Người ta nói Tòa án là chốn thực thi công lý, nơi mọi người đều bình đẳng, nếu phạm tội sẽ bị trừng trị trước pháp luật bằng những bản án nghiêm minh. Và cũng chính nơi đó, qua nhiều vụ án được tham dự, chúng tôi thấy tình người dành cho nhau thật cảm động, nhất là khi hai bên bị cáo và bị hại có được sự cảm thông.
Không chỉ riêng tôi, mà rất nhiều người dự khán có mặt ở phiên tòa xử bị cáo Nguyễn Khắc Cúc ở TAND quận Ninh Kiều vào ngày 19-5-2009, cảm thấy ấm lòng về cách cư xử của gia đình bị hại. Sự bao dung, nhân ái đã hóa giải bao hiềm khích. Về phía bị cáo Cúc, dù thương hoàn cảnh, nhưng mọi người đều thấy tiếc cho chàng thanh niên, chỉ vì một phút liều lĩnh mà đánh mất tương lai của mình.
Nguyễn Khắc Cúc (sinh năm 1987, quê ở tỉnh Hà Tĩnh), bị tuyên phạt 3 năm tù về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Ngày 15-8-2008, sau khi nhậu say, không có giấy phép lái xe, Cúc điều khiển mô tô đi trên đường Trần Việt Châu hướng từ đường Nguyễn Văn Cừ đến đường Phạm Ngũ Lão. Khi đến trước nhà số 36/15, mặt đường rộng 21 mét, được trải nhựa bằng phẳng, lúc này Cúc chạy xe với tốc độ khoảng 50km/h, thì thấy có xe ngược chiều đổ lại, chuyển hướng qua đường nên Cúc cho xe lấn sang phần đường bên trái, đụng vào bà Vương Thúy Loan đang đi bộ qua đường. Bà Loan bị xuất huyết não, chấn thương sọ não nặng, 2 ngày sau tử vong. Cúc đã bồi thường cho gia đình nạn nhân 20 triệu đồng.
Cúc nhỏ người, mặt xanh mét, khép nép đứng trước vành móng ngựa, nhận hết tội lỗi, không quanh co, không một lời bào chữa. Khi hội đồng xét xử (HĐXX) hỏi chuyện nhà, Cúc trầm ngâm, mắt buồn vời vợi. Quê Cúc ở Hà Tĩnh, nhà đông anh em. Cuộc đời của Cúc là những tháng ngày gian khó ngược xuôi mưu sinh. Học đến lớp 9, Cúc đi làm thuê, qua nhiều vùng quê khác nhau và cuối cùng trụ lại Cần Thơ với công việc làm hồ, ở nhờ nhà một người bạn của cha. Theo lời những người quen của Cúc kể tại tòa, Cúc hiền lành, trung thực, chí thú làm ăn nên được mọi người yêu mến. Từ nhỏ đến giờ, Cúc luôn là một người con, người anh có trách nhiệm với gia đình. Cúc còn 3 đứa em, em kế đã nghỉ học cùng mẹ ra Đà Lạt làm thuê nhưng thu nhập chẳng bao nhiêu. Hai đứa em nhỏ của Cúc đang đi học, đứa lớp 6, đứa lớp 9. Nhà có ruộng nhưng thường xuyên bị thất mùa, không đủ sống, mọi chi tiêu trong nhà phần lớn dựa vào tiền Cúc hàng tháng gởi về. Đi làm xa nhưng mỗi khi cha bệnh, Cúc phải về quê chăm sóc. Khi xảy ra chuyện không may, Cúc có báo với người thân, nhưng gia cảnh đơn chiếc, không ai vào được.
Cúc nói hôm đó dù có uống rượu, nhưng thấy còn tỉnh táo mới dám lấy xe đi, nhưng không ngờ sự việc như thế. Lúc thấy bà Loan, Cúc có giảm tốc độ, nhưng không kịp. Khi bị công an bắt, đo nồng độ cồn trong người Cúc vượt quá mức quy định cho phép, vì vậy, Cúc không làm chủ được tay lái. Theo nhận định của HĐXX, tai nạn Cúc gây ra nguyên nhân do chủ quan, không chấp hành nghiêm chỉnh Luật giao thông. Dù bên bị hại hết lòng thông cảm, không có yêu cầu nào với Cúc, nhưng Cúc phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi của mình.
