Xem bài 1: Khi cơ hội học tập chưa được tận dụng 

Bài 2: Trường chuẩn quốc gia- Nỗ lực phấn đấu... hụt hơi!

Đề án Phổ cập bậc trung học giai đoạn 2005-2010 do UBND TP Cần Thơ phê duyệt đã xác định một trong những mục tiêu cụ thể là mỗi quận, huyện phấn đấu đến năm 2010 có 50%-60% trường tiểu học, 40%-50% trường THCS và ít nhất là 2 trường THPT đạt chuẩn quốc gia. Đây cũng là tiêu chuẩn để xét công nhận phổ cập bậc trung học đối với quận, huyện. Từ khi triển khai đề án, việc đầu tư xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia đã góp phần thay đổi diện mạo trường lớp, nâng cao chất lượng giáo dục. Song, đến nay ở chỉ tiêu này, TP Cần Thơ còn cách rất xa đích đến…

Thay da đổi thịt...

Trường THCS Định Môn, huyện Thới Lai - trường THCS đầu tiên đạt chuẩn quốc gia của TP Cần Thơ.

Cách nay hơn 5 năm, Trường Tiểu học Võ Trường Toản (trước đây là Trường Tiểu học An Hòa 3), phường An Hòa, quận Ninh Kiều, luôn trong tình trạng kêu cứu vì xuống cấp. Mỗi khi mưa lớn, sân trường ngập nước, các phòng học cũng bị ngập. Trường xuống cấp đến nỗi một số phòng học phải đóng cửa để đảm bảo an toàn cho học sinh. Còn bây giờ, đây là một trong những ngôi trường khang trang, bề thế nhất của quận Ninh Kiều và vừa được công nhận đạt chuẩn quốc gia. Trường được đầu tư xây dựng trên diện tích 9.700m2, với tổng kinh phí trên 23 tỉ đồng, gồm 30 phòng học, 27 phòng chức năng, sân bóng...

Cô Nguyễn Kim Thao, Hiệu trưởng trường, phấn khởi kể: “Trước đây, Trường Tiểu học An Hòa 3 chỉ là một trường nhỏ, cơ sở vật chất ọp ẹp, chưa được biết đến nhiều. Khi được đầu tư xây dựng mới, phụ huynh cũng chưa tin tưởng, nên năm đầu dời về cơ sở mới trường không tuyển đủ học sinh, còn dư đến 7 phòng. Hai năm tiếp theo, nhận thấy giáo viên của trường dạy có chất lượng, trường được đầu tư nhiều trang thiết bị hiện đại theo tiêu chí đạt chuẩn quốc gia, lượng học sinh dồn về trường ngày một đông. Hiện nay, trường có gần 1.100 học sinh. Năm học 2008-2009, trường không thể tuyển hết những hồ sơ đăng ký nhập học”. Các giáo viên của Trường Tiểu học Võ Trường Toản cũng nỗ lực học tập, nâng cao trình độ. Hiện nay, 100% giáo viên của trường đã đạt và vượt chuẩn.

Có thể nói, sau 4 năm thực hiện Đề án Phổ cập bậc trung học, bộ mặt trường lớp của TP Cần Thơ đã có nhiều đổi thay. Chẳng hạn tại quận Ninh Kiều, trước đây, hàng loạt trường xuống cấp trầm trọng, như: Tiểu học Lê Quí Đôn, Tiểu học An Hòa 3, Tiểu học Hưng Lợi 1, Tiểu học An Hội... thì nay, những ngôi trường ấy đã được xây dựng kiên cố với những trang thiết bị hiện đại. Các quận, huyện đều tập trung hoàn thiện mạng lưới cơ sở vật chất trường lớp. Tại huyện Phong Điền, trường lớp được quy hoạch lại theo hướng đạt chuẩn, các trường từng bước được kiên cố hóa để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Ông Nguyễn Văn Rảnh, Phó Chủ tịch UBND huyện Phong Điền, cho biết: “Huyện đã xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích đất để xây dựng các trường thành trường đạt chuẩn quốc gia, nhằm tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn phổ cập giáo dục bậc trung học”.

Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng huyện Thới Lai là một trong những đơn vị có tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia cao của thành phố. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thới Lai, cho biết: “Toàn huyện hiện có 5 trường đạt chuẩn quốc gia. Các trường này luôn là những đơn vị dẫn đầu về chất lượng giáo dục toàn huyện. Ngành đang lập kế hoạch xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia từng năm để vừa nâng cao chất lượng giáo dục toàn huyện vừa đáp ứng yêu cầu phổ cập bậc trung học”. Nói về hiệu quả của trường chuẩn quốc gia, ông Võ Hữu Tâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học số 3 phường Phước Thới, quận Ô Môn, nhìn nhận: “Kết quả của việc xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia là trường không chỉ đạt yêu cầu về cơ sở vật chất, cảnh quan sư phạm, mà còn được trang bị đầy đủ các thiết bị phục vụ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Phụ huynh cũng phấn khởi và tin tưởng hơn khi cho con em học tập trong trường chuẩn. Từ đó, công tác xã hội hóa giáo dục cũng dễ dàng hơn”.

Toàn TP Cần Thơ hiện có 29 trường đạt chuẩn quốc gia; trong đó, có 22 trường tiểu học, 6 trường THCS, 1 trường THPT. Bộ mặt cơ sở vật chất trường lớp trên địa bàn thành phố đã thay đổi một cách rõ nét từ trung tâm thành phố cho đến các quận, huyện vùng ven. Các quận, huyện cũng tập trung hơn cho việc đầu tư xây dựng trường chuẩn quốc gia ở bậc THCS. Ở huyện Thới Lai, ngoài Trường THCS Định Môn đã được công nhận đạt chuẩn, còn có Trường THCS Thới Thạnh cũng đang trong quá trình xây dựng thành trường chuẩn quốc gia. Quận Ô Môn thì có Trường THCS phường Thới An; huyện Phong Điền có Trường THCS Mỹ Khánh, Trường THCS Tân Thới... Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng, kết quả này vẫn chưa đáp ứng được tiêu chuẩn về trường chuẩn quốc gia để được công nhận phổ cập bậc trung học.

Lực bất tòng tâm

Theo ông Nguyễn Quí Đôn, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Cần Thơ, số lượng trường đạt chuẩn quốc gia hiện nay của TP Cần Thơ chưa đạt đến 20% tổng số trường trên địa bàn. Hầu như chưa có quận, huyện nào có tỷ lệ trường chuẩn quốc gia đạt tiêu chí phổ cập bậc trung học. Theo kế hoạch phổ cập bậc trung học, trong năm 2008 quận Ninh Kiều và quận Ô Môn sẽ đạt chuẩn phổ cập bậc trung học. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, quận Ninh Kiều chỉ mới có 5 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia trong tổng số 21 trường, đạt tỷ lệ gần 24% và chưa có trường THCS nào đạt chuẩn.

Quận Ô Môn cũng chỉ mới có 4/18 trường tiểu học và 1/4 trường THCS đạt chuẩn quốc gia. Ông Ngô Phú Lỳ, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ô Môn, cho biết: “Để chuẩn bị cho việc thực hiện đề án phổ cập bậc trung học, ngành đã xây dựng kế hoạch xây dựng trường đạt chuẩn từ năm 2005. Thế nhưng, đến nay, kết quả xây dựng trường chuẩn quốc gia của Ô Môn vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân là do thiếu kinh phí”. Theo kế hoạch, trong năm 2009, quận Ô Môn sẽ xây dựng Trường THCS phường Thới An và Trường Tiểu học số 1 phường Thới Long thành trường đạt chuẩn, nâng tổng số trường đạt chuẩn của quận lên 7/22 trường. Tuy nhiên, số lượng này vẫn chưa đạt tỷ lệ qui định của phổ cập bậc trung học. Ông Ngô Phú Lỳ nhận xét: “Với tiến độ này, ngay cả đến năm 2010 quận Ô Môn cũng chưa đạt được tỷ lệ trường chuẩn theo tiêu chuẩn phổ cập bậc trung học”.

