Thời gian qua, tình trạng bạo lực học đường, giáo viên đánh, phạt học sinh quá mức đã gây bức xúc trong dư luận xã hội. Trước thực trạng trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo có văn bản chỉ đạo các Sở Giáo dục và Đào tạo ngăn ngừa tình trạng vi phạm pháp luật, bạo lực trong học sinh. Yêu cầu các trường học tăng cường công tác giáo dục đạo đức, lối sống trong học sinh; thường xuyên tổ chức các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thống văn hóa dân tộc gắn với phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; tăng cường công tác kiểm tra, ngăn chặn học sinh mang hung khí, chất nổ, chất cháy vào trong trường học; chủ động phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và gia đình trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự trường học và quản lý, giáo dục học sinh.
Tại Hội thảo chuyên đề “Phòng chống bạo lực học đường” do Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ tổ chức vào tháng 4-2010, nhiều ý kiến cho rằng, tình trạng bạo lực học đường biểu hiện qua hai hình thức chính: bạo lực về mặt tinh thần và bạo lực về mặt thân thể. Bạo lực về mặt tinh thần gồm các hành vi như: đe dọa, sỉ nhục, khủng bố bằng lời nói, làm cho học sinh nào đó hoang mang, lo lắng, sợ sệt không còn ham thích học tập. Bạo lực về mặt thân thể là đánh nhau bằng tay chân, hung khí, cấu kết với thanh niên bên ngoài để hành hung học sinh trong và ngoài nhà trường. Bên cạnh đó, có trường hợp giáo viên không biết kiềm chế cảm xúc, đã quở phạt, đánh mắng, sỉ nhục quá mức học sinh, gây tổn thương về mặt thể xác lẫn tinh thần cho học sinh...
Các trường hợp vi phạm của học sinh ở một số trường trên địa bàn TP Cần Thơ cho thấy bạo lực học đường bắt nguồn từ sự mâu thuẫn nhỏ như vô tình va chạm vào nhau, bị chọc ghẹo, ghen ghét, có trường hợp do “nhìn thấy ghét”; cá biệt có trường hợp do bị bạn tống tiền, sỉ nhục... Các vụ việc xảy ra dù không nhiều, nhưng ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, đến học đường vốn là nơi an toàn, là chỗ dựa đáng tin cậy của học sinh, phụ huynh học sinh và của xã hội. Nhiều ý kiến trong Hội thảo cho rằng nguyên nhân chính xuất phát từ các hiện tượng bạo lực trong xã hội, trong gia đình và trong phim ảnh. Trong đó, Game có cảnh bạo lực đã tiêm nhiễm mạnh đến lứa tuổi học sinh. Mặt khác, một số gia đình ít quan tâm đến việc giáo dục, kiểm soát hành vi của con em mình; về phía nhà trường chỉ mới chú ý đến việc dạy chữ, còn việc dạy người, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thì chưa quan tâm đúng mức. Ngoài ra, việc gắn kết giữa nhà trường - gia đình và xã hội từng lúc, từng nơi chưa thật chặt chẽ trong việc giáo dục học sinh...
Ban Tuyên giáo Thành ủy Cần Thơ phối hợp với Viện Nghiên cứu Dư luận xã hội thuộc Ban Tuyên giáo Trung ương đã tổ chức điều tra dư luận xã hội trên địa bàn thành phố Cần Thơ về: “Nguyên nhân và giải pháp khắc phục tình trạng bạo lực học đường hiện nay”. Qua kết quả điều tra cho thấy, tình trạng bạo lực học đường hiện nay là nghiêm trọng. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến phát triển tình trạng bạo lực học đường là do học sinh thiếu tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống (71%); do sự rủ rê, lôi kéo, kích động của bạn bè xấu (64%); thiếu kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử ôn hòa trong các mối quan hệ (53%); do sự nuông chiều hoặc dạy dỗ thiếu khoa học của cha mẹ đối với con cái (70%); nhà trường, ngành giáo dục chưa coi trọng việc giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ứng xử văn minh, thanh lịch cho sinh viên, học sinh (54% ); do tác động tiêu cực từ phim ảnh, sách, truyện, trò chơi điện tử có nội dung kích động bạo lực (64%)...
Do đó, một số giải pháp chủ yếu nhằm tích cực “phòng chống bạo lực học đường” là: Các ngành, các cấp, Mặt trận, đoàn thể, nhà trường thường xuyên tuyên truyền, giáo dục sâu rộng trong toàn xã hội để nâng cao ý thức, trách nhiệm và quyết tâm phòng chống bạo lực học đường. Đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục thanh thiếu niên, học sinh từ trong gia đình, trong nhà trường về kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử hòa nhã với bạn bè, kính trọng thầy cô giáo, với người lớn tuổi; thân thiện với môi trường xung quanh; biết giúp đỡ, chia sẻ với bạn học cùng trường, cùng lớp và với mọi người; biết nhận thức được cái tốt, cái xấu tránh xa các tệ nạn xã hội. Các trường học cần tích cực đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”; tránh “tình trạng tự gây áp lực” trong công tác quản lý đối với giáo viên và học sinh. Nâng cao vai trò trách nhiệm của Hội Cha mẹ học sinh; Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh trong giáo dục đạo đức, lối sống, tâm tư tình cảm, hoàn cảnh của từng học sinh để phát hiện sớm những mâu thuẫn phát sinh trong học sinh để có biện pháp giải quyết phù hợp. Xây dựng hộp thư “Điều em muốn nói” để các em giãi bày tâm tư, tình cảm, chia sẻ với thầy, cô trong Ban Giám hiệu và thầy cô giáo trong nhà trường. Thầy giáo, cô giáo nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho học sinh của mình học tập và sinh hoạt. Tăng cường mối quan hệ chặt chẽ giữa “Nhà trường - gia đình và xã hội” trong việc tạo môi trường xã hội an toàn cho học sinh. Gia đình cần thường xuyên quan tâm, kịp thời phát hiện các biểu hiện khác thường của con em mình để kịp thời giải quyết. Trong từng gia đình, người lớn phải làm gương, ứng xử đúng mực và “nói không với bạo lực gia đình”; thường xuyên giữ mối liên hệ với nhà trường. Các cơ quan chức năng tại địa phương phối hợp chặt chẽ với nhà trường, kịp thời giải quyết các vụ xung đột của học sinh trên địa bàn mình phụ trách.
TRẦN VĂN KIỆT
