Người nuôi cá tra đối mặt với nỗi lo giá cá tra nguyên liệu giảm trong khi chi phí thức ăn ở mức cao.

Hiện nay, cá tra nguyên liệu đang xuống giá trong khi chi phí thức ăn ở mức cao và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trước thực trạng này, người nuôi cá tra nhỏ lẻ e ngại khả năng thua lỗ, nhưng những người nuôi liên kết với doanh nghiệp (DN) vẫn duy trì hiệu quả…

Ông Nguyễn Minh Tâm, người nuôi cá tra ở phường Tân Lộc, quận Thốt Nốt, cho biết: “Hiện nay, giá thu mua cá tra nguyên liệu dao động từ 22.000-24.000 đồng/kg, trong khi giá thành nuôi lại không dưới 24.000 đồng/kg. Ở thời điểm cá tra đứng ở mức cao, tôi đã mua cá tra loại 3 con/kg với hy vọng rút ngắn thời gian nuôi, đón đầu thời điểm xuất bán được giá, nhưng bắt đầu từ tháng 5, giá cứ giảm dần. Giờ tôi chỉ còn cách cho ăn cầm chừng”. Theo ông Tâm, sở dĩ chi phí đầu vào tăng là do giá thức ăn chăn nuôi tăng, cộng với giá con giống đầu vụ cao (có lúc lên đến 70.000-80.000 đồng/kg-loại 30-35 con/kg). Trong khi lứa cá lớn chưa xuất bán được thì thời tiết diễn biến phức tạp khiến đợt cá vừa thả nuôi lại bị nhiễm bệnh và hao hụt nhiều.

Trong khi một số người nuôi đứng trước viễn cảnh thua lỗ khi giá cá tra nguyên liệu giảm thì những người nuôi có hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp (DN) trong nhiều năm vẫn yên tâm thả nuôi. Hợp tác xã (HTX) Thủy sản Thới An, quận Ô Môn,TP Cần Thơ nhiều năm nay đã liên kết với Công ty Cổ phần Hùng Vương (Tiền Giang) để cung cấp cá tra nguyên liệu. Trong quá trình liên kết, Công ty thu mua toàn bộ sản lượng cá nuôi của HTX. Ngoài ra, công ty còn hỗ trợ HTX mua thức ăn cho cá, khoản chi phí này sẽ được hoàn lại khi HTX bán cá cho công ty. Ông Nguyễn Ngọc Hải, Chủ nhiệm HTX Thủy sản Thới An, quận Ô Môn, cho biết: “Trung tuần tháng 6 vừa qua, HTX đã xuất bán 300 tấn cá tra nguyên liệu, giá giao tại thời điểm đó là 26.700 đồng/kg nên tính ra HTX lời xấp xỉ 1,5 tỉ đồng. Hiện tại, mặc dù giá cá tra nguyên liệu có giảm nhưng không rơi vào thời điểm xuất bán cá của HTX nên các xã viên của HTX vẫn không lo về giá cả đầu ra. Dự kiến đến tháng 8 và tháng 9 tới, HTX thu hoạch tiếp 2 đợt cá tra, sản lượng ước tính là 3.500 tấn. Nhìn chung, tình hình nuôi cá tra nguyên liệu của HTX hiện khá khả quan”. Theo ông Hải, do liên kết lâu năm với Công ty Cổ phần Hùng Vương nên vấn đề biến động giá cả như hiện nay vẫn không phải là nỗi lo lớn đối với HTX. Trong bối cảnh giá thức ăn, lãi suất ngân hàng ở mức cao, nhưng nhờ HTX nhận được sự trợ lực về chi phí thức ăn từ phía DN nên giảm bớt được khoảng 30% vốn đầu tư. Cộng thêm HTX sản xuất theo yêu cầu công ty và có đầu ra ổn định nên dù thị trường có biến động thì hoạt động thả nuôi vẫn được duy trì hiệu quả.

Có thể nói, vấn đề liên kết “bốn nhà”, thắt chặt liên kết giữa DN và người nuôi nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất nông nghiệp từ lâu đã được đặt ra nhưng chỉ có một số DN, HTX và người nuôi thực hiện và thu lại kết quả khả quan. Trên thực tế, việc thực hiện hợp đồng liên kết thu mua giữa DN thủy sản và người nuôi vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Theo ông Nguyễn Minh Tâm, người nuôi cá ở phường Tân Lộc, quận Thốt Nốt, người nuôi cá tra vẫn lệ thuộc vào DN là chính. Hiện nay, điều mà người nuôi e ngại là tình trạng DN liên kết với nhau hạ giá thu mua, ngưng mua, gây bất lợi cho người nuôi. Đến khi giá cá xuống thấp, người nuôi phải bán tháo, bán đổ khiến giá tiếp tục hạ... Theo một số hộ nuôi cá tra, vào thời điểm giá cá ở mức cao thì chỉ một số người nuôi là bán được với giá cao, còn số khác phải bán giá thấp hơn do không đáp ứng yêu cầu khá cao của DN. DN thường lấy lý do cá vượt kích cỡ quy định, không đảm bảo các yêu cầu về chất lượng để hạ giá thu mua. Phía DN lại đổ lỗi cho người nuôi khi giá cá tăng thì bán cho đơn vị khác không thực hiện theo hợp đồng đã ký kết. Như vậy, để giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa đôi bên trong cùng chuỗi giá trị từ con cá tra, người nuôi và DN phải cùng nhau chia sẻ lợi nhuận. Vấn đề đạo đức kinh doanh hơn bao giờ hết cần được cả hai bên tôn trọng và thực hiện nghiêm túc. Có như vậy, DN và người nuôi mới có thể gắn kết lâu bền.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hải, Chủ nhiệm HTX Thủy sản Thới An, quận Ô Môn, hiện nay, nghề nuôi cá tra vẫn khá... nặng so với các sản phẩm nông nghiệp khác, vốn đầu tư lớn, rủi ro cao, lệ thuộc vào thị trường xuất khẩu. Đối với lúa gạo, nhà nước quy định mức giá sàn thu mua để đảm bảo nông dân có lời, đồng thời chỉ đạo các DN thu mua tạm trữ. Còn trong ngành thủy sản, khi cá đạt kích cỡ mà DN không thu mua, hay mua với giá thấp thì người nuôi đối mặt với nguy cơ thua lỗ. Người nuôi cá tra vẫn phải tự bơi là chính! Vì vậy, người nuôi cá tra rất cần sự hỗ trợ từ Nhà nước về mặt chính sách, sự chia sẻ lợi nhuận từ DN để giảm bớt rủi ro khi thị trường biến động. Khi đó, nghề nuôi cá tra mới phát triển bền vững được...

Bài, ảnh: MINH HUYỀN