Với lợi thế có nhiều ao hồ, sông, rạch, bờ biển, diện tích mặt nước rộng lớn, những năm qua, TP Cần Thơ chú trọng vận động, hỗ trợ người dân phát triển nuôi trồng, khai thác thủy sản bền vững và hợp pháp. Sản lượng thu hoạch từ nuôi trồng, khai thác ngày càng tăng, đáp ứng thị trường xuất khẩu, tăng lợi nhuận cho ngư dân… Bên cạnh đó, hoạt động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi số trong quản lý nuôi trồng, khai thác thủy sản cũng được ngành chức năng TP Cần Thơ tăng cường thực hiện.

Mô hình ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số trong nuôi trồng thủy sản nước lợ phát triển trên địa bàn TP Cần Thơ.

Phát triển nguồn lợi thủy sản

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), thời gian qua, ngành Thủy sản Việt Nam đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, mang lại giá trị xuất khẩu cao và được xác định là một trong những ngành kinh tế biển then chốt trong Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2030. Điển hình năm 2025, cả nước có nhiều khó khăn và thách thức lớn trong việc xuất khẩu hàng hóa, nhưng với sự thích ứng và nỗ lực cao, ngành Thủy sản Việt Nam lần đầu tiên xuất khẩu vượt ngưỡng 11 tỉ USD. Năm 2025, với kim ngạch xuất khẩu hơn 2,1 tỉ USD, TP Cần Thơ là 1 trong 5 địa phương đạt kim ngạch xuất khẩu thủy sản cao nhất cả nước. Kết quả này không chỉ là động lực, là tự hào, mà còn góp phần quan trọng vào tăng trưởng chung của ngành Thủy sản Việt Nam...

Theo Sở NN&MT TP Cần Thơ, năm 2025 toàn thành phố có diện tích nuôi thủy sản đạt 97.078ha. Tổng sản lượng thủy, hải sản thu hoạch được 782.958 tấn (bao gồm thủy sản nuôi và khai thác), đạt 100% kế hoạch. Trong đó, diện tích nuôi cá tra 820ha, vượt 8,04% kế hoạch, sản lượng thu hoạch trên 250.000 tấn, đạt 100% kế hoạch; cá thát lát có diện tích nuôi 100ha, sản lượng 13.500 tấn; tôm thẻ chân trắng có diện tích nuôi 38.878ha, vượt 1,51% kế hoạch, sản lượng thu hoạch 205.200 tấn, đạt 100% kế hoạch; tôm sú có diện tích nuôi 12.700ha, đạt 100% kế hoạch (tăng 3,67% so cùng kỳ năm trước), sản lượng 24.500 tấn, tăng 34,78% so cùng kỳ năm 2024... Bên cạnh đó, thành phố hiện có 79 cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản. Trong năm đã sản xuất, ương dưỡng được tôm sú, tôm thẻ chân trắng là 228,6 triệu post, cá giống các loại 175,9 triệu con (cá tra 110,6 triệu con giống)... đảm bảo chất lượng, cung cấp con giống an toàn cho người nuôi.

Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Cần Thơ, nhận định: “Thời gian qua, hoạt động nuôi trồng, khai thác thủy sản được quan tâm phát triển; công tác quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản được triển khai thực hiện, trong đó chú trọng phát triển nuôi các đối tượng thủy sản chủ lực… Ngành Thủy sản thành phố tập trung hướng dẫn các cơ sở, hộ nuôi trồng thủy sản áp dụng quy trình, kỹ thuật nuôi theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đảm bảo nguồn cung hàng hóa thủy sản phục vụ nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu... Đặc biệt, thành phố ứng dụng chuyển đổi số trong công tác quản lý khai thác, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đạt hiệu quả cao”.

Sở NN&MT TP Cần Thơ xác định chuyển đổi số trong ngành thủy sản đang là xu hướng tất yếu, tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia (VNFishbase), ứng dụng VMS, IoT, AI trong nuôi trồng và giám sát tàu cá. Quá trình này giúp nâng cao năng suất, truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa dữ liệu nhằm gỡ thẻ vàng IUU của EC và phát triển bền vững nuôi trồng, khai thác thủy sản.

Tăng cường chống khai thác IUU

Đến nay, toàn thành phố có tổng số 785 tàu cá và đã đăng ký khai thác, cập nhật lên VNFishbase (đạt 100%); có 100% tàu cá lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) gắn với cơ sở dữ liệu dân cư VNeID… Tại các cảng cá, hàng tuần có trên 16.000 lượt tàu xuất cảng, nhập cảng; sản lượng thủy sản khai thác bốc dỡ qua cảng khoảng 86.000 tấn/tuần; sổ nhật ký khai thác thủy sản được thực hiện và thu nhận qua cảng, 100% thủy sản xuất khẩu đảm bảo nguồn gốc xuất xứ và minh bạch trong khai thác…

Bà Quách Thị Thanh Bình cho biết thêm: “Thành phố thực hiện hoàn thành 19/19 nhiệm vụ về phòng, chống khai thác IUU do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao. Đặc biệt, thời gian qua, được sự quan tâm, chỉ đạo cụ thể của Bộ, ngành Trung ương, của Thành ủy, UBND thành phố và ngành chức năng, các địa phương ven biển luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm khắc phục khó khăn, hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Thủy sản năm 2017, các quy định có liên quan đến chống khai thác IUU đã được thực hiện thường xuyên. Qua đó, cộng đồng ngư dân thật sự am hiểu pháp luật, các quy định về ranh giới biển đảo, nhận thức của cộng đồng dân cư có sự chuyển biến tích cực. Công tác phối hợp tuần tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm khai thác IUU đã được thực hiện nghiêm túc và thường xuyên…”.  

Theo Sở NN&MT TP Cần Thơ, qua theo dõi trên hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS), từ đầu năm 2024 đến nay không có tàu cá của TP Cần Thơ khai thác hải sản ra ngoài vùng biển Việt Nam, vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ.

Thời gian tới, TP Cần Thơ tiếp tục bố trí nguồn lực để thực hiện quyết liệt, nghiêm túc các biện pháp chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; triển khai dự án chuyển đổi nghề, sinh kế người dân gắn với bảo tồn, nuôi trồng, khai thác, sử dụng bền vững nguồn lợi thủy sản. Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức về bảo vệ, khai thác hải sản bền vững, chống khai thác IUU; thực hiện dự án về chuyển đổi nghề cho ngư dân, lo lương thực, thực phẩm cho ngư dân trong thời gian chuyển đổi. Kiên quyết không cho ra khơi, tịch thu giấy tờ đối với các tàu cá không đáp ứng đủ điều kiện (không có giấy phép, không lắp đặt thiết bị VMS…); xử phạt hành chính tất cả các hành vi khai thác IUU nghiêm trọng (mất kết nối VMS, vượt ranh giới, vi phạm vùng biển nước ngoài)… Đặc biệt, TP Cần Thơ tiếp tục thực hiện tốt 5 khuyến nghị của EC về cảnh báo “Thẻ vàng” đối với ngành hàng thủy sản xuất khẩu. Tiếp tục ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số trong nuôi trồng, quản lý khai thác hải sản với mục tiêu phát triển thủy, hải sản bền vững, giảm đánh bắt xa bờ, tăng cường nuôi trồng thủy sản chất lượng cao, vì lợi ích của nhân dân…

Bài, ảnh: HÀ VĂN