa ĐBSCL trở thành vùng sản xuất về chế biến hàng hóa nông, thủy sản lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, quá trình chuyển giao, ứng dụng TBKT vào thực tế sản xuất gặp phải không ít khó khăn, cản ngại. Do vậy, các đơn vị nghiên cứu cần tìm hiểu và lựa chọn các TBKT mới phù hợp với chiến lược phát triển của mỗi địa phương, đặc biệt là trong giai đoạn chuẩn bị tái cơ cấu nông nghiệp toàn vùng.

Theo các chuyên gia, công tác nghiên cứu và chuyển giao TBKT cho các sản phẩm chủ lực của vùng cần tập trung cho công tác chọn tạo giống, đề xuất các giải pháp kỹ thuật thâm canh nhằm nâng cao chất lượng, tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm nông sản. Bà Nguyễn Giang Thu, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường (Bộ NN&PTNT), cho biết: "Hướng tới, nghiên cứu và chuyển giao TBKT ở lĩnh vực trồng trọt sẽ tập trung cho công tác chọn tạo giống kèm theo các biện pháp kỹ thuật thâm canh nhằm bảo vệ cây trồng, bảo vệ môi trường sinh thái vừa có thể nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Nuôi trồng thủy sản ưu tiên nghiên cứu quy trình công nghệ tiên tiến nuôi thâm canh, công nghiệp các loài chủ lực như: tôm sú, tôm thẻ chân trắng, nghêu, cá rô phi đỏ, cá chẽm… theo hướng an toàn thực phẩm. Chăn nuôi chú trọng áp dụng kỹ thuật sinh học, đặc biệt là kỹ thuật về sinh sản nhằm nâng cao năng suất chăn nuôi; nghiên cứu các giải pháp khoa học công nghệ phát triển chăn nuôi trong mối quan hệ phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường"…

Các tỉnh, thành vùng ĐBSCL đang chuẩn bị thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo lộ trình do Bộ NN&PTNT đặt ra. Các địa phương cho rằng, chuyển giao TBKT trong sản xuất nông nghiệp cần bám sát đề án này. Theo ông Đào Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, ngành nông nghiệp thành phố đang chuyển dần từ số lượng sang chất lượng, với định hướng nông nghiệp công nghệ cao, an toàn và bền vững. Thành công bước đầu của mô hình "Cánh đồng lớn" là phương thức sản xuất mới phù hợp với xu thế này. Để mô hình này tiếp tục nhân rộng và gặt hái thành công thì việc ứng dụng TBKT, thực hiện cơ giới hóa đồng bộ… vào sản xuất là yêu cầu cấp thiết. Các chương trình tập huấn cần được thực hiện thường xuyên để nông dân từng bước thay đổi tư duy, điều chỉnh kỹ thuật sản xuất lúa theo hướng sản xuất sạch-tăng trưởng xanh. Nhiều ý kiến cho rằng, cần ưu tiên nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật ứng dụng công nghệ sinh học, các biện pháp tiết kiệm đầu vào, sản xuất thân thiện với môi trường… Đối với công tác chuyển giao TBKT (tập huấn, khuyến nông, mô hình trình diễn…) cho nông dân cần được thực hiện thường xuyên với những cách làm sáng tạo, đơn giản, dễ hiểu nhất.

Bài, ảnh: MỸ THANH