Dù là một trong những đơn vị có nhiều trường đạt chuẩn quốc gia của thành phố nhưng ông Nguyễn Ngọc Sơn, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thới Lai vẫn không thể khẳng định huyện sẽ đạt được tỷ lệ trường chuẩn theo yêu cầu phổ cập bậc trung học vào năm 2010. Ông Sơn phân tích: “Với 5 trường đạt chuẩn quốc gia hiện nay, theo tiêu chuẩn phổ cập bậc trung học, huyện còn thiếu khoảng 10 trường đạt chuẩn. Để xây dựng trường đạt chuẩn, phải mất ít nhất 3 năm và đầu tư rất lớn về kinh phí. Cụ thể, để một trường cận chuẩn đạt chuẩn quốc gia, phải đầu tư 3-5 tỉ đồng. Cái khó hiện nay của Thới Lai trong việc xây dựng trường chuẩn quốc gia là diện tích đất và kinh phí đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, trang bị thiết bị dạy học”.

Tình hình ở huyện Vĩnh Thạnh càng nan giải hơn khi đến giờ này vẫn chưa có trường nào đạt chuẩn quốc gia. Ông Nguyễn Văn Bạch, Phó Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Từ sau khi chia tách Vĩnh Thạnh với Thốt Nốt, huyện Vĩnh Thạnh đã đầu tư rất nhiều cho việc xây dựng, sửa chữa, nâng cấp trường lớp. Tuy nhiên, do trên địa bàn huyện còn quá nhiều trường xuống cấp, nhỏ lẻ nên huyện vẫn chưa thể xây dựng được trường chuẩn quốc gia”. Theo ông Phan Văn Hợi, Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vĩnh Thạnh, nếu tính tiền giải phóng mặt bằng và xây dựng mới thì mỗi trường cần đầu tư khoảng 20 tỉ đồng để đạt chuẩn quốc gia. Trong khi đó, hằng năm toàn ngành giáo dục huyện chỉ được cấp khoảng 10 tỉ đồng cho xây dựng cơ bản. Ngành giáo dục cũng đã vận dụng các chương trình kiên cố hóa, chương trình mục tiêu, dự án cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn để xây dựng một số hạng mục cho các trường. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là những đầu tư nhỏ lẻ. Ông Phan Văn Hợi cho biết: “Cách đây 4 năm, khi triển khai đề án phổ cập bậc trung học, ngành đã đề nghị mỗi năm Vĩnh Thạnh cần khoảng 40 tỉ đồng cho chương trình xây dựng trường chuẩn quốc gia để đạt tiến độ phổ cập bậc trung học. Không có nguồn kinh phí đầu tư riêng cho xây dựng trường chuẩn thì dù có cố gắng đến đâu cũng chẳng thể đạt được tiêu chí đề ra”.

Bài, ảnh: LY GIANG

Bài 3: Giải pháp nào cho giai đoạn nước rút?

Tính đến nay, toàn thành phố có 22/172 trường tiểu học, 6/56 trường THCS, 1/22 trường THPT đạt chuẩn quốc gia. Cụ thể, số lượng trường đạt chuẩn quốc gia ở các quận, huyện: - Quận Ninh Kiều: + 5/21 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. - Quận Bình Thủy: + 1/15 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. + 2/4 trường THCS đạt chuẩn quốc gia: Trường THCS Bình Thủy, THCS Thới An Đông. - Quận Ô Môn: + 4/18 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. + 1/4 trường THCS đạt chuẩn quốc gia: Trường THCS Phường Trường Lạc. - Quận Cái Răng: + 3/12  trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. - Quận Thốt Nốt: + 2/21 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. + Có 1/7 trường THCS đạt chuẩn quốc gia: Trường THCS Thới Thuận. - Huyện Phong Điền: + 2/22 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. - Huyện Thới Lai: + 4/21 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. + 1/9 trường THCS đạt chuẩn quốc gia: Trường THCS Định Môn. - Huyện Cờ Đỏ: + 1/21 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. + 1/6 trường THCS đạt chuẩn quốc gia: Trường THCS Thị trấn Cờ Đỏ. - Huyện Vĩnh Thạnh: Chưa có trường đạt chuẩn quốc gia. * Ở bậc THPT, chỉ có Trường THPT Châu Văn Liêm, quận Ninh Kiều, đạt chuẩn quốc gia trong tổng số 22 trường THPT của toàn thành phố.