Phiên tòa chùng xuống khi người đại diện bị hại là ông Châu Quốc Quang, em chồng của bà Loan, phát biểu ý kiến. Bà Loan mất đi, để lại 3 đứa con chưa kịp trưởng thành. Anh ruột của ông Quang bệnh mất, cả chục năm qua, ông Quang phải đứng ra phụ chị dâu nuôi 3 đứa cháu. Ông đem các cháu qua Cần Thơ ở chung nhà cho tiện việc đi học, đi làm, còn chị dâu ông sống một mình ở Vĩnh Long trồng vườn, mỗi tháng bán trái cây kiếm tiền phụ chi phí nuôi con. Hôm đó chị dâu ông đi bán trái cây về thì bị tai nạn. Các con hay tin, cấp tốc đưa mẹ vô bệnh viện nhưng bà không nhận ra ai, chết không trăn trối được điều gì. Kể tới đó thì những tiếng nấc của 3 đứa cháu mồ côi ngồi sau lưng ông vỡ òa, thổn thức. Con trai cả của bà Loan, nghẹn ngào: “Thấy mẹ đơn độc, hay bệnh, năm rồi, chúng tôi qua rước mẹ về ở chung nhà để tiện bề chăm sóc. Nhưng mẹ chưa kịp hưởng trọn niềm vui sum họp thì tai họa ập đến”.
Nghe những lời bi thương đó, bị cáo Cúc cơ hồ đứng không muốn vững, tay bấu chặt vào vành móng ngựa như tìm một điểm tựa. Mấy tháng qua, Cúc bị mất ngủ, mắt thâm quầng, người xanh xao. Cúc lo cho bản thân thì ít mà lo cho gia đình thì nhiều. “Gần 10 năm qua, tôi là lao động chính trong nhà. Giờ vướng vòng lao lý, không biết mọi người chống chọi thế nào? Còn đối với gia đình bị hại, tôi không biết phải làm sao mới bù đắp hết những đau thương, mất mát mà tôi đã gây ra? Tôi ân hận lắm!”, nói tới đó, nước mắt Cúc chảy dài. Biết hoàn cảnh Cúc, anh em bạn làm hồ chung mỗi người góp một ít để giúp đỡ Cúc. Người quen cho Cúc ở nhờ nhà đã vay giùm Cúc 20 triệu đồng bồi thường cho nạn nhân lúc trước, giờ cũng không yêu cầu Cúc trả lại, vì ông biết Cúc không có khả năng. Ông còn khẩn thiết mong tòa xem xét hoàn cảnh của bị cáo Cúc mà chiếu cố.
Hiếm có phiên tòa nào mà tình cảm của bên bị hại dành cho bị cáo lại gây cho người dự khán nhiều xúc động đến thế. Cả gia đình bị hại đều đồng loạt xin giảm án cho bị cáo, tự nguyện làm đơn bãi nại. Nghe những lời ân tình đó, bị cáo Cúc khóc rất nhiều vì cảm thấy mình không đơn độc, dù xung quanh không có người thân nào tham dự.
Kết thúc phiên tòa, khi nghe HĐXX tuyên án bị cáo phải chịu mức hình phạt 3 năm tù, bên bị hại đã gặp đại diện Viện KSND hỏi cách thức làm thế nào để xin giảm thêm án cho bị cáo Cúc. Châu Tài Phước, con trai giữa của bà Loan, nhẹ nhàng nói: “Mẹ tôi cả đời cực khổ, chúng tôi chưa kịp báo đáp ơn sâu thì mẹ vĩnh viễn ra đi. Lúc đầu tôi giận Cúc lắm, nhưng sau này, khi biết hoàn cảnh của anh ấy, nghĩ lại thấy thương. Gia đình anh ấy cũng đang khốn khó trăm bề, nếu mình làm khó thêm, chẳng khác nào đẩy người ta vào bước đường cùng. Oán thù nên mở chứ không nên buộc, ai chẳng có lúc mắc lỗi lầm!”.
KIỀU CHINH
