Trong 6 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng, số lao động đang làm việc trong doanh nghiệp (DN) tăng, số lượng DN thành lập mới trên cả nước cũng tăng. Đồng thời nền kinh tế đón nhận sự quay trở lại của nhiều DN trước đó đã đăng ký tạm ngừng hoạt động. Đây là tín hiệu đáng mừng, cho thấy niềm tin của cộng đồng DN vào môi trường kinh doanh tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, để tạo đà tăng vững chắc cho nền kinh tế, cần cú hích từ chính sách; đặc biệt là chính sách tín dụng.

Cải thiện môi trường kinh doanh

Trong 6 tháng đầu năm, theo số liệu của Tổng Cục thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước; trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 10,1%, ngành sản xuất và phân phối điện tăng 11,7%... Chỉ số tiêu thụ toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong 5 tháng đầu năm 2016 tăng 8,8% so với cùng kỳ năm 2015. Số lao động đang làm việc trong các DN công nghiệp tại thời điểm 1-6 tăng 5,9% so với thời điểm này năm trước. Về xu hướng kinh doanh của DN, kết quả điều tra DN ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong quý II/2016 cho thấy, có đến 41,8% DN đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh quý II khả quan hơn quý I; 39,3% số DN cho rằng tình hình ổn định. Nhận định về xu hướng chung 6 tháng cuối năm 2016, phần lớn DN dự báo tình hình sản xuất kinh doanh lạc quan hơn 6 tháng đầu năm; trong đó 55,4% số DN dự báo khối lượng sản xuất tăng, 35,3% DN đánh giá ổn định, chỉ 9,3% số DN cho rằng khối lượng sản xuất giảm. Về số đơn đặt hàng, 48,5% DN dự kiến đơn đặt hàng tăng, 42% DN cho biết sẽ ổn định, chỉ 9,5% DN dự kiến giảm. Kết quả điều tra cũng cho biết có 26,5% DN dự kiến tăng quy mô lao động, 66,5% giữ ổn định quy mô và 7% cho rằng sẽ giảm quy mô.

Theo báo cáo của Cục Quản lý đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong 6 tháng đầu năm 2016, cả nước có 54.501 DN thành lập mới, với vốn đăng ký 427.762 tỉ đồng, tăng 20% về số DN và 51,5% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2015. Cả nước có 14.902 DN quay trở lại hoạt động trong 6 tháng đầu năm, tăng 75,2% so với cùng kỳ năm 2015 (năm 2015 so với năm 2014, số DN quay trở lại hoạt động chỉ tăng 2,2%). Số DN tạm ngừng kinh doanh có thời hạn là 12.203 DN; số DN đã hoàn tất thủ tục giải thể hoặc tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc chờ giải thể là 24.423 DN (trong đó, 5.507 DN hoàn tất thủ tục giải thể). Về tỷ trọng vốn đăng ký bình quân trên một DN đạt 7,8 tỉ đồng, tăng 26,2% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, loại hình công ty cổ phần là 20 tỉ đồng/DN, công ty TNHH hai thành viên 6 tỉ đồng/DN, công ty TNHH Một thành viên 5,5 tỉ đồng/DN, DNTN 1,5 tỉ đồng/DN và công ty hợp danh là 1,3% tỉ đồng/DN. So với cùng kỳ năm trước, tỷ trọng vốn/DN ở các loại hình DN đều tăng, ngoại trừ công ty TNHH hai thành viên giảm 16,1%... Theo đánh giá của bộ, ngành Trung ương và các địa phương, số lượng DN và vốn đăng ký tăng so với cùng kỳ năm 2015 đã khẳng định sự chuyển biến tích cực trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại các địa phương. Đồng thời cũng ghi nhận sự tác động tích cực của Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư và các giải pháp chỉ đạo, điều hành chính sách phát triển vĩ mô của Chính phủ đã tạo hiệu ứng tích cực cho DN, tăng niềm tin cho DN vào sự phục hồi vững chắc của nền kinh tế.

Chế biến cá tra xuất khẩu tại SOUTHVINA (KCN Trà Nóc 2, quận Ô Môn, TP Cần Thơ).

Đơn cử tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), mặc dù chịu tác động nghiêm trọng của tình hình hạn, mặn xâm nhập trong các tháng đầu năm, nhưng các địa phương trong vùng đã thực hiện chủ động nhiều giải pháp ứng phó với thiên tai. Đồng thời lãnh đạo các địa phương cũng ra những tuyên bố mạnh mẽ trong việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tăng cường hỗ trợ DN. Như TP Cần Thơ, Chủ tịch UBND thành phố Võ Thành Thống đã ký ban hành Chỉ thị 03/CT-UBND (ngày 21-3-2016) về tăng cường cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của Cần Thơ. Chủ tịch thành phố đã yêu cầu lãnh đạo các sở, ban ngành; các quận, huyện quán triệt 12 nhiệm vụ quan trọng của Chỉ thị 03 để làm tốt công tác hỗ trợ DN, cải cách thủ tục hành chính; tham mưu cho thành phố ban hành chủ trương chính sách hỗ trợ DN… nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho DN. Chủ tịch thành phố cũng khẳng định sẽ xử lý nghiêm các trường hợp gây cản trở DN. Hay tỉnh Bến Tre, Tỉnh ủy đã ra Chỉ thị 16 về phát động thi đua "Đồng Khởi mới"; trong đó có phong trào "Đồng Khởi khởi nghiệp", với sự quyết tâm mới, Bến Tre đã tạo nên hiệu ứng khởi nghiệp lan tỏa… Theo Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, trong 6 tháng đầu năm 2016, toàn vùng ĐBSCL có 3.880 DN mới, tăng 9,2% so cùng kỳ; dù mức tăng thấp nhất so với các vùng, miền trên cả nước, nhưng về số vốn thì ĐBSCL có mức tăng cao nhất với 39.879 tỉ đồng (tăng 128,1%) và số DN quay trở lại hoạt động cũng đạt mức cao nhất với 1.694 DN (tăng 120,3%)…

