Đến giữa tháng 6-2026, TP Cần Thơ đã triển khai thí điểm được 2 đợt khám sức khỏe toàn dân. Để việc thực hiện chương trình đồng bộ, công khai và đạt hiệu quả cao, ngành Y tế thành phố đã tổ chức họp với các cơ sở y tế và UBND xã, phường nhằm hướng dẫn quy trình, đồng thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh để chương trình nhân văn này đi vào thực chất theo Luật Phòng bệnh.

Cần Thơ đã triển khai được 2 đợt khám sức khỏe toàn dân.

Những thách thức về cơ chế và nguồn lực

Trước đó, Sở Y tế TP Cần Thơ đã tham mưu UBND thành phố phê duyệt Kế hoạch tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí và lập sổ sức khỏe điện tử cho người dân giai đoạn 2026-2030. Vừa qua, ngành Y tế tổ chức thí điểm thành công 2 đợt khám miễn phí cho đối tượng bảo trợ xã hội, người cao tuổi và phụ nữ tại 14 xã, phường với hơn 20.000 người tham gia từ nguồn xã hội hóa. Song song đó, kho dữ liệu tập trung đang được hoàn thiện để liên thông dữ liệu lên ứng dụng VNeID, đảm bảo mỗi công dân có một hồ sơ sức khỏe điện tử duy nhất, trọn đời.

Dù đạt được những kết quả bước đầu, ngành Y tế thành phố đối mặt với thách thức nguồn lực và kinh phí để thực hiện kịp tiến độ, đảm bảo đúng các quy định pháp luật. Theo Luật Phòng bệnh, người dân được khám sức khỏe ít nhất 1 lần/người/năm. Bộ Y tế cũng đã khẩn trương ban hành kế hoạch và hướng dẫn chuyên môn, bám sát Nghị định số 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 1-7-2026). Thực tế triển khai thí điểm cho thấy phải có đầy đủ nguồn lực để tổ chức đồng bộ và đạt hiệu quả.

Do hiện nay chưa có hướng dẫn chính thức về việc thanh toán khám sức khỏe từ nguồn quỹ bảo hiểm y tế, trước mắt, ngành Y tế tham mưu bố trí thực hiện khám ưu tiên cho từng nhóm đối tượng cụ thể. Bao gồm: người cao tuổi, người có công, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, xã đảo; đặc biệt là đối tượng bảo trợ xã hội và người đang được quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng tại cộng đồng hoặc các cơ sở trợ giúp xã hội trên địa bàn.

Ở nhóm học sinh, các cơ sở giáo dục tiếp tục tổ chức kiểm tra sức khỏe đầu năm học cho trẻ mầm non và học sinh phổ thông theo quy định về y tế trường học. Thực tế, nguồn kinh phí này chỉ đáp ứng việc kiểm tra sức khỏe đầu năm chứ chưa bao phủ đầy đủ các nội dung khám sức khỏe toàn diện theo hướng dẫn mới. Đối với người lao động tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất, việc khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp vẫn được duy trì 1 lần/năm; riêng người làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm phải được khám ít nhất 6 tháng/lần. Đây là trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc chăm lo, bảo vệ sức khỏe người lao động.

Ngoài ra, tiến độ số hóa cũng là một thách thức lớn khi Bộ Y tế mới ban hành hướng dẫn cấu trúc dữ liệu hồi cuối năm 2025 và đến giữa tháng 6-2026 mới tổ chức tập huấn; trong khi hệ thống liên thông dữ liệu chung vẫn thường xuyên gặp trục trặc, sai lệch số lượng khi rà soát chéo.

Đặc biệt, trạm y tế - cơ quan đầu mối tham mưu thực hiện tại xã, phường - hiện chưa đảm bảo chức năng tự thực hiện khám sức khỏe do những hạn chế về cơ sở vật chất, thiết bị, phạm vi chuyên môn và nhân lực. Hiện nay, 103 trạm y tế đã thuộc thẩm quyền quản lý của UBND xã, phường. Vì vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế và chính quyền địa phương để đầu tư nguồn lực, giúp các trạm đáp ứng tốt nhiệm vụ trong tình hình mới sau sáp nhập.

Chung tay gỡ khó bằng cơ chế phù hợp

Bà Nguyễn Ngọc Việt Nga, Phó Giám đốc Sở Y tế chia sẻ, ngành Y tế thành phố đã chỉ đạo tất cả các cơ sở y tế trên địa bàn phải tham gia hỗ trợ về chuyên môn theo đề xuất của các địa phương, ưu tiên các xã ở xa trung tâm, vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc và xã đảo. Ngành Y tế đang xây dựng đề án sắp xếp lại cơ cấu tổ chức, dự kiến sớm chuyển các chức năng phòng bệnh của các trung tâm y tế khu vực về 103 trạm y tế. Sau khi hoàn thành việc điều chuyển, nhân lực và phạm vi chuyên môn của trạm y tế sẽ rộng hơn, đáp ứng tốt công tác khám, chữa bệnh, khám sức khỏe và lấy nhiệm vụ phòng bệnh làm chủ lực.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND thành phố cho biết, để chiến dịch khám sức khỏe toàn dân của TP Cần Thơ không bị gián đoạn, thành phố dự kiến phương án tạm ứng trước một phần ngân sách địa phương để các cơ sở y tế chủ động kinh phí. Song song đó, Bảo hiểm xã hội thành phố đang phối hợp chặt chẽ với Sở Y tế nghiên cứu, đề xuất phương án linh hoạt nhằm chủ động tìm nguồn chi trả sớm nhất cho người dân có thẻ bảo hiểm y tế.

Đồng thời, thành phố giao Sở Y tế khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển trạm y tế cấp xã theo mô hình mới, vận dụng cơ chế giao nhiệm vụ và đặt hàng trọn gói theo các gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản. Phương án này sẽ giúp các trạm y tế hoàn toàn chủ động được tài chính, thoát khỏi các thủ tục đấu thầu nhỏ lẻ phức tạp, khẳng định vai trò là tuyến đầu vững chắc trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân tại cộng đồng.

Bài, ảnh: THU SƯƠNG