DN cần ngân hàng đồng hành

Mặc dù niềm tin vào thị trường của DN được củng cố và số DN thành lập mới, số DN quay trở lại hoạt động đều tăng, nhưng nhiều DN cho rằng, thời điểm này, DN rất cần sự đồng hành của ngành ngân hàng. Ông Trần Văn Quang – Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Công nghiệp thủy sản Miền Nam – SOUTHVINA (KCN Trà Nóc 2, quận Ô Môn, TP Cần Thơ), cho biết: "Nội tại DN rất mong nhà nước phát huy vai trò quản lý cùng với ngân hàng để quan tâm, hỗ trợ cho các DN cá tra từ việc nguồn vốn vay đến hỗ trợ tìm kiếm thị trường nhằm giúp DN chế biến, xuất khẩu cá tra phát triển ổn định và bền vững. Đồng thời có chế tài những DN cạnh tranh không lành mạnh, đặc biệt là tình trạng bán phá giá". Theo ông Trần Văn Quang, trong 6 tháng đầu năm 2016, từ tháng 4 đến hết tháng 5-2016, thương nhân Trung Quốc xuất hiện ở hàng loạt DN chế biến, xuất khẩu cá tra để đặt hàng và mua ồ ạt nhưng qua đầu tháng 6-2016 cho đến nay, hầu như đã không còn đặt hàng nữa, kiểu làm ăn không bền vững này DN rất e ngại.

Tín dụng cho sản xuất kinh doanh luôn là vấn đề "nóng" đối với DN, bởi không phải DN nào cũng dễ dàng trong tiếp cận vốn ngân hàng. Do đó, DN rất cần sự đồng hành của các ngân hàng thương mại. Tại TP Cần Thơ, ông Trần Quốc Hà, Giám đốc NHNN chi nhánh TP Cần Thơ khẳng định, hiện dư nợ cho vay của nền kinh tế chưa tương xứng với quy mô hoạt động của các TCTD tại thành phố. Trong 3 năm gần đây, các TCTD đã thực hiện khá tốt vai trò của mình trong hỗ trợ DN, hỗ trợ thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ, của NHNN; đặc biệt 5 lĩnh vực ưu tiên đều được TCTD chú trọng cho vay. NHNN chi nhánh đã cùng Sở Công thương thành phố khảo sát nhu cầu vay vốn của 25 DN trên địa bàn và công bố số điện thoại đường dây nóng của Giám đốc NHNN chi nhánh để các DN có thể phản ánh thông tin khi ngân hàng gây khó khăn DN. Đồng thời yêu cầu các TCTD niêm yết công khai lãi suất huy động, lãi suất cho vay để DN, khách hàng biết. Còn việc thực hiện chương trình kết nối Ngân hàng- DN đã thực hiện từ tháng 8-2014 đến nay đạt kết quả khả quan, ngân hàng rất quan tâm đến giải ngân vốn cho các hợp đồng ký kết. Ngoài ra, triển khai thí điểm mô hình chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp: BIDV chi nhánh Tây Đô và Công ty TNHH Trung An ký kết hợp đồng tín dụng Dự án cánh đồng lớn trồng lúa chất lượng cao, tổng chi phí dự án 316 tỉ đồng, đến cuối tháng 5-2016 đã giải ngân 108 tỉ đồng, dư nợ 13,8 tỉ đồng.

Ngày 13-6-2016, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã có văn bản yêu cầu NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố và các tổ chức tín dụng (TCTD) tăng cường triển khai một số nội dung thuộc Chương trình kết nối Ngân hàng- DN. Theo đó, thời gian qua, chương trình đã được triển khai đồng bộ và có sự vào cuộc quyết liệt của chi nhánh NHNN các tỉnh, thành và chính quyền địa phương, các TCTD đã phần nào tháo gỡ khó khăn cho DN, hỗ trợ thị trường, đóng góp vào sự phát triển của kinh tế địa phương… Để chương trình lan tỏa mạnh mẽ và đạt hiệu quả cao, NHNN yêu cầu NHNN chi nhánh các tỉnh, thành chỉ đạo các TCTD bám sát kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội tại địa phương để có giải pháp tăng trưởng tín dụng phù hợp với thực tế hoạt động của DN. Tiếp tục đẩy mạnh triển khai chương trình kết nối Ngân hàng- DN để kịp thời gỡ khó cho DN, nhất là các DN thuộc 5 lĩnh vực ưu tiên, các DN tham gia mô hình liên kết vùng, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp. Cùng đó, nhiều chính sách tín dụng của NHNN cũng đã ban hành, với mục tiêu hỗ trợ thị trường, hỗ trợ DN phát triển ổn định và bền vững.

Bài, ảnh: Gia Bảo